Theo báo cáo của Cục Chế biến và Phát triển thị trường nông sản, khối lượng tiêu xuất khẩu tháng 8/2020 ước đạt 18 nghìn tấn với giá trị đạt 45 triệu USD, đưa khối lượng và giá trị xuất khẩu tiêu 8 tháng đầu năm 2020 đạt 203 nghìn tấn và 445 triệu USD, giảm 7,4% về khối lượng và giảm 20% về giá trị so với cùng kỳ năm 2019. 

Ba thị trường xuất khẩu tiêu lớn nhất của Việt Nam tiếp tục là Hoa Kỳ, Ấn Độ và Đức, chiếm 30,8% trong tổng giá trị xuất khẩu tiêu của Việt Nam. Giá tiêu xuất khẩu bình quân 7 tháng năm 2020 đạt 2.169 USD/tấn, giảm 15% so với cùng kỳ năm 2019.

Trong thời gian qua, sự bùng phát và lây lan của đại dịch COVID-19 đã và đang tác động nghiêm trọng đến thương mại và chuỗi cung ứng hồ tiêu toàn cầu, trong đó có Việt Nam.

Năm 2020, theo dự báo của Hiệp hội hồ tiêu Việt Nam, sản lượng hồ tiêu Việt Nam đạt khoảng 240.000 tấn, giảm 15% so với năm 2019. Điều này gây thêm khó khăn cho các nhà xuất khẩu tiêu, theo đó mục tiêu xuất khẩu 280 nghìn tấn tiêu, với giá trị đạt 800 triệu USD, trong năm 2020 cũng được dự báo còn nhiều khó khăn.

Từ ngày 6/4/2020, Chính phủ Nepal ban hành lệnh hạn chế nhập khẩu toàn diện với 05 mặt hàng trong đó có hồ tiêu. Lệnh cấm có hiệu lực ngay lập tức và chỉ những lô hàng đã mở L/C (tín dụng thư tại ngân hàng nước nhập khẩu trước ngày 29/3/2020 mới được làm thủ tục nhập khẩu), việc này dẫn đến 58 containers hồ tiêu trị giá khoảng 3 triệu USD của doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam không được thông quan nên không được nhập khẩu vào Nepal. 

Chính phủ Nepal cho rằng các lô hàng này vi phạm quy định, hồ tiêu là mặt hàng thực phẩm cần đăng ký tại Cơ quan Công nghệ và Quản lý thực phẩm trước khi làm thủ tục nhập khẩu. Tuy nhiên, các doanh nghiệp xuất khẩu hồ tiêu đã không thực hiện và có dấu hiệu vi phạm trong thời gian dài.

Gần đây Chính phủ Ấn Độ liên tục cảnh báo có hoạt động xuất nhập khẩu trái phép (buôn lậu), trong đó có hồ tiêu. Chính phủ Nepal cũng cho rằng số lượng hồ tiêu nhập khẩu vào Nepal tăng đột biến trong 2-3 năm qua nhưng số lượng tiêu dùng thực tế tại nước này lại rất ít.

Qua vụ việc này, Cục Chế biến và Phát triển thị trường nông sản khuyến nghị doanh nghiệp xuất khẩu hồ tiêu của Việt Nam cần nâng cao hơn nữa nghiệp vụ đàm phán thương mại quốc tế, nghiên cứu kỹ pháp luật để áp dụng những điều khoản thanh toán phù hợp, an toàn mọi tình huống, mọi biến động, đảm bảo thực hiện đúng các quy định pháp luật.

Hiệp hội Hồ tiêu Việt Nam cần nâng cao vai trò định hướng sản xuất và xuất khẩu sản phẩm, tăng cường phát hiện và cảnh báo các hoạt động xuất nhập khẩu bất thường và có dấu hiệu vi phạm quy định nước nhập khẩu, tăng cường phối hợp với các ngành hàng tại nước nhập khẩu.

Đồng thời, Cục này cũng cho rằng doanh nghiệp Việt Nam cần nghiên cứu chế biến, tăng giá trị gia tăng cho sản phẩm hồ tiêu, hạn chế xuất khẩu thô, tham khảo học hỏi kinh nghiệm của Ấn Độ phát triển ngành gia vị và công nghệ chế biến thực phẩm.

Thy Lê