Cách đây ít ngày, trước sự chứng kiến của lãnh đạo Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh Long An, đại diện sở ngành của tỉnh và đông đảo thành viên HTX đến dự Đại hội thường niên của HTX Thanh long Tầm Vu (huyện Châu Thành), ông Công Hoàng Bạch - Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh Long An, đã công bố Quyết định 99 ngày 2/2/2016 của Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam về việc xây dựng chuỗi giá trị sản phẩm thanh long tại HTX này.

Đó chính là một đề án thành phần trong đề án tổng thể nhiều chuỗi giá trị sản phẩm HTX, do Liên minh HTX Việt Nam tập trung chỉ đạo triển khai từ cuối năm 2015.

Liên kết lại để hội nhập

Theo báo cáo đề án chuỗi giá trị, quá trình đi thực tế HTX cả nước, Thường trực Liên minh HTX Việt Nam nhận thấy một số tỉnh, thành phố đã triển khai phát triển các sản phẩm HTX có thế mạnh, phù hợp khí hậu và thổ nhưỡng địa phương.

Thế nhưng, người dân sản xuất chưa theo quy hoạch, sản phẩm thiếu đồng nhất về chất lượng, được mùa mất giá… Đáng nói là, phần giá trị gia tăng sản phẩm chủ yếu tập trung ở khâu tiêu thụ lại do thương lái thao túng. Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp trong và ngoài nước đã có thành công nhất định khi triển khai chuỗi giá trị sản phẩm, hầu như đều ổn định giá trị gia tăng trong tất cả các khâu từ sản xuất, thu mua, chế biến đến tiêu thụ sản phẩm.

Vận dụng các cơ chế chính sách HTX đến nay, Liên minh HTX Việt Nam xác định chuỗi giá trị sản phẩm có ý nghĩa rất lớn trong sản xuất nông nghiệp. Nhất là trong xu thế hội nhập xuất khẩu nông sản ngày càng lớn, thì từng HTX nhỏ lẻ không thể thực hiện được chuỗi giá trị, mà HTX cần phải liên kết lại mới đủ năng lực xuất khẩu nông sản phẩm và làm gia tăng giá trị chuỗi sản xuất nông nghiệp.

Những ngày tháng 2 này, hoạt động triển khai chuỗi sản phẩm HTX dày đặc trên lịch công tác Liên minh HTX từ Trung ương đến các địa phương liên quan. Để triển khai đề án, Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam Võ Kim Cự đã ký Quyết định 99 ngày 2/2/2016 về việc thành lập Ban chỉ đạo và các tiểu ban xây dựng một số mô hình HTX kiểu mới gắn với phát triển chuỗi giá trị sản phẩm bền vững.

Quyết định 99 ban hành kèm theo danh mục phân công cán bộ tham gia Ban chỉ đạo, các tiểu ban và bước đầu có 12 chuỗi sản phẩm gắn với 12 HTX tham gia các đề án thành phần tại các vùng miền đất nước.

Thu hoạch thanh long ở HTX Thanh long Tầm Vu 

Nhu cầu thị trường là mệnh lệnh

Có thể thấy từ cuối năm ngoái, lãnh đạo Liên minh HTX Việt Nam đã dày công nghiên cứu, chỉ đạo hầu hết các ban và đơn vị trực thuộc tham gia đề án, đồng thời phối hợp với các bộ ngành và địa phương để lựa chọn một số nông sản phẩm chủ lực, có sức cạnh tranh, có tính lan tỏa cao, để khẩn trương xây dựng chuỗi giá trị sản phẩm HTX.

Tại cuộc họp thúc đẩy tiến độ đề án ngày 22/2 vừa qua, Liên minh HTX Việt Nam tiếp tục bổ sung, nâng từ con số 12 lên tới 20 đề án thành phần triển khai chuỗi sản phẩm gắn với phát triển 20 HTX kiểu mới trên toàn quốc. Tổng các nguồn lực đề án huy động từ ngân sách Trung ương và địa phương, nguồn xã hội hóa và nội lực quan trọng nhất của từng HTX tham gia.

Với phương châm triển khai chuỗi sản phẩm HTX “nhu cầu của thị trường là mệnh lệnh của sản xuất”, các sản phẩm cụ thể được lựa chọn ban đầu gồm: gà đồi Yên Thế, vải Bắc Giang, cam Hòa Bình, chanh không hạt Hậu Giang, thanh long Long An, cacao và cà phê Tây Nguyên, dừa và bưởi da xanh Bến Tre, chanh không hạt Hậu Giang, sản phẩm thủ công mỹ nghệ từ cây lục bình Vĩnh Long, lúa gạo Đồng Tháp, cá Cần Thơ và xoài Tiền Giang…

Cách triển khai đề án chuỗi giá trị sản phẩm HTX cũng rất đa dạng. Trên cơ sở các mô hình sản phẩm hiện có ở các HTX, Ban chỉ đạo đề án và các tiểu ban đề án thành phần tiến hành rà soát, nghiên cứu từng khâu để hỗ trợ hoàn thiện chuỗi theo đúng quy trình sản xuất kinh doanh khép kín từ sản xuất đến thu hoạch, bảo quản, sơ chế, xây dựng thương hiệu và tiêu thụ sản phẩm. Đồng thời xác định doanh nghiệp là một chủ thể và là tác nhân quan trọng liên kết với HTX, nhằm đạt tối ưu hiệu quả kinh tế và hiệu quả xã hội, tùy theo từng chuỗi giá trị.

Theo Liên minh HTX Việt Nam, lộ trình đề án chuỗi giá trị sản phẩm HTX thực hiện trong 2 năm (2016 - 2017), sơ kết cuối năm 2016, tổng kết nhân rộng vào cuối năm 2017.

Lưu Đoàn