Trong không khí tươi mới đầu xuân Mậu Tuất 2018, một trong những tín hiệu lạc quan cho cơ giới hóa nông nghiệp là sự kiện khánh thành Nhà máy sản xuất Máy nông nghiệp có quy mô lớn của một doanh nghiệp (DN) cơ khí hàng đầu Việt Nam – công ty CP Ôtô Trường Hải (Thaco).

Cơ giới hóa chuỗi giá trị

Việc ra đời nhà máy này được cho là sẽ đóng góp tích cực vào sự phát triển của ngành nông nghiệp Việt Nam và ngành cơ khí chế tạo. Nhất là trong bối cảnh ngành nông nghiệp vẫn đang thể hiện vai trò trụ đỡ quan trọng của nền kinh tế. 

Sản phẩm mang thương hiệu Việt từ nhà máy là các loại máy kéo nông nghiệp có công suất từ 18HP – 120HP, máy gặt đập và các thiết bị canh tác phục vụ ngành nông nghiệp được kiểm soát bằng hệ thống quản lý chất lượng ISO – TS16949 (tiêu chuẩn duy nhất được công nhận trên toàn thế giới). 

Mục tiêu hướng tới là tạo ra các sản phẩm máy kéo có chất lượng cao, phù hợp với địa hình và điều kiện canh tác của từng vùng miền tại Việt Nam.

Ông Trần Bá Dương, Chủ tịch HĐQT Thaco, chia sẻ đây là ngành kinh doanh mới của công ty nhằm góp phần công nghiệp hóa nông nghiệp Việt Nam theo hướng cơ giới hóa tất cả các khâu trong chuỗi giá trị sản xuất nông nghiệp: từ canh tác đến thu hoạch, vận chuyển, lưu kho, chế biến và phân phối. 

Ngoài ra, theo ông Dương, trong tương lai, công ty sẽ triển khai dự án Khu công nghiệp chuyên về lúa và ngũ cốc tại tỉnh Thái Bình. Đồng thời, tích cực liên kết với các DN nông nghiệp khác chuyên về cây ăn trái và cây công nghiệp để từng bước phát triển máy móc các loại nhằm cơ giới hóa và tổ chức sản xuất công nghiệp cho các sản phẩm nông nghiệp chuyên biệt theo nhóm: ngũ cốc, cây ăn trái và cây công nghiệp.

Có thể nói, những động thái tích cực đối với cơ giới hoá nông nghiệp từ phía một DN nội địa vốn có thế mạnh về ngành công nghiệp cơ khí ôtô đang cho thấy ngành nông nghiệp Việt trên thực tế vẫn có sức hấp dẫn đặc biệt để các DN thuộc khu vực kinh tế tư nhân sốt sắng đầu tư. 

Nên nhấn mạnh thêm, trong công điện mới đây của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đôn đốc thực hiện nhiệm vụ sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán Mậu Tuất 2018 có yêu cầu Bộ KH&ĐT tổ chức các hội nghị chuyên đề về: Giải pháp thúc đẩy thu hút DN đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn; cải thiện, nâng cao năng suất, chất lượng lao động.

Công nghiệp hóa nông nghiệp cần sự đầu tư mạnh từ phía DN và thúc đẩy nhanh cơ giới hóa

Cần những giải pháp “lột xác”

Cần phải thấy, trong công nghiệp hóa nông nghiệp ở Việt Nam, yêu cầu cấp thiết là cần có sự đầu tư mạnh mẽ từ phía các DN và việc cơ giới hóa, “tin học hóa” nông nghiệp đang đòi hỏi tốc độ ứng dụng cần phải được đẩy nhanh hơn bao giờ hết để theo kịp các quốc gia trong khu vực và cũng là nền tảng bắt nhịp cho nền nông nghiệp 4.0.

Theo nhận định của Ngân hàng Thế giới (WB), trong tương lai, cơ giới hóa sẽ đóng vai trò trung tâm trong việc hỗ trợ phát triển nông nghiệp bền vững. Kinh nghiệm các nước trong khu vực cho thấy Nhà nước vẫn cần tiếp tục đóng vai trò nhất định trong quá trình này. Hơn nữa, cơ giới hóa cũng đi kèm một loạt các vấn đề về phổ biến công nghệ.

Phía Nhà nước cần sử dụng kết hợp một loạt các can thiệp cả phía cung và phía cầu để xử lý những vấn đề về cơ giới hóa nông nghiệp. Nhóm can thiệp thứ nhất tìm cách thúc đẩy sản xuất, tiếp thu công nghệ, phân phối, bảo dưỡng máy móc nông nghiệp trong nước (phía cung). Còn nhóm can thiệp thứ hai hướng đến thúc đẩy việc tiếp thu và sử dụng máy móc của người sản xuất nông nghiệp (phía cầu).

Về phía cung, dù cho Việt Nam có thể sử dụng phần lớn máy móc, thiết bị nhập khẩu thì cơ giới hóa cũng không phát triển được nếu không đầu tư nâng cao năng lực của quốc gia để cải tiến máy móc theo nhu cầu, điều kiện trong nước, cũng như để vận hành, bảo dưỡng thiết bị. 

Vì vậy, với nền nông nghiệp Việt Nam, khi đã hướng đến cơ giới hóa thì cần phải có một loạt giải pháp mang tính “lột xác” nhằm phát triển ngành chế tạo máy móc trong nước. 

Như thông điệp từ phía Thaco khi đầu tư vào nhà máy sản xuất máy nông nghiệp, đó là máy móc, thiết bị sản xuất do họ tự nghiên cứu chế tạo. Về quy trình sản xuất, các linh kiện nội địa hóa sẽ được sản xuất bởi các nhà máy công nghiệp hỗ trợ của công ty và các nhà sản xuất trong nước. 

Tuy thế, vẫn phải nhập khẩu các linh kiện chuyên dụng công nghệ cao mà trong nước chưa sản xuất được từ Hàn Quốc và các nước ASEAN. Nhưng việc này sẽ giúp DN trong nước làm chủ thiết kế, làm chủ công nghệ sản xuất và nội địa hóa máy nông nghiệp mang thương hiệu Việt. 

Nhưng còn về phía cầu, một trở ngại đặc thù và đáng kể đối với tiếp thu máy móc nông nghiệp ở Việt Nam là chi phí cố định cao. Máy móc tuy có nhiều kích cỡ, mức độ phức tạp khác nhau nhưng đều không thể chia nhỏ, và đây là một rào cản cho việc sử dụng các máy móc có giá cao. 

Theo giới chuyên gia, đây là một vấn đề đặc biệt nghiêm trọng khi mà ruộng đất hay các hoạt động sản xuất nông nghiệp ở Việt Nam chủ yếu có quy mô nhỏ, vì thế sẽ hạn chế khả năng thu hồi vốn của các nông dân cá thể nếu đầu tư lớn. 

Giải pháp có thể là cần hỗ trợ trực tiếp cho nông dân mua máy móc thông qua trợ giá, tín dụng ưu đãi và cung cấp các dịch vụ khuyến nông. Đồng thời, cần thúc đẩy phát triển ngành chế tạo máy móc nông nghiệp đáp ứng nhu cầu của sản xuất nhỏ cũng như bảo vệ môi trường.

Thế Vinh