Theo Liên minh HTX tỉnh Hà Tĩnh, khu vực HTX của tỉnh thời gian qua đã có bước phát triển tăng nhanh về số lượng, hiện đang cần có sự quan tâm hơn nữa của các cấp ngành để tháo gỡ khó khăn trong hoạt động.

HTX từ khi có Luật

Tổng hợp tình hình HTX từ khi có Luật HTX 2012 đến đầu năm nay, Hà Tĩnh có 1.294 HTX, tăng 608 HTX so với năm 2013 (đạt 88,48%). Trong đó, giai đoạn từ 2013 đến nay, tỉnh đã thành lập mới 902 HTX, giải thể 228 HTX.

Về Liên hiệp HTX, từ năm 2009 đã có 7 HTX mây tre đan cùng hợp tác thành lập Liên hiệp HTX để cùng tìm đầu ra sản phẩm, nhưng do không thể bao tiêu sản phẩm nên đã phải giải thể sau đó. Từ cuối 2016, Hà Tĩnh có 3 Liên hiệp HTX ngành nông nghiệp ra đời và đang xây dựng thương hiệu để mở rộng quy mô sản xuất và tiêu thụ nông sản.

Thực tế trên địa bàn tỉnh có một số HTX đã sản xuất kinh doanh theo hướng liên kết, tạo thành chuỗi giá trị sản phẩm hàng hóa chủ lực, quy mô tăng dần, bước đầu mang lại hiệu quả kinh tế cao.

Thế nhưng, theo báo cáo của ông Ngô Xuân Hồng - Phó Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh, UBND tỉnh đã có nhiều văn bản đôn đốc các cấp ngành thực thi Luật HTX 2012. Song vẫn còn tồn tại khoảng cách giữa chỉ đạo của tỉnh và thực thi ở các sở ngành, địa phương các cấp, nên hiện ở tỉnh vẫn chưa hoàn thành chuyển đổi HTX theo Luật.

Tập huấn nguồn nhân lực nhằm nâng cao chất lượng HTX ở Hà Tĩnh

Lý giải cụ thể hơn, chưa kể nhiều tồn tại và bất cập của Luật, thì nguyên nhân chủ yếu do sự vào cuộc thiếu quyết liệt, thiếu đồng bộ của UBND cấp huyện, xã. Trong khi đó các HTX lại quá yếu, hoặc gặp phải nhiều vướng mắc trong quá trình chuyển đổi, nhất là các HTX nông nghiệp.

Hơn nữa, việc hợp tác theo chuỗi rất cần thiết, nhưng mối liên kết HTX với HTX thiếu gắn bó, số lượng HTX có liên kết với DN ít. Nhiều HTX chưa nhận thức đầy đủ mức độ ảnh hưởng của hội nhập kinh tế quốc tế…

Phát triển HTX thực chất

Nằm trong 7 giải pháp “chấn hưng” HTX thời gian tới, Liên minh HTX tỉnh cho rằng các cấp ngành ở tỉnh cần phải rà soát, đánh giá, phân loại HTX chính xác, đúng thực chất, từ đó có chính sách cụ thể hỗ trợ phát triển phù hợp.

Đặc biệt, cần khuyến khích thúc đẩy hợp tác các DN, HTX, THT và người dân để hình thành các HTX, Liên hiệp HTX mạnh, tạo sản phẩm mũi nhọn có uy tín trên thị trường trong và ngoài tỉnh.

Theo báo cáo của Liên minh HTX tỉnh Hà Tĩnh, trong 6 tháng đầu năm 2017, toàn tỉnh thành lập mới 27 HTX và 38 THT, nâng tổng số lên 1.310 HTX và 3.165 THT. Trong tổng số 1.310 HTX, có 339 HTX hoạt động có hiệu quả, 429 HTX hoạt động trung bình, 238 HTX hoạt động kém hiệu quả và 69 HTX đã ngừng hoạt động.

Từ nay đến cuối năm 2017, Liên minh HTX tiếp tục làm tốt vai trò tham mưu cho Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh, Ban chỉ đạo KTTT tỉnh trong phát triển HTX. Tăng cường công tác tập huấn, bồi dưỡng kiến thức về xây dựng mô hình HTX kiểu mới, đồng thời tiếp tục rà soát, đánh giá, phân loại chất lượng các loại hình HTX, THT...

Phản ánh từ hội nghị gần đây của Tỉnh ủy Hà Tĩnh về phát triển HTX cho thấy, công tác tổng hợp báo cáo về tài chính của các HTX ở các huyện hầu như không được thực hiện, sự quan tâm của cấp ủy, chính quyền chưa sát sao, trong khi đó hoạt động của các HTX đang rất khó khăn.

Có ý kiến ở cấp huyện còn cho biết, công tác chỉ đạo, đôn đốc kiểm tra của Ban chỉ đạo KTTT vẫn chưa rõ. Để HTX hoạt động hiệu quả hơn, cần kiên trì công tác tập huấn, đào tạo và chú trọng vấn đề khởi nghiệp HTX.

Nhiều phân tích chỉ rõ, số HTX hoạt động đúng bản chất theo Luật HTX 2012 chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ, phần lớn hoạt động theo hình thức gia đình. Sự phát triển HTX, THT còn chạy theo số lượng, chưa xuất phát từ nhu cầu thực tế sản xuất và nhu cầu thành lập của các thành viên, chưa thực sự chú trọng chất lượng.

Mô hình HTX kiểu mới còn ít, vốn hoạt động không đáng kể, tính tự chủ chưa cao, bộ máy quản lý yếu kém...

Theo chỉ đạo của Tỉnh ủy Hà Tĩnh, Liên minh HTX tỉnh phải rà soát, đánh giá lại hoạt động HTX, THT một cách thực chất và có báo cáo kết luận. Trên cơ sở đó, Ban Thường vụ Tỉnh ủy sẽ nghiên cứu và ban hành Nghị quyết về các cơ chế chính sách cụ thể nhằm phát triển HTX cả về số lượng và chất lượng.

Lưu Đoàn