Tham dự Hội thảo lấy ý kiến DN dự thảo Nghị định về kinh doanh khí do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức ngày 22/3, ông Hà Thanh Tùng, Giám đốc công ty sản xuất thương mại và dịch vụ Đông Tùng (Hà Giang), chia sẻ: “Đợt góp ý lần trước, nhóm chúng tôi có trên 40 đại diện DN tham gia nhưng lần này còn hơn 30 DN. Cứ tình hình này, thêm một năm nữa, nếu những quy định trong nghị định vẫn giữ nguyên, có khi chỉ còn vài DN tồn tại”.

DN phá sản vì luật

Lý do ông Tùng cho biết chính là những quy định quản lý sản xuất kinh doanh khí hiện nay đang khiến các DN vừa và nhỏ gặp rất nhiều khó khăn, nhiều DN đã phải dừng hoạt động vì không đáp ứng nổi.

Trong khi đó, Nghị định kinh doanh khí đã liên tục được sửa đổi nhưng kết quả vẫn chưa làm hài lòng cộng đồng DN. Bằng chứng là Nghị định số 19/2016/NĐ-CP về kinh doanh khí mới có hiệu lực chưa đầy một năm nhưng đã khiến nhiều DN vừa và nhỏ, DN siêu nhỏ lâm vào cảnh khó khăn, đứng trên bờ vực phá sản.

Đây cũng không phải là lần đầu các DN kinh doanh khí phản ánh về những bất cập này. Cuối tháng 9/2016, tại Hội nghị lấy ý kiến tổ chức, cá nhân về quy định, thủ tục hành chính do Bộ Công Thương tổ chức, hơn 40 DN (DN vừa và nhỏ) đã tỏ ra khá bức xúc với những quy định của Nghị định số 19. Theo các DN, điều kiện kinh doanh trong Nghị định 19 quá chặt chẽ và bất hợp lý, đẩy hàng loạt DN phân phối khí gas đến nguy cơ phá sản.

Trước phản ánh của cộng đồng DN, Bộ Công Thương đã chính thức thành lập Ban soạn thảo sửa đổi Nghị định 19 về kinh doanh khí gas vào tháng 2/2017.

Bộ Công Thương cho biết đã nhận diện, phân tích và tiến tới sửa đổi những bất cập của Nghị định 19 được cộng đồng DN phản ánh như: sẽ bãi bỏ điều kiện đối với thương nhân đầu mối phải sở hữu bồn chứa khí và sở hữu chai chứa LPG (khí dầu mỏ hóa lỏng); về điều kiện thương nhân xuất khẩu, nhập khẩu phải sở hữu cầu cảng, sở hữu trạm nạp, sở hữu trạm cấp phí; về thiết lập hệ thống phân phối; quy định an toàn trong hoạt động kinh doanh khí…

Với dự thảo mới được đưa ra tại hội thảo lần này, ông Hà Thanh Tùng đánh giá, cộng đồng DN vừa và nhỏ thấy dự thảo này đã đáp ứng được mong mỏi của DN. Ông kỳ vọng những thay đổi mới này sẽ được xúc tiến sớm để DN còn ổn định kinh doanh và phát triển.

Bên cạnh đó, ông Tùng tiếp tục đưa ra 10 góp ý cụ thể về Nghị định thay thế mới. Kiến nghị cụ thể: Khoản 3, Điều 5 về an toàn, phòng cháy và chữa cháy, bảo vệ môi trường, đề nghị ban soạn thảo nêu rõ đơn vị tổ chức huấn luyện về an toàn cho cán bộ, nhân viên (huấn luyện an toàn gì, nêu cụ thể để đơn vị có thể biên soạn đề cương huấn luyện).

Hay Khoản 6, Điều 24 về quyền và nghĩa vụ của trạm nạp LPG vào chai phải đảm bảo có kho chứa LPG chai đáp ứng theo quy định tại quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, nay đề nghị phải đảm bảo có kho chứa LPG chai hoặc sản phẩm sang chiết, nạp LPG đáp ứng theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia.

Đối với việc treo biển hiệu, biểu tượng của thương nhân kinh doanh LGP mà cửa hàng ký hợp đồng bán LPG, nay sửa thành lựa chọn treo biển hiệu, biểu tượng của thương nhân kinh doanh LPG mà cửa hàng ký hợp đồng bán LPG. “Lý do là một cửa hàng bán lẻ gas nhưng mua hàng của 2 – 3 thương nhân thì không thể treo biển của 2 – 3 thương nhân”, ông Tùng giải thích.

Cần nhanh chóng “cởi trói” những rào cản kinh doanh khí hiện nay

Không thể thay đổi “xoành xoạch”

Trước dự thảo mới lần này, ông Trần Trọng Hữu – Tổng Thư kí Hiệp hội Gas Việt Nam đánh giá thị trường kinh doanh khí hình thành 30 năm nay, trong giai đoạn này có nhiều tiêu chuẩn, quy chuẩn, quy định quản lý kinh doanh khí. Ước tính có đến 15 quy chuẩn, chưa kể những quy định, tiêu chuẩn về an toàn cháy nổ, nên sẽ dẫn tới hiện tượng chồng chéo trong quản lý của các cơ quan Nhà nước.

Vì vậy, theo ông Hữu, quản lý kinh doanh khí cần phải tách bạch từng loại hình kinh doanh như kinh doanh khí bán buôn có thiết chế quản lý khác, kinh doanh bán lẻ sẽ phải khác.

Trên thực tế, chính sách quản lý chồng chéo không những khiến DN gặp khó mà ngay cả việc quản lý kiểm tra của cơ quan chức năng cũng khó khăn hơn. Từ đó dễ dẫn tới hiện tượng vi phạm, gian lận thương mại, chiếm dụng tài sản của các DN khí xảy ra nhiều nơi. Qua khảo sát trên thị trường, đã có nhiều tổ chức, cá nhân lợi dụng kẽ hở thu giữ trái phép bình gas của chủ sở hữu khác để sang chiết, nạp gas.

Đặc biệt, nhận xét về chính sách quản lý kinh doanh khí trong giai đoạn vừa qua, theo ông Hữu, trong 6 năm của giai đoạn 2009 – 2016, chính sách quản lý kinh doanh khí đã thay đổi 3 lần, từ Nghị định 107 đến Nghị định 19 được ban hành và có hiệu lực ngày 15/5/2016. Song cho đến nay, chưa đầy một năm đối với Nghị định mới này nhưng chúng ta đã phải bàn lại về việc sửa đổi do có nhiều quy định bất hợp lý.

“Điều đó có nghĩa trong vòng 6 năm, nghị định này đã phải sửa đổi tới 3 lần, chúng ta phải tính toán lại vì DN, các sở ngành địa phương không thể thực hiện và ‘chạy theo’ nếu chính sách thay đổi ‘xoành xoạch’ như vậy”, ông Hữu cho biết.

Ông Hữu cho rằng ban soạn thảo nên có những buổi khảo sát thực tế thị trường, tiếp xúc với các DN kinh doanh khí để tìm hiểu rõ những khó khăn, mong muốn của cộng đồng DN.

Cũng về vấn đề sửa đổi Nghị định 19, ông Nguyễn Công Minh, công ty CP kinh doanh khí hóa lỏng miền Bắc, chia sẻ: “Tôi tâm đắc khi dự thảo mới lần này đã bỏ được cụm từ ‘quy hoạch cửa hàng bán lẻ’, trong khi 6 năm nay tồn tại trong hai Nghị định là 107 và Nghị định 19 đã làm khó DN rất nhiều”.

“Thậm chí, trong lần soạn thảo Nghị định 19, tôi đã đề nghị bỏ quy hoạch cửa hàng bán lẻ. Tôi chắc chắn rằng tất cả các sở công thương không có sở nào đảm bảo được quy hoạch. Tuy nhiên, nó vẫn được đưa vào”, ông Minh nói.

Theo ông Minh, xây dựng nghị định mới lần này cần phải làm sao để hỗ trợ DN, cũng như người dân được tiếp cận với sản phẩm có giá cả hợp lý và đảm bảo an toàn nhất. Vì hiện nay, nhiều cửa hàng bán lẻ gas ở địa phương rất khổ do bị thanh, kiểm tra từ nhiều cơ quan chức năng, công an phường, thậm chí cả Hội Cựu chiến binh, Hội Phụ nữ cũng đi kiểm tra.

Còn ông Nguyễn Văn Thức, Giám đốc công ty TNHH Trần Hồng Quân Hà Nội, kiến nghị, tình trạng chiết nạp gas lậu tràn lan trên thị trường đang diễn biến xấu, tiềm ẩn mối nguy cơ bất ổn, mất an toàn cho toàn xã hội. Tuy nhiên, ông đọc dự thảo lần này hoàn toàn không có công cụ nào để bảo vệ cho các DN làm ăn chân chính nên Bộ Công Thương cần cân nhắc nghiên cứu các biện pháp quản lý hiện tượng này.

Dù mỗi DN có một kiến nghị cụ thể về các điều khoản cho Nghị định thay thế Nghị định 19 về kinh doanh khí nhưng có thể thấy, phần lớn DN đều mong muốn Nghị định lần này sẽ bình đẳng, minh bạch đối với mọi thành phần kinh doanh. Đặc biệt, đi kèm với đó là việc tháo bỏ những rào cản, giấy phép không cần thiết đang gây khó cho DN như hiện nay.

Lê Thúy