Mâu thuẫn thương mại gia tăng với Mỹ được dự báo sẽ là một trong những vấn đề cần thảo luận nhiều nhất tại Đại hội Đại biểu toàn quốc của Đảng Cộng sản Trung Quốc, diễn ra từ ngày 5/3 đến 20/3.

Trung Quốc sẽ không ngồi yên

Theo tờ Financial Times, khi trả lời báo giới hôm 4/3, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Trung Quốc Trương Nghiệp Toại cho rằng: “Trung Quốc và Mỹ có nhiều lợi ích chung hơn là khác biệt. 
Vì vậy, hợp tác là lựa chọn duy nhất cho cả hai nước. Trung Quốc không muốn để xảy ra một cuộc chiến tranh thương mại với Mỹ”.

Từng là đại sứ Trung Quốc tại Mỹ, ông Trương nhận định: “Nhờ sự phát triển của mình mà Trung Quốc đã tạo ra nhiều cơ hội cho nền kinh tế toàn cầu và đóng góp to lớn vào thương mại quốc tế”.

Tuần trước, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã cử cố vấn kinh tế Lưu Hạc tới Washington, trong nỗ lực xoa dịu căng thẳng và ngăn ngừa rủi ro xảy ra một cuộc chiến thương mại song phương. 

Tuy nhiên, đúng thời điểm đó, ông Trump lại công bố mức thuế nhập khẩu 25% và 10% đối với thép và nhôm. Trong khi nhiều nước như EU, Canada phản ứng mạnh và úp mở khả năng trả đũa, thì Trung Quốc lại chỉ “nhẹ nhàng” yêu cầu Mỹ kiềm chế.

Tuy nhiên, ông Trương cũng nhắn nhủ, Trung Quốc “sẽ không ngồi yên và sẽ có những biện pháp cần thiết nếu Mỹ làm tổn hại đến lợi ích” của nước này. Mặc dù vậy, nhiều chuyên gia phân tích cho rằng hành động mang hơi hướng trừng phạt của chính quyền Trump nhằm vào sản phẩm thép và nhôm nhập khẩu chủ yếu tác động đến các đồng minh của Mỹ hơn là Trung Quốc.

Theo số liệu của Liên hợp Quốc, Trung Quốc không nằm trong số 10 quốc gia xuất khẩu thép lớn nhất sang Mỹ. Các nước bán thép nhiều hơn cho Mỹ là những đồng minh như Canada, Hàn Quốc và Đức. Gần đây nhất, ông Trump còn dọa gây khó khăn cho ôtô nhập khẩu từ châu Âu.

Đối với sản phẩm nhôm, Trung Quốc đã xuất khẩu 3,1 tỷ USD sang Mỹ vào năm 2016, đứng thứ hai chỉ sau Canada, nhưng cũng chỉ là một phần nhỏ trong thương mại song phương giữa hai nước với tổng kim ngạch 580 tỷ USD. 

Giới quan sát nhận định, chủ trương tăng thuế là một phương án “cổ lỗ sĩ” và thiếu khôn ngoan trong giải quyết tranh chấp thương mại, đồng thời cũng tạo ra thách thức đối với hệ thống thương mại quốc tế trong khuôn khổ các quy định của Tổ chức Thương mại Thế giới.

Chiến tranh thương mại Mỹ - Trung Quốc sẽ không xảy ra

Coi chừng gậy ông đập lưng ông

Quyết định đơn phương gây sốc của ông Trump còn được cho là sẽ đẩy các đồng minh của Washington tới gần Bắc Kinh hơn. Trung Quốc có không ít lợi ích chung với Canada, Hàn Quốc và các nước xuất khẩu thép, nhôm lớn khác trong việc ổn định hệ thống thương mại toàn cầu. 

Chính vì thế mà tổng thống Trump được xem là một nhân tố tạo rủi ro và không loại trừ khả năng xảy ra xung đột Trung - Mỹ lớn trong tất cả các lĩnh vực, bao gồm cả thương mại và an ninh. 
Sau khi chính quyền Mỹ áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với sản phẩm pin năng lượng mặt trời nhập khẩu hồi tháng

Hai vừa qua, Bộ Thương mại Trung Quốc cho biết sẽ tổ chức điều tra chống bán phá giá đối với mặt hàng cao lương xuất khẩu của Mỹ, một loại thức ăn thường dùng trong chăn nuôi.

Trung Quốc nhập khẩu không nhiều cao lương của Mỹ (chủ yếu được trồng ở Kansas và Texas) nên ý nghĩa cốt lõi của cuộc điều tra có lẽ là lời cảnh báo gửi tới Mỹ rằng trong trường hợp xảy ra một cuộc chiến thương mại toàn diện, Bắc Kinh sẽ nhắm đến những mặt hàng xuất khẩu chủ lực hơn của Mỹ, như đậu nành.

Mặc dù vậy, giới chức Trung Quốc thừa hiểu rằng bất kỳ biện pháp trừng phạt nào cũng có thể “gậy ông đập lưng ông” và gây thiệt hại cho chính người tiêu dùng trong nước không kém những gì mà các nhà xuất khẩu Mỹ phải gánh chịu. 

Trên thực tế, việc Tổng thống Mỹ đánh thuế đối với thép, nhôm và pin năng lượng mặt trời đã không nhận được nhiều sự đồng tình từ các tổ chức, doanh nghiệp trong nước, vì họ nhận thức được sự “lợi bất cập hại” của nó.

Hải Châu