Nhà thầu Nhật Bản tưởng đã “chiến thắng tới nơi”, khi có được sự ủng hộ của cựu Thủ tướng Australia - ông Tony Abbott, khi ông này còn tại vị.

Nhà thầu Nhật Bản đánh mất lợi thế

Theo một số nguồn tin, nhà thầu Nhật Bản là Mitsubishi Heavy Industries từng chiếm ưu thế trong giai đoạn đầu của gói thầu, khi ông Tony Abbott còn đương nhiệm Thủ tướng Australia.

Tuy nhiên, sự non nớt kinh nghiệm trong việc thực hiện các hợp đồng quân sự quy mô lớn, cộng thêm thái độ lưỡng lự khi được yêu cầu đóng tàu tại Australia đã khiến nhà thầu bị chủ đầu tư nghi ngờ khả năng chuyển giao công nghệ. Chính vì thế mà DCNS và thậm chí cả ThyssenKrupp (Đức) đã vượt lên.

DCNS chào thầu loại tàu Shortfin Barracuda 5.000 tấn chạy động cơ điện diesel dựa trên thiết kế loại tàu Barracuda hạt nhân, với thời gian bảo trì 50 năm. DCNS cho biết đây là lần đầu tiên công nghệ chống ồn được chia sẻ với quốc gia khác. Trong khi đó, đề xuất của nhà thầu Nhật Bản là đóng cho Australia một loại tàu ngầm tương tự tàu Soryu 4.000 tấn. Còn ThyssenKrupp chào bản nâng cấp của Type 214.

Thất vọng vì không được lựa chọn trong gói thầu này, song nhà thầu Nhật Bản và Đức vẫn cam kết tiếp tục tìm kiếm các cơ hội ở Australia. Riêng Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Gen Nakatani thì lên tiếng về việc sẽ yêu cầu Australia giải thích rõ lý do.

Thủ tướng Australia Malcolm Turnbull khẳng định quá trình đánh giá các hồ sơ dự thầu diễn ra khách quan, minh bạch và DCNS chứng minh được năng lực của mình đáp ứng yêu cầu đề ra. Trong khi đó, Tổng thống Pháp Francois Hollande coi đây là bước tiến quan trọng trong quan hệ đối tác chiến lược giữa hai quốc gia. Còn Thủ tướng Manuel Valls đánh giá dự án này mang lại nhiều sự lạc quan và tự hào.

Chiến thắng thuyết phục của nhà thầu Pháp không khác gì gáo nước lạnh dội vào quyết tâm đang dâng cao của Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe, trong nỗ lực thúc đẩy hoạt động xuất khẩu trang thiết bị quốc phòng, cũng như siết chặt quan hệ với các nước, nhằm đối phó với sự bành trướng của Trung Quốc trên biển.

Australia thay thế hạm đội tàu ngầm của mình trong bối cảnh châu Á - Thái Bình Dương đang diễn ra một cuộc chạy đua vũ trang, mà “năng nổ” nhất không phải nước nào khác ngoài Trung Quốc.

Đội tàu đã già nua của hải quân Australia sẽ được thay thế

Cú vấp khi vừa bước khỏi cửa

Theo sách trắng quốc phòng của Australia, chi tiêu quốc phòng châu Á năm 2014 lên tới 338 tỷ USD, vượt qua cả châu Âu. Dự kiến trong vòng 20 năm tới, khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương sẽ là nơi tập kết của một nửa số tàu ngầm và máy bay chiến đấu tiên tiến toàn thế giới.

Thành bại của nhà thầu Nhật Bản trong gói thầu quốc phòng lớn hiếm thấy nêu trên có tác động không nhỏ tới chính quyền của Thủ tướng Abe. Ông Abe đã mất rất nhiều công sức chính trị mới có thể cởi trói được quy định trong hiến pháp, nhằm tăng cường vai trò của lực lượng tự vệ và củng cố quan hệ với các đồng minh. Quyết định cho phép xuất khẩu vũ khí năm 2014, sau khi gỡ bỏ lệnh cấm tồn tại hàng chục năm kể từ sau chiến tranh thế giới lần thứ hai, cũng hướng đến mục tiêu là tạo cú hích cho ngành công nghiệp quốc phòng, vốn chỉ loanh quanh với thị trường nội địa nhỏ bé.

Nếu nhà thầu Nhật Bản thắng thầu, Thủ tướng Nhật càng có đà để đẩy nhanh việc hiện thực hóa ý tưởng mô hình “kim cương về an ninh” trong đó kết nối Nhật Bản với Australia, Mỹ và Ấn Độ trước sự bành trướng của Trung Quốc và bảo đảm tự do hàng hải trong khu vực.

Theo thống kê của Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm, trong năm 2014, các công ty Nhật Bản chỉ đóng góp được khoảng 2,3% trong tổng số vũ khí mà 100 nhà thầu quốc phòng lớn nhất thế giới sản xuất ra, ngoại trừ Trung Quốc. Trong khi đó, tỷ lệ của Mỹ, Anh và Pháp lần lượt là 54,4%, 10,4% và 5,6%. Đối với lĩnh vực trang thiết bị khí tài trên biển, mặc dù “hàng Nhật” có chất lượng rất tốt và tính cạnh tranh cao, nhưng dự kiến trong vòng ba năm tới, sẽ không có gói thầu lớn nào trên quy mô quốc tế.

Hải Châu