Càng tiến gần đến Tết Nguyên đán 2026, thị trường mua bán nợ và tài sản bảo đảm (TSBĐ) càng trở nên sôi động. Các ngân hàng thương mại đang đẩy mạnh hoạt động phát mại tài sản từ bất động sản trung tâm, nhà máy xí nghiệp đến các khoản nợ doanh nghiệp nghìn tỷ nhằm hiện thực hóa mục tiêu đưa tỷ lệ nợ xấu về mức thấp nhất.

Những "con số biết nói" từ nỗ lực thu hồi nợ

Dẫn đầu trong làn sóng này là Agribank. Chi nhánh Sài Gòn của ngân hàng này vừa thông báo đấu giá khoản nợ của 3 doanh nghiệp lớn (Công ty Lâm sản và Hàng tiểu thủ công nghiệp, Công ty Minh Quân và Công ty Toàn Cầu). Tổng dư nợ tính đến cuối tháng 12/2025 vượt 168,9 tỷ đồng. Đáng chú ý, các khoản vay này được bảo đảm bằng "đất vàng" tại các quận (cũ) trung tâm TP.HCM như Quận 1 và Bình Thạnh. Với mức giá khởi điểm 135,4 tỷ đồng, phiên đấu giá dự kiến diễn ra ngay sát Tết (13/1/2026) cho thấy sự khẩn trương trong việc thu hồi vốn của nhà băng này.

Cùng lúc, Agribank chi nhánh Trung tâm Sài Gòn cũng rao bán Nhà máy xử lý nước lợ Cần Giờ với giá hơn 75,4 tỷ đồng, bao gồm hơn 12.800 m2 đất sản xuất và toàn bộ dây chuyền máy móc hiện đại.

Không đứng ngoài cuộc, VietinBank và Vietcombank cũng đồng loạt chào bán các khoản nợ quy mô lớn. VietinBank chi nhánh Ba Đình gây chú ý khi đấu giá khoản nợ của Công ty Phương Quang với giá khởi điểm gần 356 tỷ đồng, được bảo đảm bằng 6 bất động sản tại TP.HCM và Tây Ninh. Trong khi đó, Vietcombank tập trung xử lý các khoản nợ tại Hà Nội như khoản nợ của Công ty Quang Minh (23,3 tỷ đồng) và Công ty Cường Yến (4,8 tỷ đồng) với tài sản bảo đảm là đất thổ cư tại các quận (cũ) nội thành.

Làn sóng phát mại còn lan rộng sang lĩnh vực công nghiệp và dịch vụ. BIDV chi nhánh TP.HCM đang tìm khách mua cho nhà máy sản xuất vải địa kỹ thuật tại Long An (nay thuộc tỉnh Tây Ninh) với giá 86,3 tỷ đồng. VPBank cũng rao bán một trạm dừng nghỉ xăng dầu quy mô 10 tầng tại Ninh Bình với giá 41 tỷ đồng.

Nỗ lực quyết liệt trong việc xử lý nợ xấu đã mang lại kết quả tích cực trên báo cáo tài chính của các ngân hàng trong 3 quý đầu năm 2025.

VietinBank ghi nhận kỷ lục thu hồi nợ ngoại bảng với khoảng 6.800 tỷ đồng, tăng 13% so với cùng kỳ. Nhà băng này tự tin đặt mục tiêu thu hồi từ 8.000 đến 10.000 tỷ đồng nợ xấu trong cả năm 2025, tạo đà tâm lý khả quan cho kế hoạch kinh doanh năm 2026. Tại MB, hoạt động thu hồi nợ cũng diễn biến tích cực khi riêng quý III/2025 đã thu về gần 900 tỷ đồng, tăng 72% so với cùng kỳ. Đặc biệt, tại ABBank, lãi thuần từ hoạt động khác đã tăng đột biến gấp 13,5 lần, chủ yếu nhờ vào việc hoàn nhập dự phòng và thu hồi các khoản nợ đã xử lý rủi ro.

Kiểm soát tỷ lệ nợ xấu (NPL) dưới ngưỡng an toàn, Agribank đang hướng tới mục tiêu đầy tham vọng: đưa tỷ lệ nợ xấu xuống dưới 1% vào cuối năm 2025 – mức thấp kỷ lục trong hơn một thập kỷ qua. ACB cũng duy trì vị thế dẫn đầu về chất lượng tài sản khi giảm tỷ lệ nợ xấu từ 1,49% (cuối 2024) xuống còn 1,09% vào cuối quý III/2025 nhờ mô hình cảnh báo sớm và các biện pháp xử lý phi tố tụng linh hoạt.

Đáng chú ý nhất là trường hợp của HDBank. Trong 9 tháng đầu năm 2025, ngân hàng này đã thực hiện thương vụ bán hơn 37.000 tỷ đồng nợ cho ngân hàng khác theo chương trình tái cơ cấu của Ngân hàng Nhà nước (NHNN). Với kỳ vọng thị trường bất động sản phục hồi và khung pháp lý cởi mở, HDBank đặt mục tiêu đưa nợ xấu về mức 2% và hướng tới tăng trưởng tín dụng 35% trong năm 2026.

Lạc quan nhưng không thiếu thách thức

Theo khảo sát mới nhất của NHNN về xu hướng kinh doanh quý I/2026, phần lớn các tổ chức tín dụng đều giữ thái độ lạc quan về chất lượng tín dụng toàn hệ thống. Kỳ vọng chung là tỷ lệ nợ xấu trên dư nợ bình quân sẽ giảm vào cuối năm 2026, đi kèm với đó là mặt bằng rủi ro khách hàng tiếp tục "hạ nhiệt".

Các chuyên gia từ ABS nhận định, năm 2026 sẽ là năm ngành ngân hàng được hưởng lợi từ sự cải thiện mạnh mẽ của nền kinh tế và nhu cầu tiêu dùng. Đặc biệt, việc luật hóa Nghị quyết 42/2017/QH14 về xử lý nợ xấu sẽ tạo ra một hành lang pháp lý vững chắc, giúp các ngân hàng đẩy nhanh tốc độ phát mại tài sản bảo đảm và gia tăng nguồn thu từ hoàn nhập dự phòng.

Tuy nhiên, bức tranh không hoàn toàn chỉ có màu hồng. MBS Research cảnh báo rằng dù nợ xấu giảm, nhưng "bộ đệm" dự phòng của các ngân hàng có thể đã vơi đi đáng kể sau 2 năm tích cực dọn dẹp bảng cân đối. Tỷ lệ bao phủ nợ xấu (LLR) dự kiến duy trì trên mức 80% trong năm 2026, nhưng khó có thể duy trì trên 100% tại nhiều nhà băng.

Bên cạnh đó, Chứng khoán Yuanta Việt Nam cũng lưu ý về rủi ro tiềm ẩn khi các ngân hàng đẩy mạnh tăng trưởng tín dụng vào các lĩnh vực có hệ số rủi ro cao như bất động sản và xây dựng để đạt mục tiêu lợi nhuận. Nếu không duy trì được tỷ lệ trích lập dự phòng ở mức cao, hệ thống có thể đối mặt với áp lực chất lượng tài sản suy giảm sau giai đoạn 2026.

Lãnh đạo một ngân hàng TMCP cho rằng hoạt động bán đấu giá tài sản nhộn nhịp những ngày cuối năm 2025 không chỉ là nỗ lực đơn lẻ của từng ngân hàng mà còn phản ánh sự quyết tâm của toàn ngành trong việc lành mạnh hóa tài chính. Với những tín hiệu tích cực từ vĩ mô và sự hỗ trợ của khung pháp lý mới, ngành ngân hàng đang bước vào năm 2026 với tâm thế chủ động, dù vẫn cần sự thận trọng cần thiết trong quản trị rủi ro để bảo vệ thành quả tái cơ cấu.

Huyền Anh