Cụ thể, Nghị định 110 vừa được ban hành đã sửa đổi quy định về tỷ lệ tái chế bắt buộc theo cơ chế trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR). Trước đây, các doanh nghiệp phải đảm bảo tái chế khoảng 8% tổng lượng pin xe điện và hybrid đưa ra thị trường, áp dụng từ năm 2024. Tuy nhiên, quy định mới đã tạm thời đưa tỷ lệ này về 0%.

Theo lộ trình được nêu trong nghị định, mức tái chế bắt buộc sẽ được xem xét điều chỉnh tăng sau mỗi 3 năm, với mức tăng tối đa 10% cho mỗi lần điều chỉnh. Như vậy, thời điểm thay đổi tiếp theo dự kiến rơi vào năm 2029.

Chính sách EPR (Extended Producer Responsibility) là cơ chế buộc các doanh nghiệp sản xuất hoặc nhập khẩu phải chịu trách nhiệm thu hồi và tái chế sản phẩm, bao bì sau khi người tiêu dùng sử dụng. Mô hình này đã được nhiều quốc gia áp dụng nhằm chuyển gánh nặng xử lý chất thải từ Nhà nước sang doanh nghiệp, đồng thời thúc đẩy mô hình kinh tế tuần hoàn.

Tại Việt Nam, pin xe điện được đưa vào danh mục phải thực hiện EPR từ năm 2022 với tỷ lệ tái chế ban đầu là 8%, và quy định này vẫn được giữ trong bản sửa đổi nghị định vào năm 2025. Tuy nhiên, đại diện Cục Môi trường thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường từng cho biết tuổi thọ của pin xe điện thường kéo dài ít nhất 10 năm. Trong khi đó, thị trường xe điện trong nước chỉ phát triển mạnh trong vài năm gần đây, nên lượng pin thải thực tế vẫn còn rất ít, khiến doanh nghiệp khó đáp ứng yêu cầu tái chế.

Thực tế, theo các chuyên gia, ít ai biết rằng, pin xe điện đã qua sử dụng vẫn còn rất nhiều giá trị, không những không đe dọa tới môi trường như lo ngại của nhiều người mà ngược lại còn hỗ trợ rất lớn cho công cuộc chuyển đổi năng lượng xanh.

Theo ông Phạm Văn Quân - Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương) - pin xe điện hiện có độ bền khá cao. Khi dung lượng giảm xuống khoảng 70% và không còn phù hợp để sử dụng cho phương tiện giao thông, pin vẫn có thể được tái sử dụng cho các hệ thống lưu trữ năng lượng, chẳng hạn như hệ thống BESS.

Một báo cáo mới từ Autocraft EV Solutions - công ty chuyên về thử nghiệm và tái sản xuất pin xe điện (EV) – cũng cho rằng việc sửa chữa pin EV thay vì thay thế chúng có thể giúp giảm đáng kể lượng khí thải carbon và tăng sự tự tin của người tiêu dùng vào quyền sở hữu xe điện.

Hà Nội sẽ tối đa hóa tỉ lệ xe buýt xanh trong khu vực vành đai 1

Giá nhiên liệu tăng mạnh thúc đẩy thị trường xe điện bùng nổ

Chuyển đổi xe điện là một trong nhiều giải pháp để Việt Nam tiến tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050. Theo báo cáo của Ngân hàng Thế giới (WB) cuối năm 2024, để đạt mục tiêu xe điện, Việt Nam sẽ cần tới 2 triệu pin vào năm 2030, và mức 10 triệu tới 2050. Tái chế, tái sử dụng pin là hoạt động cần thiết trong hệ sinh thái chuyển đổi này.

Cũng theo Nghị định 110, phương tiện giao thông cá nhân như xe máy, ôtô được loại khỏi danh mục buộc tái chế. Các phương tiện thuộc diện tái chế còn ôtô chở hàng, xe chở người trên 9 chỗ, hoặc loại có niên hạn sử dụng theo quy định. Bao bì giấy, nhựa, nhôm được giữ nguyên tỷ lệ tái chế so với quy định cũ, ở mức 10-22%.

Hồng Hương