Nội dung đơn khiếu nại A-rập Xê-út và A-rập Thống nhất đều dài tới 8 trang giấy, trong khi đơn khiếu nại Bahrain là 6 trang. Đến thời điểm này, vẫn chưa có động thái phản ứng nào từ cả 3 quốc gia trên.

Viện dẫn an ninh quốc gia

Thông qua việc chính thức “yêu cầu tham vấn” với 3 quốc gia kể trên (bước đầu trong giải quyết tranh chấp thương mại), Qatar đã kích hoạt thời hạn 60 ngày để các nước láng giềng phản hồi, hoặc sẽ phải dắt nhau ra WTO, cùng khả năng áp dụng các lệnh trừng phạt thương mại để trả đũa.

Ông al-Thani cho biết: “Chúng tôi có đủ thời gian để lắng nghe những lời giải thích về việc các biện pháp này có tuân thủ cam kết của họ hay không, nhưng chưa đạt được kết quả khả quan nào. Chúng tôi luôn kêu gọi đối thoại, đàm phán. Đó là cách chúng tôi nói chuyện với các thành viên liên quan, để có thêm thông tin và tìm ra giải pháp xử lý tranh chấp”.

Kể từ ngày 5/6 vừa qua, A-rập Xê-út, Bahrain và A-rập Thống nhất quyết định tẩy chay và cắt đứt quan hệ thương mại với Qatar, nguồn cung cấp khí đốt quan trọng trên thế giới và là quốc gia hỗ trợ nhiều nhất cho các căn cứ quân sự của Mỹ ở Trung Đông, với lý do nước này tài trợ cho các lực lượng quân sự ở Syria và bắt tay với Iran - “kẻ thù chung” của khu vực. Qatar thì phủ nhận tất cả những cáo buộc trên.

Các quốc gia tẩy chay Qatar cũng đã giải trình với WTO rằng hành động của họ xuất phát từ vấn đề an ninh quốc gia, tức là bám vào một quy định còn gây nhiều tranh cãi và hầu như chưa từng có tiền lệ áp dụng trong khuôn khổ WTO.

Hành động của các nước Vùng Vịnh có thể làm giảm sức ảnh hưởng của WTO

Trong thông cáo hôm 30/7, 3 nước này cho biết sẵn sàng đàm phán để giải quyết mâu thuẫn được cho là lớn nhất vùng Vịnh Ba Tư trong nhiều năm qua, nếu như chính quyền Doha thể hiện thiện chí đáp ứng các yêu cầu của họ.

Về phần mình, đơn khiếu nại của Qatar khẳng định mình đang bị láng giềng “cô lập kinh tế” và cản trở hoạt động thương mại hàng hóa, dịch vụ và sở hữu trí tuệ. A-rập Xê-út, Bahrain và A-rập Thống nhất cấm mọi giao dịch qua các cảng của Qatar, cấm khách du lịch Qatar, phong tỏa các dịch vụ số và trang mạng của Qatar, đóng cửa biên giới biển và cấm những chuyến bay được vận hành bởi các hãng hàng không Qatar.

Ai Cập cũng nằm trong số các nước tẩy chay Qatar, nhưng lại không bị Qatar đưa vào đơn kiện. Dù “treo” quan hệ ngoại giao và du lịch giữa hai nước, song Ai Cập không trục xuất các công dân Qatar và cũng không đề nghị công dân nước này rời khỏi Qatar.

Vẫn nuôi hy vọng

Khi được hỏi, ông al-Thani không đưa ra phỏng đoán gì về mức độ trả đũa của Qatar nếu sự việc chuyển biến xấu. Điều này nếu xảy ra, cũng phải mất 2 - 5 năm, hoặc thậm chí lâu hơn nữa, theo quy định của WTO. “Chúng tôi vẫn hy vọng rằng các cuộc hội đàm sẽ mang lại kết quả tốt”, ông al-Thani cho biết.

Nhiều chuyên gia cho rằng, việc A-rập Xê-út, Bahrain và A-rập Thống nhất viện dẫn lý do an ninh quốc gia để biện minh cho hành động của mình có thể làm giảm sức ảnh hưởng của WTO, bởi sẽ tạo ra tiền lệ xấu để các nước “trốn tránh” thực thi các nghĩa vụ quốc tế, đe dọa đến toàn bộ hệ thống thương mại đa phương.

Qatar cũng đã đưa câu chuyện trên ra trước cuộc họp của Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế của Liên Hợp Quốc (ICAO) vào thứ Hai (31/7) vừa qua. Bình luận trên kênh truyền hình Jazeera có trụ sở tại Qatar, Bộ trưởng Thông tin và Vận tải Qatar Jassim bin Saif al-Sulaiti cho biết, các quốc gia tẩy chay Qatar còn vi phạm hiệp ước hàng không quốc tế khi “sử dụng tùy tiện quyền bay trên vùng trời quốc gia khác, trong khi lại cấm máy bay của Qatar vào địa phận nước mình”.

Hôm 30/7, A-rập Xê-út, Bahrain và A-rập Thống nhất tuyên bố sẽ cho phép các phương tiện bay của Qatar sử dụng đường bay hành lang trong các trường hợp khẩn cấp.

Hải Châu