Ts. Đoàn Duy Khương, Phó Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), cho biết, từ năm 2000, Chính phủ Việt Nam đã thực hiện nhiều chủ trương chính sách, biện pháp thích hợp về đẩy mạnh ứng dụng và phát triển CNTT phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa của đất nước.

Song thực tế, hiện nay, theo Ts. Khương, đa số DN Việt Nam vẫn chưa nhận thức được đầy đủ vai trò của CNTT và vẫn đang loay hoay do chưa tìm được mô hình CNTT phù hợp với năng lực tài chính và mục đích của DN mình.

Hiểu nhưng không biết ứng dụng

Trong bối cảnh hạ tầng CNTT hạ tầng CNTT của Việt Nam giá rẻ, cạnh tranh, tạo nhiều thuận lợi cho DN. Trong đo, hạ tầng CNTT quốc gia tương đối ổn định về đường truyền dẫn và giá cả.

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Trường Thắng, Viện trưởng Viện CNTT, Viện Hàn lâm Khoa học và công nghệ Việt Nam, đối với nhiều DN, việc phát triển hạ tầng CNTT chưa thực sự cạnh tranh, do đó DN cần vận dụng CNTT để tối ưu hóa năng suất lao động, tăng suất cạnh tranh.

Thực tế, ở Việt Nam, việc ứng dụng CNTT trong quản trị, sản xuất, kinh doanh chưa nhiều và chưa thực sự hiệu quả. Bằng chứng là những mô hình ứng dụng CNTT theo mô hình kinh doanh mới như Uber hay GrabTaxi – áp dụng công nghệ chia sẻ tài chính khá hiệu quả. Nhưng ở Việt Nam hiện nay, chưa có nhiều sản phẩm mang tính đột phá, sáng tạo như trên.

Ông Đặng Vũ Tuấn, Giám đốc Sở TT&TT Hà Nội, cho biết, Hà Nội hiện có 117.000 DN, trong đó DNNVV chiếm khoảng 95%, tạo việc làm cho 65% lao động nhưng hầu hết DN trên địa bàn vẫn thờ ơ với việc ứng dụng CNTT, chưa mặn mà với vấn đề an toàn, an ninh thông tin…

Cũng theo khảo sát của Sở TT&TT Hà Nội, về hiện trạng ứng dụng CNTT của các DN trên địa bàn, một số DN đã ứng dụng các phần mềm như: Quản lý nhân sự, Quản lý kế toán tài chính, Quản lý quan hệ khách hàng, Quản lý mua hàng, Quản lý tồn kho, Quản lý dự án…, tuy nhiên đa số các phần mềm này không được quản lý tập trung, sử dụng rời rạc trong nội bộ DN, thiếu tính tổng thể.

Về nhân lực phụ trách chiến lược đầu tư, ứng dụng CNTT, theo số liệu khảo sát, phần lớn các DN có phân công một lãnh đạo phụ trách về CNTT nhưng chỉ có 30% DN có bộ phận hoặc cán bộ chuyên trách về CNTT.

Về tổng thể, theo thống kê, Việt Nam hiện đang có hơn 500.000 DN, nhưng phần lớn là DNNVV. Một trong những khó khăn nhất của các DNNVV là nhân lực ít, vì vậy để đầu tư một nhân sự vào CNTT là điều quá xa xỉ đối với các DN này. Thực tế cho thấy, nếu có nhân sự được đào tạo chuyên về CNTT thì họ sẽ không tham gia vào các DNNVV mà sẽ đầu quân tại các DN chuyên ngành công nghệ hoặc các DN, tập đoàn lớn.

Vì vậy, để tháo gỡ khó khăn cho DN, đồng thời hỗ trợ DN thực hiện điện tử hóa, Chính phủ đã định hướng cho DN thuê nhân sự CNTT ngoài theo thời vụ. Đúng là giải pháp này đã tạo thuận lợi cho DN Việt Nam trong bối cảnh khó khăn này.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, để hiệu quả, các chủ DN, CEO cần phải ý thức được rõ nếu muốn nâng cao sức cạnh tranh, các DN phải tự đổi mới mình theo trào lưu mới của xã hội, ứng dụng CNTT sâu rộng hơn. Chỉ có các chủ DN mới làm chủ được DN mình và đưa ra quyết định phù hợp thực hiện Chính phủ điện tử và làm hài lòng khách hàng của mình.

DN cần bố trí mô hình kinh doanh theo hướng chủ động quản trị rủi ro, tạo ra DN làm việc theo ngữ cảnh; mô hình tận dụng công nghệ.

Mô hình nào cho hội nhập?

Bên cạnh đó, Việt Nam đã và đang áp dụng Hải quan điện tử, Thuế điện tử… DN muốn đáp ứng được Chính phủ điện tử thì phải chủ động cập nhật thông tin để tham gia vào Chính phủ điện tử, ngoài ra cần phải tự đổi mới mình để phù hợp với xu thế.

Nhưng để thích nghi với những yêu cầu đặt ra từ Chính phủ, khách hàng cũng như vấn đề quản trị, các DN buộc phải thay đổi mô hình quản lý và kinh doanh của mình dựa trên nền tảng của CNTT. Song việc áp dụng mô hình kinh doanh thế nào vẫn là câu hỏi của nhiều DN. Nhất là trong bối cảnh hội nhập với sự cạnh tranh ngày càng gay gắt.

Trả lời câu hỏi này, theo ông Phạm Vĩnh Thái, Giám đốc công nghệ Tập đoàn Hewlett – Packard Enterprice (HPE), cái cần của DN hiện nay là tốc độ. Bởi ý tưởng về ứng dụng CNTT và thực hiện ý tưởng sẽ giúp DN thu lợi nhuận rất nhanh và rất lớn.

“Hiện nay, chúng ta có hàng trăm tỷ ứng dụng trên thiết bị và mang lại giá trị rất nhiều cho DN. Nhưng cái cần của DN là tốc độ. Tốc độ để bắt kịp công nghệ, tốc độ để nhận thấy công nghệ nào là cần thiết”, ông Thái nhận định.

Đặc biệt, đối với các DN truyền thống, ông Phạm Vĩnh Thái chia sẻ thêm, DN truyền thống cần số hóa, hội tụ hóa hệ thống cũ để mềm dẻo hơn, chạy kịp với sự phát triển “vũ bão” của CNTT hiện nay.

Đồng thời, để áp dụng mô hình kinh doanh phù hợp với xu thế hiện nay, theo ông Thái, DN cần bố trí mô hình kinh doanh theo hướng chủ động quản trị rủi ro, tạo ra DN làm việc theo ngữ cảnh; mô hình tận dụng công nghệ như kết nối khách hàng thông qua smartphone để truy cập internet,… Nếu duy trì được điều này thì giao tiếp giữa người dùng và người bán hàng trở nên đơn giản, bán hàng nhanh chóng hơn.

Như vậy có thể thấy, cùng với sự bùng nổ của internet và xu hướng chuyển dần phương thức giao tiếp truyền thống sang phương thức giao tiếp điện tử, các DN phải thay đổi mô hình kinh doanh và cách thức quản lý của mình trên nền tảng một hệ thống hạ tầng CNTT linh hoạt và đồng bộ. Nếu làm được điều này, DN sẽ tiết kiệm được đối đa chi phí và nguồn lực, nâng cao cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập.

Lê Thúy