Ở ấp Thuận Tiến, xã Bình Sơn, người dân vẫn gọi nơi mình sống là “xứ phèn hóa vàng”. Nhiều năm trước, cả vùng kênh 7 đến kênh 12 bị nhiễm phèn nặng, năng suất lúa chỉ đạt 3–4 tấn/ha. Nhưng nay, trên diện tích hơn 4.500ha nông nghiệp của xã, những cánh đồng lúa 3 vụ đã phủ kín màu xanh trù phú, mang lại thu nhập ổn định, xóa đói giảm nghèo, làm giàu cho hàng trăm hộ dân.

“Xứ phèn hóa vàng”

Sự ra đời của HTX Dịch vụ nông nghiệp sản xuất lúa ấp Thuận Tiến là một trong những nhân tố quan trọng tạo bước ngoặt trong phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo ở ấp Thuận Tiến.

“Ngày đầu mới thành lập, HTX có 53 thành viên, thu nhập bình quân 45 triệu đồng/ha/năm. Nay lên 58 thành viên, thu nhập đạt 58 triệu đồng/ha/năm, năng suất tăng gấp rưỡi so với trước”, ông Diệp Trung Thảo, Bí thư Chi bộ ấp, chia sẻ đầy tự hào.

Sản xuất tập trung giúp nông dân giảm mạnh chi phí, chủ động nước tưới, giống, vật tư, đồng thời tiếp cận các chương trình hỗ trợ kỹ thuật, vốn vay từ Liên minh HTX tỉnh An Giang. “Nếu nhân rộng mô hình này, Bình Sơn chắc chắn sẽ phát triển bền vững dựa trên nền tảng cây lúa – trụ đỡ kinh tế, xóa đói giảm nghèo của xã”, ông Thảo nói.

Không chỉ sản xuất lúa, Bình Sơn ngày nay còn có 5 cơ sở kinh doanh dầu khí, 6 cơ sở sửa chữa và đóng tàu, hơn 340 tàu khai thác thủy sản cùng gần 1.000 hộ sản xuất – kinh doanh cá thể.

Sự năng động của các HTX, tổ hợp tác cho thấy mô hình kinh tế hợp tác không chỉ “cứu” nông nghiệp, mà còn kéo theo chuỗi ngành nghề vệ tinh, tạo việc làm ổn định cho hàng ngàn lao động nông thôn, qua đó thúc đẩy xóa đói giảm nghèo bền vững.

Nếu “xứ phèn hóa vàng” là biểu tượng của nông dân vùng đất khó, thì ở xã An Biên, câu chuyện của bà Cái Thị Dính – Giám đốc HTX Nông nghiệp Bào Môn lại là minh chứng cho sức bật của phụ nữ nông thôn.

Trải qua những mẻ bánh phồng tôm thất bại, bà Dính kiên trì mày mò công thức, học hỏi kỹ thuật bảo quản, bao bì, rồi mạnh dạn đăng ký tham gia chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP). Năm 2024, bánh phồng tôm Út Dính của HTX Bào Môn được công nhận OCOP 3 sao, mở ra cơ hội phát triển thương hiệu địa phương.

“Đòn bẩy” thoát nghèo bền vững

“Nhờ các lớp tập huấn do Liên minh HTX tỉnh An Giang mở, tôi biết cách chụp hình, đăng sản phẩm lên Facebook, Zalo để khách dễ tìm, dễ đặt hàng. Thời này phải biết dùng công nghệ thì mới bán được lâu dài”, bà Dính chia sẻ.

Hiện, sản phẩm của HTX không chỉ có mặt ở chợ quê mà còn được khách hàng mang sang tận Hàn Quốc, Mỹ làm quà. “Tôi mong muốn thương hiệu Út Dính không chỉ làm giàu cho gia đình mà còn tạo việc làm cho thành viên HTX, giúp tôm nuôi quê mình có đầu ra ổn định”, bà Dính nói trong ánh mắt đầy tin tưởng và kỳ vọng.

Nói về điểm sáng trong xóa đói giảm nghèo ở An Giang, không thể không kể đến vùng biên giới xã Giang Thành, nơi người Khmer sinh sống đông, HTX Phụ nữ Cỏ Bàng Phú Mỹ trở thành “ngôi nhà chung” của những bàn tay khéo léo.

Giám đốc HTX Lý Hoàng Bảo cho biết sản phẩm đan thủ công từ cỏ bàng của HTX là sản phẩm thủ công mỹ nghệ duy nhất của An Giang được công nhận sản phẩm OCOP cấp quốc gia năm 2024.

“Từ chiếc sọt, giỏ đến túi xách, balô, tất cả đều được làm từ cỏ bàng tự nhiên, thân thiện môi trường. Năm đầu tiên được công nhận, tôi mừng lắm, vì sản phẩm không chỉ giúp phụ nữ Khmer có việc làm mà còn tạo bản sắc riêng cho quê hương”, ông Bảo chia sẻ.

Đáng chú ý, thời gian qua, Liên minh HTX tỉnh hỗ trợ HTX Phú Mỹ tham gia hội chợ, kết nối tiêu thụ, hướng dẫn thủ tục pháp lý để xuất khẩu chính ngạch. Hiện, sản phẩm đã có mặt ở một số nước châu Á qua hình thức liên kết với các doanh nghiệp. “Chúng tôi mong sắp tới sẽ đưa sản phẩm ra thị trường quốc tế bằng chính thương hiệu của mình”, ông Bảo nói thêm.

Trong khi đó, ở xã Vĩnh Thuận, mô hình HTX Dịch vụ cung ứng – sản xuất lúa sạch Lò Rèn đang chứng minh hiệu quả rõ rệt trong việc nâng cao thu nhập cho nông dân.

Giám đốc Nguyễn Văn Trướng cho biết: “Trước đây, bà con sản xuất manh mún, đầu ra bấp bênh, thường bị thương lái ép giá. Từ khi tham gia HTX, chúng tôi liên kết được với 2 công ty và 3 doanh nghiệp thu mua, giá luôn cao hơn thị trường, tiền trả ngay sau thu hoạch. Lợi nhuận bình quân 3 – 3,5 triệu đồng/công”.

Không ngừng đổi mới hiệu quả

Với 150 thành viên canh tác trên 400ha, HTX Lò Rèn đang mở rộng vùng sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp, gắn với mô hình tăng trưởng xanh. Nhiều nông dân như ông Trương Minh Nhân (ấp Đòn Dong) đã có thu nhập trên 200 triệu đồng/ha/năm nhờ kết hợp mô hình lúa – tôm – cua, qua đó không chỉ thoát nghèo, làm giàu bền vững, mà còn góp phần bảo vệ môi trường sinh thái.

Lãnh đạo UBND xã Vĩnh Thuận cho biết, xã đang triển khai hơn 1.700ha lúa chất lượng cao, trong đó có 150ha thuộc HTX Lò Rèn, hướng tới xây dựng chuỗi giá trị bền vững gắn với tiêu thụ nông sản ổn định, đẩy nhanh công cuộc xóa đói giảm nghèo tại địa phương.

Đáng chú ý, tại xã Tân Hội, HTX Dịch vụ Thanh niên Phú Hòa do ông Nguyễn Văn Huỳnh làm Giám đốc đang tiên phong trong dự án “Chuyển đổi chuỗi giá trị lúa gạo ứng phó với biến đổi khí hậu” (TRVC) do Công ty TNHH Lúa gạo Việt Nam (Vinarice) và Liên minh HTX Việt Nam hỗ trợ.

Không chỉ bảo vệ môi trường, mô hình còn giúp nông dân tăng lợi nhuận 3 – 4 triệu đồng/ha, chi phí giảm tương ứng. Đặc biệt, HTX cơ giới hóa khâu làm đất, bơm tưới và gieo sạ bằng drone, giúp gieo sạ đồng loạt trong 5 – 10 ngày, kiểm soát tốt chất lượng đồng ruộng.

Nhờ áp dụng khoa học – công nghệ, HTX Phú Hòa được Vinarice thưởng 125,2 triệu đồng vì thực hiện hiệu quả quy trình giảm phát thải, mở ra hướng đi mới cho kinh tế hợp tác tỉnh An Giang trong sản xuất nông nghiệp bền vững.

Với hơn 1.200 HTX và tổ hợp tác đang hoạt động, An Giang đã khẳng định vai trò nòng cốt của kinh tế hợp tác trong công cuộc xóa đói giảm nghèo. Các mô hình HTX không chỉ tạo việc làm ổn định cho hàng chục ngàn lao động mà còn thúc đẩy sản xuất sạch, liên kết chuỗi giá trị, góp phần xây dựng nông thôn mới nâng cao.

Theo báo cáo của UBND tỉnh, tỷ lệ hộ nghèo đa chiều toàn tỉnh đã giảm còn 0,91%, nhiều xã vùng sâu, vùng biên đã thoát nghèo bền vững. Những con số này không chỉ là kết quả của chính sách, mà là thành quả từ nỗ lực của hàng nghìn thành viên, từ mô hình HTX nông nghiệp đến HTX thủ công mỹ nghệ, từ vùng đồng bằng đến vùng biên giới.

Liên minh HTX Việt Nam và Liên minh HTX tỉnh An Giang đã và đang đóng vai trò “bà đỡ” trong suốt hành trình đó, với hoạt động đào tạo nghề, chuyển giao công nghệ, xúc tiến thương mại, hỗ trợ vốn và kết nối thị trường. Nhờ sự đồng hành ấy, nhiều sản phẩm địa phương đã “vươn ra thế giới” – từ gạo sạch, bánh phồng tôm đến túi xách cỏ bàng..., từ đó giúp các hộ sản xuất thoát nghèo, làm giàu.

Nam Phong