Cuộc họp kéo dài 2 ngày qua của Cục dự trữ liên bang Mỹ (FED) đã chốt phương án tăng lãi suất đồng USD thêm 0.25 điểm phần trăm. Rạng sáng 17/12, sau gần một thập kỷ “neo” lãi suất, FED đã chính thức tăng lãi suất liên bang từ mức 0-0,25% lên 0,25-0,5%.

Đồng thời, FED cũng phát đi tín hiệu sẽ tiếp tục tăng lãi suất dần từng bước một và dự báo đến cuối năm 2016, lãi suất sẽ ở mức khoảng 1,375%, tức năm tới sẽ có khoảng 4 lần nâng lãi suất với mức 0,25% mỗi lần.

Quyết định tăng lãi suất USD của FED như sự khẳng định kinh tế Mỹ đã thoát khỏi bóng đen suy thoái và bước vào giai đoạn tăng trưởng lạc quan.

NHNN đã từng tăng tỷ giá USD/VND thêm 1% và nới biên độ giao dịch thêm 2% trong động thái được cho là linh hoạt “đón đầu” khả năng FED tăng lãi suất.

Điều hành tỷ giá “đón đầu”

Ngay sau quyết định này, bà Nguyễn Thị Hồng, Phó thống đốc NHNN, đã lên tiếng trấn an thị trường trước lo ngại ảnh hưởng của việc FED nâng lãi suất USD và diễn biến đồng Nhân dân tệ (CNY) giảm sâu.

Theo bà Hồng, tỷ giá USD/VND vừa qua tăng “nóng”, nhất là trong 2 ngày qua tăng lên kịch trần, chủ yếu là do diễn biến tâm lý, FED rục rịch tăng lãi suất và Trung Quốc phá giá đồng CNY.

Thực tế, hoạt động mua bán ngoại tệ vẫn diễn ra bình thường, không có đột biến. Mặc dù tỷ giá tăng nhưng nhu cầu ngoại tệ của doanh nghiệp và người dân vẫn được các tổ chức tín dụng đáp ứng đầy đủ, kịp thời.

“Sáng nay, khi FED tăng lãi suất, đầu giờ thị trường có vẻ cũng tăng lên nhưng giờ đã giảm, giao dịch mua bán diễn biến bình thường. Điều này cho thấy diễn biến tỷ giá chịu tác động của yếu tố tâm lý”- bà Hồng khẳng định.

Hơn nữa, Việt Nam có phần xuất siêu 760 triệu USD trong tháng 10 và 11, dòng vốn FDI tiếp tục đổ vào trong nước, kiều hối tăng… nên cung cầu ngoại tệ thời gian qua không có đột biến. Đây là những thông tin tích cực giúp trấn an tâm lý người dân, ổn định thị trường.

Có ý kiến lo ngại việc FED tăng lãi suất khiến đồng USD mạnh lên, trong khi đồng CNY yếu đi sẽ tác động đến tỷ giá ngoại tệ trong nước, nhất là đồng CNY vừa chính thức trở thành đồng tiền dự trữ của Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF). Một quan ngại là dòng vốn nước ngoài sẽ quay đầu rút khỏi các thị trường mới nổi để đầu tư vào thị trường Mỹ với kỳ vọng sinh lời tốt hơn.

Theo Phó Thống đốc Nguyễn Thị Hồng, việc FED tăng lãi suất 0,25% đã gần như được phản ánh trong diễn biến tăng tỷ giá từ cuối năm 2014 và đầu năm 2015 khi thị trường kỳ vọng. Ngân hàng Trung ương Trung Quốc cũng đưa thông điệp “không có lý do gì để đồng CNY giảm thêm nữa”.

Thực tế, hồi tháng 8/2015, NHNN đã từng tăng tỷ giá USD/VND thêm 1% và nới biên độ giao dịch thêm 2% trong động thái được cho là linh hoạt “đón đầu” khả năng FED tăng lãi suất. Thị trường ngoại hối đã nhanh chóng “hạ nhiệt”, giá giao dịch USD ở các ngân hàng cũng giảm, cung cầu bớt căng thẳng…

Cũng theo bà Hồng, cơ cấu nguồn vốn của Việt Nam chủ yếu là vốn trung và dài hạn, vốn FDI. Còn vốn ngắn hạn chiếm tỷ trọng rất nhỏ. Chính phủ điều hành theo mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, tái cơ cấu nền kinh tế, củng cố niềm tin với các_nhà đầu tư_nên khó có khả năng dòng vốn FDI “rút chạy”.

Tỷ giá có tăng năm 2016?

Thời điểm cuối năm 2015 và đầu năm 2016, diễn biến thị trường ngoại tệ của Việt Nam thường căng thẳng do nhu cầu giao dịch của doanh nghiệp, người dân tăng đột biến.

Các năm trước, áp lực thị trường khiến NHNN phải điều chỉnh tăng tỷ giá với biên độ, có năm tăng tới 9,3% ngay đầu năm sau. Hai năm gần đây, để giảm “sốc” cho thị trường, NHNN đã điều hành linh hoạt hơn khi tăng tỷ giá dần từng bước, mỗi lần 1-2%, giúp “hạ nhiệt” thị trường, hạn chế đầu cơ, găm giữ ngoại tệ…

Năm 2015, nền kinh tế tăng trưởng hơn 6,5%, lạm phát được kiểm soát ở mức thấp nhất, dự báo chỉ khoảng 2%.Trong bối cảnh này, mặt bằng lãi suất ngân hàng đã giảm rất mạnh, còn tỷ giá thì được điều chỉnh tăng theo diễn biến thị trường.

Chuyên gia tài chính Ts Lê Xuân Nghĩa mới đây đưa ra dự báo, NHNN có thể nâng tỷ giá hối đoái khoảng 3-5% trong năm 2016. Còn Ngân hàng HSBC nhận định, NHNN có thể xem xét thắt chặt chính sách tiền tệ vào năm sau và tăng lãi suất thị trường mở (OMO) thêm 0,5%, lên mức 5,5% vào quý III/2016.

Trước những diễn biến mới từ thị trường quốc tế, các chuyên gia cũng nhận định NHNN sẽ giữ ổn định tỷ giá hết năm 2015, song sang năm 2016, cần điều hành tỷ giá, lãi suất linh hoạt hơn.

Phó Thống đốc Nguyễn Thị Hồng cho hay quan điểm điều hành xuyên suốt của NHNN thời gian qua và sắp tới là kết hợp tỷ giá và lãi suất nâng cao lợi tức nắm giữ của đồng VND, mở rộng tín dụng đi đôi với an toàn hiệu quả, tìm ra giải pháp điều hành tốt, tiến hành thanh tra, giám sát chặt.

Với thông điệp có thể tăng dần lãi suất trong năm 2016 của FED, NHNN sẽ cần chủ động phương án điều hành tỷ giá, lãi suất phù hợp nhằm ổn định thị trường, tạo thuận lợi cho sản xuất kinh doanh.

Hải Hà