Theo số liệu thống kê, trong hai năm 2017-2018, các cơ sở GDNN đã tuyển sinh được hơn 2,2 triệu người/năm, trong đó, tuyển sinh cao đẳng, trung cấp được 540.000 người/năm; tuyển sinh trình độ sơ cấp và các chương trình đào tạo nghề nghiệp khác là hơn 1,6 triệu người/năm.

Sáu tháng đầu năm 2019, GDNN tuyển sinh được hơn 1,08 triệu người, trong đó, trình độ cao đẳng, trung cấp khoảng 112.000 người; trình độ sơ cấp và các chương trình đào tạo nghề nghiệp khác khoảng 969.000 người.

Kết quả này cho thấy công tác tuyển sinh trong hoạt động giáo dục nghề nghiệp vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức, đặc biệt đối với các ngành nghề nặng nhọc, độc hại, ngành nghề đòi hỏi năng khiếu. Cơ cấu trình độ đào tạo trong giáo dục nghề nghiệp vẫn còn chưa hợp lý, chủ yếu vẫn là đào tạo sơ cấp, đào tạo thường xuyên, ngắn hạn (chiếm 75%), trình độ trung cấp, cao đẳng chỉ chiếm 25% trên tổng số tuyển sinh.

Đối với việc phân luồng học sinh sau Trung học cơ sở, kết quả khảo sát về mong muốn của học sinh sau khi tốt nghiệp Trung học cơ sở cho thấy, tỷ lệ học sinh muốn vào học Trung học phổ thông chiếm khoảng hơn 80%. Tỷ lệ học sinh muốn vào học trung cấp thấp (khoảng 8%) và có sự khác biệt giữa các tỉnh, thành phố…

Đánh giá số liệu trên, Vụ trưởng Đào tạo chính quy, Tổng cục GDNN (Bộ LĐ – TB&XH) Vũ Xuân Hùng cho rằng nguyên nhân khiến việc phân luồng khó khăn, dẫn tới tỷ lệ muốn vào học trung cấp thấp là do công tác hướng nghiệp trong các trường Trung học cơ sở chưa được quan tâm đúng mức, nhất là giáo dục hướng nghiệp qua môn học và tư vấn hướng nghiệp. Ngoài ra, còn nhiều nguyên nhân từ tâm lý xã hội, vấn đề đặt nặng bằng cấp, nhiều phụ huynh chỉ muốn con em tiếp tục học Trung học phổ thông và lên đại học, cao đẳng chứ không muốn vào học tại các trường GDNN, trung cấp.

Ông Nguyễn Đắc Hưng, Vụ Giáo dục và Đào tạo, Dạy nghề, Ban Tuyên giáo Trung ương cho biết: Mục tiêu đề ra đến năm 2020 tỷ lệ học sinh sau Trung học cơ sở đi học nghề phải đạt ít nhất 30%, nhưng với số liệu thực tế trên thì mục tiêu này khó có thể đạt được trong năm tới.

Để công tác phân luồng tuyển sinh hiệu quả hơn, Tổng cục GDNN đã đề xuất giải pháp áp dụng thực hiện mô hình 9 , mô hình đào tạo song hành học nghề và học văn hóa sau khi học sinh tốt nghiệp lớp 9 và có thể tiếp tục liên thông lên bậc cao đẳng, rút ngắn thời gian đào tạo.

Ngoài ra, Gs, Ts Phan Văn Kha, nguyên Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam cũng góp ý, cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức của người dân, xã hội về vai trò của GDNN đối với sự phát triển kinh tế xã hội, phát triển con người; xây dựng các quy định cụ thể hóa khung cơ cấu hệ thống giáo dục quốc dân đã được ban hành theo Quyết định 1981/QĐ-TTg ngày 18/10/2016 của Thủ tướng Chính phủ.

Đồng thời, các bộ, ngành liên quan cần quan tâm, chú trọng hơn công tác phân luồng tuyển sinh GDNN, nghiên cứu điều tiết phân luồng học sinh sau tốt nghiệp Trung học cơ sở thông qua chính sách tuyển sinh Cao đẳng, Đại học; tăng cường các chính sách quốc gia đối với người lao động có trình độ GDNN; nâng cao chất lượng giáo dục hướng nghiệp triển khai các hoạt động tư vấn học đường cho học sinh Trung học cơ sở nhằm định hướng nghề nghiệp cho các em.

Bên cạnh đó, các đơn vị cần nâng cao chất lượng, hiệu quả GDNN các cấp trình độ, gắn đào tạo với việc làm, nâng tầm thương hiệu các trường để có thể thu hút học sinh vào học tại các cơ sở GDNN, trung cấp.

K.H