Trong chuỗi liên kết sản xuất dừa hữu cơ, HTX nông nghiệp Ngọc An đóng vai trò kết nối người dân và doanh nghiệp. Không dừng lại ở đó, HTX còn nâng cao giá trị sản phẩm thông qua việc đầu tư chế biến tại chỗ.

Quyết tâm thay đổi

Dừa vốn dĩ là cây trồng mang lại nhiều lợi ích cho nông dân, bên cạnh thu nhập trực tiếp từ quả dừa, những sản phẩm khác của dừa còn phục vụ cho sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ, góp phần giải quyết việc làm cho hàng ngàn nông dân trong lúc nông nhàn. Đồng thời, dừa còn góp phần phủ xanh những dải cát ven biển, tạo cảnh quan môi trường và trở thành rừng phòng hộ chắn gió, chắn cát…

Tuy nhiên, trong những năm gần đây, giá dừa bấp bênh, có lúc xuống thấp trong khi nhiều diện tích còn phải chịu sự tàn phá của bọ cánh cứng hại dừa khiến nguời dân không còn muốn bỏ công sức đầu tư chăm sóc, cũng như phát triển thêm diện tích trồng dừa.

Trước tình hình đó, tỉnh Bình Định đã cùng Liên minh HTX tỉnh đã thực hiện mô hình liên kết trồng dừa hữu cơ trên địa bàn xã Hoài Thanh Tây nhằm đẩy mạnh phát triển hoàn thiện chuỗi giá trị của ngành dừa, góp phần giảm thiểu rủi ro do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu và có những giải pháp thiết thực nhân rộng vùng nguyên liệu dừa sạch.

Theo đó, dưới sự dẫn dắt của HTX nông nghiệp Ngọc An, trong quá trình trồng dừa, người dân không sử dụng phân hóa học, không sử dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật có nguồn gốc hóa học. Thay vào đó, nguồn dinh dưỡng cho vườn dừa được sử dụng từ các loại phân hữu cơ, hữu cơ vi sinh.

Được hỗ trợ tận tình, người trồng dừa đã thay đổi phương thức chăm sóc, thường xuyên duy trì việc phòng trừ bọ cánh cứng bằng biện pháp thủ công kết hợp với phương pháp sinh học nhằm diệt trừ đồng loạt, tránh lây lan. Việc mở rộng diện tích cây trồng sẽ được thực hiện theo kế hoạch để vừa bảo đảm nguồn nguyên liệu sản xuất, vừa tránh tình trạng dư cung.

Những cây dừa bị già cỗi và nhiễm bệnh nặng sẽ được thay thế bằng các giống dừa cho năng suất cao hơn nhằm gia tăng năng suất và sản lượng. Bên cạnh đó, HTX sẽ chuyển giao tiến bộ kỹ thuật trong chọn tạo giống, xen canh, thâm canh trong vườn dừa để người dân nâng cao giá trị kinh tế.

Trước đây, do sử dụng phân hóa học suốt thời gian dài nên đất bị bạc màu, vườn dừa kém phát triển, không mang lại hiệu quả kinh tế cao. Từ khi chuyển sang trồng dừa hữu cơ, các hộ dân được các cán bộ kỹ thuật chuyển giao kỹ thuật trồng, chăm sóc dừa theo quy trình hữu cơ chuẩn nên đất đai màu mỡ hơn.

“Trồng dừa sử dụng phân hữu cơ không ảnh hưởng đến môi trường, lại bảo vệ sức khỏe cộng đồng và sức khỏe người chăm sóc dừa nên chúng tôi đều yên tâm”- ông Bùi Duy Khánh - nông dân tham gia mô hình trồng dừa hữu cơ, cho biết.

Bên cạnh đó, giá cả đầu ra luôn ổn định, cao hơn giá thị trường nhờ dừa thu hoạch đến đâu đều được HTX nông nghiệp Ngọc An thu mua bao tiêu sản phẩm phục vụ chế biến tinh dầu dừa, bánh tráng nước dừa... Đây chính là điều kiện để người dân yên tâm canh tác, gắn bó lâu dài với cây dừa.

Nâng cao giá trị

Lợi thế của Hoài Thanh Tây là người nông dân canh tác dừa từ lâu, nhiều hộ ở địa phương mạnh dạn chuyển đổi sang trồng dừa theo phương pháp hữu cơ cũng đã được HTX Nông nghiệp Ngọc An ký hợp đồng bao tiêu sản phẩm để sản xuất dầu dừa, cho thu nhập ổn định. Đây chính là tiền đề để HTX xây dựng thương hiệu dầu dừa hữu cơ trên địa bàn tỉnh Bình Định, nâng cao chất lượng dầu dừa và sức cạnh tranh trên thị trường.

Ông Nguyễn Ngọc Nghiệp, Giám đốc HTX Ngọc An, cho biết việc xây dựng mối liên kết chuỗi trong trồng dừa hữu cơ kết hợp với chú trọng phát triển các sản phẩm chế biến sâu thay vì các sản phẩm sơ chế xuất khẩu giúp địa phương tránh được tình trạng phụ thuộc vào thị trường Trung Quốc vì trước đây, 80% dừa thu hoạch đều xuất bán sang thị trường này.

Nguyên nhân là do trước đây, việc áp dụng khoa học kỹ thuật chăm sóc vườn dừa chưa được người dân quan tâm. Bên cạnh đó, việc sản xuất còn nhỏ lẻ, manh mún, không sản xuất theo chuỗi, cũng như chưa thực hiện ký hợp đồng dài hạn bao tiêu sản phẩm, dẫn đến tình trạng giá cả luôn bấp bênh, thường xuyên bị thương lái ép giá, nhiều lúc giá dừa xuống rất thấp.

Đây là những nguyên nhân làm cho đời sống những hộ trồng dừa gặp không ít khó khăn, đã có nhiều hộ chuyển đổi sang những loại cây trồng khác .

Một trong những thành quả lớn của HTX Ngọc An là sử dụng chính những quả dừa hữu cơ để chế biến bánh tráng nước dừa và tinh dầu dừa. Đây cũng là hai sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp tỉnh và cấp quốc gia.

Thời gian gần đây, HTX Ngọc An còn liên tục đổi mới, đầu tư trang thiết bị, máy móc hiện đại phục vụ sản xuất; sản phẩm được chứng nhận quản lý an toàn thực phẩm HACCP.

 "Ngoài chú trọng đầu tư máy móc chế viến, việc thành công trong chuỗi sản xuất chính là xây dựng vùng nguyên liệu dừa sạch gắn với truy xuất nguồn gốc sản phẩm phù hợp với thị trường", giám đốc Nguyễn Ngọc  Nghiệp nói.

Như Yến