Trước đây, để hỗ trợ người dân sản xuất, mô hình HTX dịch vụ nông nghiệp An Mỹ đã được thành lập, hoạt động trên quy mô toàn xã với diện tích lúa 518 ha.

Bài toán đổi mới

Thời điểm đó, xã An Mỹ (cũ) vốn có tiềm năng của một vùng sản xuất hàng hóa tập trung vì người dân có truyền thống trồng lúa trên diện tích lớn nên thu hút sự tham gia của tập đoàn giống cây trồng hàng đầu là ThaiBinh Seed.

Theo thống kê, cơ cấu sản xuất hàng năm của An Mỹ thời đó là 98% cấy giống lúa BC15 của ThaiBinh Seed và 2% cấy giống lúa nếp cổ truyền của địa phương. Đây đều là những giống lúa chất lượng cao và có giá trị kinh tế, nên đầu ra thuận lợi.

Với mô hình này, sau khi thành viên và người dân thu hoạch lúa, 50% thóc sẽ được ThaiBinh Seed bao tiêu, 30% chuyển ra Hải Phòng và Quảng Ninh làm lương thực. Chính nhờ mối liên kết này mà xã An Mỹ vươn lên trở thành mô hình kinh tế tập thể tiêu biểu lúc bấy giờ của tỉnh Thái Bình (cũ).

Tuy nhiên, thị trường phát triển đi liền với những nhu cầu mới về kinh tế xã hội, mô hình HTX kiểu cũ như tại An Mỹ đang hoạt động không còn phù hợp. Những lực cản như bộ máy quản trị cồng kềnh, khó khăn về vốn đầu tư cho phát triển sản xuất, đầu tư công nghệ hay cơ sở hạ tầng đi liền với tư duy quản trị bao cấp khiến mô hình HTX này khó vươn lên.

Đứng trước đòi hỏi của việc phát triển sản xuất và nhu cầu nâng cao thu nhập cho người trồng lúa, tại An Mỹ đã phát triển mô hình HTX kiểu mới. Đây cũng là một cuộc cách mạng về phương thức tổ chức sản xuất, tạo điều kiện vững chắc trong việc xây dựng chuỗi giá trị hàng hóa lúa gạo quy mô lớn và giúp người dân thực sự hưởng lợi từ cây lúa, hạt thóc.

Làn gió mới cho liên kết

Một trong những điều thấy rõ nhất chính là bộ máy quản trị của HTX An Mỹ rất chắc chắn và tạo được sức mạnh phát triển nhờ kết hợp giữa kinh nghiệm truyền thống và tư duy đổi mới. Trong đó, ông Trần Sùng, vốn trước đây là Giám đốc HTX dịch vụ nông nghiệp An Mỹ, đã được bầu làm Chủ tịch HĐQT. Đây là người có kinh nghiệm về quản lý nông nghiệp, hiểu rõ về cây lúa địa phương.

Cùng trong bộ máy quản trị HTX sản xuất kinh doanh dịch vụ tiêu thụ nông sản An Mỹ là ông Lương Quốc Huy, một doanh nhân chuyên về kinh doanh điện tử đảm nhận chức vụ giám đốc HTX. Điều này cũng đáp ứng được mong muốn của thành viên HTX là xây dựng HTX trên nền tảng của truyền thống phát triển lúa gạo và sự linh hoạt trong ứng dụng công nghệ để tạo ra một HTX kiểu mới linh hoạt, thích ứng với thị trường.

Với bộ máy quản trị và tư duy sản xuất kinh doanh đổi mới, HTX sản xuất kinh doanh dịch vụ tiêu thụ nông sản An Mỹ hoạt động với quy mô 10 thành viên, số vốn góp là 3 tỷ đồng. Theo thời gian, HTX đẩy mạnh ứng dụng kỹ thuật, cơ giới hóa, thu hút nguồn vốn đầu tư để sản xuất trên quy mô lớn.

Trong đó, HTX đã xây dựng cơ sở chế biến nông sản trị giá hàng tỷ đồng với 2 dây chuyền sấy chế biến và kho bảo quản. Đây chính là nền tảng để giải bài toán bảo quản sau thu hoạch, giảm thiểu rủi ro thời tiết và nâng cao phẩm cấp nông sản.

Chuỗi liên kết '3 nhà' bền vững

Cú hích chiến lược của HTX An Mỹ không dừng ở việc đầu tư cơ sở hạ tầng mà còn ở việc phát triển mối liên kết chặt chẽ giữa nhà nông-HTX-doanh nghiệp. Trong đó, HTX liên kết với doanh nghiệp sản xuất lúa giống, lúa thương phẩm. HTX cũng phát triển dịch vụ sấy chế biến cho các đơn vị khác, sản xuất lương thực và thực phẩm cung cấp cho các trường học, bếp ăn tập thể và thị trường.

Mối quan hệ giữa HTX An Mỹ và ThaiBinh Seed tiếp tục được phát triển và được xem là hình mẫu cho phát triển chuỗi giá trị nông sản trên quy mô lớn. Từ đây, HTX liên kết với người dân trồng lúa đạt tiêu chuẩn và theo hợp đồng liên kết với doanh nghiệp, còn doanh nghiệp hỗ trợ giống, kỹ thuật và bao tiêu đầu ra.

Điều quan trọng là để chuỗi được phát triển và thu được hiệu quả, người dân tham gia mô hình này cần có diện tích đất ít nhất 2ha trở lên. Còn thực tế khi liên kết với HTX, có rất nhiều hộ có hàng chục ha. Các hộ này ký kết với HTX sản xuất, thực hiện kế hoạch sản xuất và bán lúa tươi cho HTX theo hợp đồng.

Bằng mối liên kết chặt chẽ, riêng ngành sản xuất giống lúa năm 2025 liên kết sản xuất với ThaiBinh Seed 230 ha của HTX cho sản lượng gần 2.124 tấn. Và kết quả sản xuất kinh doanh của HTX cũng khá ấn tượng với doanh thu 19,8 tỷ đồng, lợi nhuận 5,9 tỷ đồng.

Đây là con số không hề nhỏ đối với một mô hình kinh tế tập thể và khẳng định hiệu quả của mối liên kết giữa HTX kiểu mới và doanh nghiệp, tạo cầu nối gia tăng giá trị sản xuất cho nông sản và nâng cao thu nhập cho người dân. Nhờ sự hỗ trợ của máy móc, HTX tạo việc làm cho 10 lao động thường xuyên và 10 lao động thời vụ.

Với định hướng phát triển mô hình liên kết sản xuất - tiêu thụ lúa giống với tập đoàn Thái Bình Seed, năm 2026, HTX tiếp tục phát triển quy mô sản xuất lúa giống lên 200 ha, sản lượng tiêu thụ khoảng 2.000 tấn/năm.

Có thể nói, HTX An Mỹ là mô hình kinh tế tập thể cần được nhân rộng vì góp phần giải quyết được bài toán manh mún của ruộng đất, thiếu hụt vốn đầu tư và sự bấp bênh của thị trường tiêu thụ. Bằng cách chuyên nghiệp hóa từng khâu, HTX An Mỹ đã giúp người nông dân ngày càng chuyên nghiệp hơn và giúp doanh nghiệp tiếp cận được vùng nguyên liệu rộng lớn, đảm bảo chất lượng.

Tùng Lâm