Tại buổi tọa đàm “Phát triển ngành công nghiệp bò và sữa hiện đại, hội nhập và bền vững tại Việt Nam” diễn ra ngày 9/11, ông Nguyễn Văn Tiến - Vụ trưởng Vụ Nông nghiệp - Nông thôn (Ban Kinh tế Trung ương), cho biết thời gian qua, sản xuất sữa và thịt bò của Việt Nam vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu tiêu dùng trong nước.

Dư địa lớn

Tiêu thụ thịt bò hiện vẫn chiếm tỷ lệ thấp trong cơ cấu tiêu thụ thịt, chỉ khoảng 3,27kg/người/năm, thấp hơn rất nhiều so với thế giới. Tuy nhiên, hàng năm, NK bò thịt chính ngạch chủ yếu từ thị trường Ấn Độ, Mỹ, Australia, NK theo đường tiểu ngạch từ Lào, Campuchia… vẫn tiếp tục gia tăng.

Bên cạnh việc nhập thịt bò, Việt Nam cũng thuộc nhóm 20 nước NK sữa trên thế giới. Tỷ lệ dùng sữa trên đầu người tại nước ta hiện rất thấp, bình quân 14 lít/ người/năm (trong khi con số này tại Thái Lan là 23 lít và Trung Quốc là 25 lít). Tuy nhiên, mỗi năm chúng ta vẫn phải NK khoảng 1,2 triệu tấn sữa các loại. Sản lượng sữa tươi sản xuất trong nước tăng nhanh, nhưng mới đáp ứng được khoảng 30 - 35% nhu cầu trong nước. Với dân số hơn 90 triệu người, dư địa thị trường của ngành chăn nuôi bò còn khá lớn.

Định hướng phát triển chăn nuôi bò thịt, bò sữa đến năm 2020, tầm nhìn 2030 hướng tới ngành chăn nuôi trâu bò phải giảm được giá thành sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm. Theo ông Hoàng Thanh Vân, Cục trưởng Cục Chăn nuôi (Bộ NN&PTNT), gần đây, Chính phủ đã có chủ chương thúc đẩy phát triển của ngành công nghiệp chăn nuôi bò sữa và bò thịt với nhiều chính sách hỗ trợ thu hút DN tham gia chăn nuôi bò.

Một số ngân hàng cũng “cởi mở” hơn với các dự án chăn nuôi bò của DN, trong số đó điển hình là Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV). Ông Trần Bắc Hà - Chủ tịch HĐQT BIDV, cho biết: “BIDV cam kết dành các gói tín dụng ngắn hạn và dài hạn ưu đãi trong giai đoạn 2016 - 2020 cho các DN tham gia ngành công nghiệp chăn nuôi bò sữa. Bên cạnh đó, BIDV cũng sẽ tăng cường các hoạt động hỗ trợ xây dựng chính sách cho địa phương, tư vấn, định hướng cho các DN đầu tư vào ngành chăn nuôi bò đầy tiềm năng tại Việt Nam”.

Theo ông Nguyễn Văn Tiến, chăn nuôi bò là ngành có khả năng tổ chức sản xuất tập trung lớn, ứng dụng công nghệ cao, có thị trường tiêu thụ tốt, hấp dẫn đối với các DN trong và ngoài nước, đầu tư các trang trại, góp phần nâng cao thu nhập của người dân vùng nông thôn.

Ông Tiến cho rằng nếu chú trọng đầu tư phát triển ngành chăn nuôi bò, chuyển một phần đất sản xuất nông nghiệp sang trồng thức ăn chăn nuôi, ứng dụng khoa học công nghệ cao, nâng cao được năng suất vật nuôi, tổ chức khép kín sản xuất, tiêu thụ theo chuỗi giá trị, chú trọng đầu tư cung đoạn giết mổ, chế biến, bảo quản sản phẩm, khống chế tốt dịch bệnh, giá thành chăn nuôi giảm và tăng khả năng cạnh tranh các sản phẩm chăn nuôi bò, không những ngành chăn nuôi bò có thể góp phần hạn chế NK mà còn có cơ hội XK thịt bò và sản phẩm sữa ra thị trường nước ngoài.

Hiện, một số DN lớn trong nước đã và đang đầu tư chăn nuôi bò sữa, bò thịt tập trung quy mô lớn hoặc liên kết với hộ nông dân, như công ty CP sữa Hà Nội (Hanoimilk), hay Tập đoàn Hoàng Anh Gia Lai (HAGL).

Một trang trại nuôi bò thịt của Hoàng Anh Gia Lai

Hút doanh nghiệp tham gia

Theo Ts. Hà Quang Tuấn - Chủ tịch HĐQT Hanoimilk, công ty đang tiến hành giải phóng mặt bằng và dự kiến trong thời gian tới sẽ đầu tư trang trại nuôi bò sữa ứng dụng công nghệ cao với quy mô từ 2.000 con ban đầu sẽ phát triển tổng đàn lên 4.000 con. Đây là dự án tương đối khép kín từ khâu trồng cỏ, nuôi bò, vắt sữa và chế biến, hứa hẹn cho ra thị trường sản phẩm sữa chất lượng cao.

Còn theo ông Đoàn Nguyên Đức, Chủ tịch Tập đoàn HAGL, Tập đoàn cũng đang đầu tư lớn cho chăn nuôi bò. HAGL đang nuôi 120.000 con bò, trong đó 10.000 con bò sữa, còn lại là bò thịt. Hiện tại, bình quân mỗi ngày HAGL xuất khoảng 200 con bò tại thị trường Hà Nội.

“Điểm yếu của ngành chăn nuôi vẫn phụ thuộc con giống nhập ngoại. Nếu không có chiến lược lâu dài, chúng ta sẽ tiếp tục mang ngoại tệ đi cho các nước khác. HAGL đặt mục tiêu đầu tư sâu hơn, tiến tới nuôi bò sinh sản để không còn NK con giống nữa”, ông Đức cho biết.

Theo ông Hoàng Thanh Vân, muốn chăn nuôi bò phát triển phải quan tâm, tháo gỡ được được 3 “nút thắt” quan trọng.

Đầu tiên là nâng cao chất lượng con giống, mặc dù chúng ta đã cải tạo đàn bò rất lâu rồi nhưng vẫn chưa được đồng đều và chất lượng giống vẫn chưa cao so với yêu cầu thực tế hiện nay. Phải nhanh chóng nâng chất lượng đàn bò giống bằng cách thu hút DN nhập giống tốt trên thế giới về chọn con giống phù hợp với điều kiện của Việt Nam để sản xuất. Bên cạnh đó, tổ chức NK giống mới để thay thế giống cũ, song song với đó, giữ giống bản địa để chăn nuôi tại vùng khó khăn.

Hai là chúng ta phải tổ chức lại sản xuất để chăn nuôi bò liên kết lại với nhau tạo ra những chuỗi sản phẩm hoàn chỉnh, giảm giá thành nhưng quan trọng nhất là kiểm soát được thức ăn, thực phẩm và bảo đảm được lợi ích của tất cả các bên tham gia.

Ba là phải hiện đại hóa ứng dụng công nghệ trong chăn nuôi bò, từ đó sẽ tiếp cận được với công nghệ mới nhất của các nước cũng như kỹ thuật chăn nuôi, kỹ thuật công nghệ giết mổ cũng như kỹ thuật chế bến các sản phẩm của bò sữa có sản phẩm tốt nhất ra thị trường.

Thu Hường