Đại diện G20 cam kết sẽ tăng cường khuyến khích thương mại và thúc giục các quốc gia thành viên khác trong WTO có hành động tương tự.

Áp lực vô hình lên chủ nhà

Diễn ra trong hai ngày cuối tuần qua tại Thượng Hải (Trung Quốc), hội nghị Bộ trưởng Thương mại G20 dành nhiều thời gian để trao đổi về câu chuyện dư thừa năng lực sản xuất và sụt giảm đầu tư xuyên biên giới.

Tuyên bố chung của hội nghị có đoạn: “Những trục trặc mang tính cơ cấu, bao gồm cả việc dư thừa năng lực ở một số lĩnh vực, đã trở nên tồi tệ hơn do kinh tế thế giới phục hồi chậm còn nhu cầu thị trường lại sụt giảm và đang gây ra tác động tiêu cực đến thương mại và người lao động”.

Tình trạng dư thừa năng lực sản xuất không bị đổ lỗi cho quốc gia nào cụ thể, nhưng cũng vô hình trung tăng thêm áp lực quốc tế đối với nước chủ nhà hội nghị. Gần 15 năm sau khi Trung Quốc gia nhập WTO, nhiều đối tác thương mại toàn cầu của nước này đã đề nghị Bắc Kinh có biện pháp xử lý tình trạng sản xuất thừa mứa nhiều mặt hàng như thép, nhôm, hóa chất, bông… tràn ngập thị trường nước ngoài, trong khi nhu cầu thực tế rất hạn chế.

Hội nghị Bộ trưởng Thương mại G20 tại Thượng Hải

Trả lời báo chí hôm 10/7, Bộ trưởng Thương mại Trung Quốc - ông Gao Hucheng - cố né tránh vấn đề trên, song vẫn phải thừa nhận sản lượng thép trong nước đã tăng lên đến mức độ khiến G20 quan ngại.

Dư thừa năng lực sản xuất cũng đã và đang là vướng mắc trong quan hệ giữa Trung Quốc với Mỹ. Trong khi Mỹ yêu cầu quốc gia châu Á này điều tiết sản lượng, thì tại Đối thoại Chiến lược và Kinh tế giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới, diễn ra ở Bắc Kinh tháng trước, Bộ trưởng Tài chính Trung Quốc - ông Lou Jiwei - phân trần rằng giới chức nước này sẽ cố gắng giải quyết, nhưng không thể ra lệnh cho khối doanh nghiệp tư nhân cắt giảm sản lượng được.

Đồng quan điểm về vấn đề dư thừa nguồn cung, nhưng các Bộ trưởng Thương mại G20 chưa tìm thấy tiếng nói chung về giải pháp đối phó, mà thay vào đó, tất cả mới chỉ dừng lại ở chủ trương các nước sản xuất thép sẽ cân nhắc thành lập một cơ chế trao đổi thông tin.

Ở một nội dung liên quan, các Bộ trưởng G20 đã tiến thêm được một bước tới việc hoàn tất Hiệp định Hàng hóa môi trường - một hiệp định loại bỏ rào cản thuế quan đối với hàng loạt công nghệ xanh, như pin năng lượng mặt trời, cơ chế xử lý nước…

Nguyên tắc đầu tư thế hệ mới

Đầu tư đa phương cũng là một nội dung quan trọng tại hội nghị vừa qua. Trong khi Bộ trưởng Thương mại Trung Quốc đưa ra con số dự báo đầu tư xuyên biên giới sẽ giảm 10 - 15% trong năm nay, thì cấp dưới của ông, Thứ trưởng Wang Shouwen, viện dẫn cuộc trưng cầu dân ý của nước Anh ủng hộ việc rời khỏi EU để lý giải cho nhận định thương mại toàn cầu sẽ kém hơn trong ngắn hạn.

G20 khẳng định lập trường phản đối chủ nghĩa bảo hộ và ủng hộ việc xây dựng các nguyên tắc đầu tư thế hệ mới theo hướng công khai, minh bạch, không phân biệt đối xử và có thể dự báo. Trước đó, theo số liệu 6 tháng của WTO tính đến giữa tháng 5/2016, các nước G20 đã áp dụng tới 145 biện pháp hạn chế thương mại mới, tức là lập kỷ lục trung bình hơn 20 biện pháp/tháng, trong đó liên quan nhiều đến kim loại và hóa chất.

Hội nghị Bộ trưởng Thương mại tại Bắc Kinh, cùng với hội nghị Bộ trưởng Tài chính tại Thành Đô sau đó hai tuần, là những phiên họp chuẩn bị quan trọng cho Hội nghị thượng đỉnh lãnh đạo các nước G20 diễn ra tại Hàng Châu vào tháng 9 tới. Đây là lần đầu tiên Trung Quốc là nước chủ nhà của hội nghị G20, kể từ khi diễn đàn này được nâng lên cấp hội nghị thượng đỉnh.

Sau G20, thương mại quốc tế sẽ vẫn sẽ là chủ đề quan tâm chính của Trung Quốc trong tuần này. Bắc Kinh sẽ tiếp đón lãnh đạo EU với hy vọng Liên minh châu Âu sẽ chấp thuận Trung Quốc là một nền kinh tế thị trường, nhờ đó, giảm thiểu được rủi ro bị các đối tác áp đặt hình phạt thương mại và đầu tư. Cùng với đó, Mỹ và Trung Quốc sẽ tổ chức phiên đàm phán tiếp theo của hiệp định đầu tư song phương vốn đã kéo dài suốt 3 năm qua.

Hải Châu