Thành lập từ năm 2010 với 25 xã viên, đến nay, HTX đã thu hút được 113 thành viên và thực hiện hoạt động theo Luật HTX 2012 từ năm 2016.

Hội nhập thị trường

Nhằm giữ gìn và phát huy các giá trị truyền thống cũng như tạo việc làm nâng cao thu nhập cho thành viên, HTX chú trọng đổi mới mẫu mã, quan tâm đào tạo đội ngũ nghệ nhân lành nghề. Hệ thống máy móc hiện đại đã được đầu tư nhưng chỉ tham gia một phần quá trình sản xuất nhằm bảo đảm độ tinh tế của các sản phẩm thổ cẩm.

Tiêu biểu như việc nhuộm màu tự nhiên, sử dụng khung thủ công… vẫn được duy trì nhằm giữ lại những công đoạn, bí quyết của người xưa truyền lại.

Nhằm thu hút khách du lịch, HTX xây dựng nhà trưng bày sản phẩm và trình diễn nghề dệt làng Mỹ Nghiệp. Ngoài gian nhà sản xuất, HTX dành một không gian để giới thiệu làng nghề và bày bán sản phẩm.

Bên cạnh đó, HTX hình thành câu lạc bộ nhạc cụ truyền thống, tổ chức các hoạt động trong dịp lễ hội, nhất là lễ hội Katê đã tạo ra nhiều cơ hội thuận lợi để thúc đẩy việc phát triển làng nghề truyền thống mà còn góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống làng nghề. Từ đó đã tạo dấu ấn đặc biệt và khó quên trong lòng du khách trong và ngoài nước. Năm 2015, HTX có khoảng 12.000 lượt khách đến tham quan thì đến năm 2019 là trên 20.000 lượt khách.

Theo Ban giám đốc, hội nhập thị trường là vấn đề không hề đơn giản với một HTX thủ công mỹ nghệ vì những sản phẩm cùng loại nhưng được sản xuất công nghiệp ngày càng nhiều. Tuy nhiên, được sự định hướng của địa phương, các thành viên đã xác định cần kết hợp giữa truyền thống và hiện đại thì mới bảo đảm hội nhập trước nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

Theo đó, những mẫu đồ vật hiện đại, hữu dụng trong cuộc sống như thảm, khăn, túi… được thành viên làm mới mẫu mã, cách điệu hoa văn. Đây là những sản phẩm gần gũi với thiên nhiên, thân thiện với môi trường nên được khách nước ngoài đặc biệt ưa chuông. Hiện, HTX sản xuất theo đơn đặt hàng hoặc bày bán cho khách du lịch. Dù sản xuất hàng hóa nhưng chỉ cần chạm tay vào chất liệu, nhìn hoa văn, khách hàng vẫn thấy dấu ấn riêng độc nhất, vô nhị do bàn tay, khối óc của các thành viên làm nên.

Đến nay, HTX Chăm Mỹ Nghiệp giữ vững nhịp độ phát triển ổn định, chất lượng hoạt động được nâng cao, nhất là trong lĩnh vực thương mại bán lẻ. Riêng doanh thu năm 2019 là 1,5 tỷ đồng, giúp các thành viên có việc làm ổn định với mức lương từ 2 -7,5 triệu đồng/người/tháng. Hoạt động hiệu quả giúp tình hình tài chính của HTX ngày càng lành mạnh, đảm bảo nhu cầu sản xuất kinh doanh và cho thành viên viên có nhu cầu vay vốn phát triển sản xuất.

Chuyển dịch cơ cấu lao động

Có thể thấy, trong khi các địa phương khác đang loay hoay trong việc chuyển đổi lao động nông nghiệp sang phi nông nghiệp thì tại huyện Ninh Phước chỉ cần một HTX Chăm Mỹ Nghiệp đã có thể giải quyết cho trên 100 lao động nông thôn có việc làm thêm, cho thu nhập ổn định. Đây chính là lời giải cho bài toán về chuyển dịch cơ cấu lao động ở nông thôn, thúc đẩy xây dựng nông thôn mới.

Một trong những mục tiêu trong chương trình xây dựng nông thôn mới là phải chuyển dịch được cơ cấu lao động nông thôn sang hướng phi nông nghiệp. Việc phát triển làng nghề bằng việc hình thành và phát triển HTX tiểu thủ công nghiệp liên quan trực tiếp đến nhiều tiêu chí quan trọng khác như: Mức thu nhập bình quân đầu người, cơ cấu lao động và hình thức tổ chức sản xuất.

Vì vậy, trong quá trình xây dựng nông thôn mới, huyện Ninh Phước đã xác định, địa phương nào có làng nghề phát triển thì sẽ có nhiều điều kiện thuận lợi cho lộ trình xây dựng nông thôn mới. Chính vì vậy, việc xây dựng nông thôn mới gắn với xây dựng làng nghề và phát triển HTX có ý nghĩa rất lớn cả về kinh tế lẫn xã hội. Đây là giải pháp quan trọng thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nhằm tăng thu nhập, cải thiện và nâng cao đời sống cho lao động nông thôn, giúp huyện hoàn thành các tiêu chí và được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới vào đầu năm 2020 vừa qua.

Hoạt động của HTX Chăm Mỹ Nghiệp góp phần lan tỏa những giá trị truyền thống, phát triển làng nghề theo hướng sản xuất hàng hóa bền vững. Hiện 90% người dân ở làng nghề Mỹ Nghiệp đều là thành viên của HTX và ngày càng được nâng cao tay nghề nhờ tham gia các khóa đào tạo kỹ năng do địa phương tổ chức. Dệt thổ cẩm chỉ là nghề phụ nhưng lại giúp nhiều hộ gia đình có thu nhập ổn định.

Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đạt được, hoạt động của HTX nói riêng và làng nghề nói chung đang gặp khó khăn và có một số mặt hạn chế như: Kết cấu hạ tầng tuy được đầu tư nhưng còn thiếu và chưa đồng bộ đã hạn chế việc khai thác tiềm năng và lợi thế của làng nghề, nhất là hoạt động du lịch. HTX chưa thu hút được đội ngũ tri thức trẻ. Mặt khác, những nghệ nhân thành thục nghề đều đã lớn tuổi, trong khi việc truyền thụ cho lớp trẻ gặp khó khăn và có mặt hạn chế.

Chính vì vậy, trong thời gian tới, HTX đặt ra kế hoạch phát triển đa dạng các loại hình du lịch lễ hội, văn hóa và làng nghề; kết nối với các tour du lịch và các doanh nghiệp du lịch trong và ngoài tỉnh để thu hút khách.

Bên cạnh đó, HTX tăng cường công tác tuyên truyền để nâng cao nhận thức và ý thức trách nhiệm của nhân dân đồng thời kết hợp cùng địa phương trong việc tạo điều kiện thu hút đội ngũ tri thức, nhất là trí thức trẻ có chuyên môn về mỹ thuật, có tay nghề cao tham gia phát triển HTX theo chuỗi bền vững. Đây sẽ là điều kiện phát triển HTX, làng nghề và thúc đẩy địa phương xây dựng nông thôn mới nâng cao trong thời gian tới.

Như Yến