Số liệu được công bố tại hội thảo “Hiến kế xây dựng Luật Hỗ trợ DNNVV” do Bộ Kế hoạch & Đầu tư phối hợp Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức tại Tp.HCM ngày 20/1 cho thấy 97% số lượng doanh nghiệp (DN) hiện nay là quy mô vừa và nhỏ, chiếm 25% tổng kim ngạch xuất khẩu, nhưng lại dễ tổn thương nhất trước hiệu lực của các FTA.

Rải rác nhiều chính sách hỗ trợ

Xét về số lượng, nếu tính về tác dụng của Luật Doanh nghiệp 2014, đã gần 50.000 DN mới thành lập (chủ yếu là các DNNVV) trong 6 tháng kể từ ngày 1/7/2015 đến cuối năm 2015, tăng gấp 30 lần so với cùng kỳ năm trước đó.

Tuy nhiên, theo giới chuyên gia, khi Việt Nam hội nhập sâu vào Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) hay các FTA thế hệ mới và TPP thì các DNNVV rất cần phát triển về chất.

Nói như ông Nguyễn Hoàng Dũng, Giám đốc R&D Viện Kinh tế và Quản lý Tp.HCM: Các DNNVV cần một hành lang pháp lý cho riêng mình, nhìn từ cả hai góc độ: tạo thuận lợi và quản lý được. Nói cách khác, Nhà nước sẽ vừa giúp, vừa quản lý được các DNNVV?

Theo ông Nguyễn Hoàng Dũng, để hội nhập sâu rộng vào quốc tế, tận dụng các cơ hội, ngoài điều kiện căn bản chủ lực đầu tiên là bản thân các DNNVV phải tự mình có một nhận thức mới, tận dụng tối đa các nguồn lực nội tại của chính DN để phát triển. Còn phía Nhà nước có thể hỗ trợ về đào tạo, chuyển giao công nghệ, tài chính, thông tin.

Còn ông Nguyễn Hoa Cương Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp, thì nhận định đến thời điểm này mới đặt vấn đề xây dựng Luật hỗ trợ DNNVV đã là chậm so với khu vực cũng như thế giới.

Ông Nguyễn Hoa Cương cho rằng các quy định, chính sách hỗ trợ DNNVV hiện hành đang nằm rải rác ở rất nhiều văn bản khác nhau khiến DN khó tìm kiếm chính sách, mà có tìm ra chính sách thì việc xin hưởng chính sách hỗ trợ càng khó hơn.

Về phía VCCI, Trưởng Ban pháp chế Đậu Anh Tuấn nói rằng chính sách ưu đãi đối với DNNVV thực sự đang bị phân tán, manh mún trong hàng trăm quy định được ban hành bởi nhiều bộ, ngành, địa phương.

“Đã đến lúc cần luật hóa, hệ thống, chuẩn hóa những chính sách ưu đãi để các chính sách này phát huy hiệu quả. Xây dựng Luật hỗ trợ DNNVV sẽ đóng vai trò cực kỳ quan trọng nhằm phát triển kinh tế khu vực tư nhân”, ông Tuấn khẳng định.

Ông Đậu Anh Tuấn cũng nhấn mạnh khi xây dựng luật hỗ trợ phải lấy DNNVV làm trung tâm, coi sự phát triển của DNNVV là động lực.

Đã đến lúc cần luật hóa những chính sách ưu đãi cho DNNVV trước hội nhập sâu rộng.

Cần bộ luật hỗ trợ mạnh

Dưới góc độ DN, khi bàn về luật hỗ trợ DNNVV, ông Nguyễn Văn Bé (Hiệp hội các doanh nghiệp Khu công nghiệp Tp.HCM) lưu ý: Nhiều chính sách ưu đãi DNNVV cứ ban hành theo mệnh lệnh hành chính chứ không phải từ nhu cầu thực của DN nên hiện nay chưa giải quyết được gì nhiều cho cộng đồng này.

Theo giới DN, ngoài việc hỗ trợ doanh nghiệp về mặt thị trường thì các chính sách phải hướng tới những điều kiện để sản xuất kinh doanh. Trong quá trình xây dựng Dự thảo luật cần phải nhận thức và hiểu thế nào là hỗ trợ cho DNNVV, từ đó mới có thể xác định được luật sẽ hỗ trợ cho DNNVV như thế nào.

Về phía luật gia Nguyễn Ngọc Tuấn, Phó Chủ tịch Hội Xuất Nhập Khẩu tỉnh Đồng Nai, cho rằng nhìn từ thực tiễn hoạt động kinh doanh của DNNVV và nhận thấy doanh nghiệp nhỏ rất cần luật hỗ trợ. Cụ thể, về cơ sở vật chất, mặt bằng sản xuất, về vốn vay, quản trị DN và ưu đãi.

“Trong Luật hỗ trợ DNNVV phải xác định được cần hỗ trợ DNNVV bằng nguồn lực nào, ngân sách Nhà nước có dành một phần nào cho DNNVV hay không; Cách thức để DNNVV nhận nguồn ngân sách là gì. Mặt khác, vai trò của chính các DNNVV cũng không thể thiếu trong quá trình tham gia xây dựng và thực hiện pháp luật”, Luật sư Văn Thị Như Ngọc, Đoàn luật sư Tp.HCM, kiến nghị.

Còn ở góc độ nghiên cứu về luật, luật sư Hoàng Văn Sơn (Trưởng Văn phòng luật sư VNC) nhấn mạnh để luật này khi được ban hành và có thể áp dụng một cách thực chất, thì cần phải sửa đổi một số văn bản luật có liên quan, như: Các luật về thuế; luật kế toán, luật đấu thầu, luật các tổ chức tín dụng. Việc sửa đổi các luật này cũng chính là việc cải cách các thủ tục hành chính mà đang phức tạp đối với DNNVV.

Ông Nguyễn Hoàng Dũng, Giám đốc R&D Viện Kinh tế và Quản lý Tp.HCM, cho rằng xét về cơ sở pháp lý, Luật hỗ trợ DNNVV cần dựa vào thực trạng hoạt động, phát triển và ngừng hoạt động, phá sản của các DNNVV trong 10 năm qua, dựa vào cam kết quốc tế tại các FTA thế hệ mới, dựa vào chính sách phát triển của Nhà nước, và nhất là đặc thù các DNNVV Việt Nam.

Thế Vinh