Tại thị trường nông thôn, hàng Việt giờ đây không chỉ phải cạnh tranh gay gắt với hàng giả, hàng nhái mà còn đang phải gồng mình cạnh tranh với cả hàng ngoại. Trên thực tế, tại nhiều vùng nông thôn hiện nay, không khó cho người tiêu dùng khi muốn tới một cửa hàng chuyên bán hàng ngoại.

Chủ động thâm nhập

Đối với nhiều nhà sản xuất, khu vực nông thôn đã liên tục được nhắc đến như một nguồn tăng trưởng mới. Và điều này một lần nữa được cho thấy rõ nét trong báo cáo Market Pulse quý IV/2016 – Cập nhật tăng trưởng của ngành hàng tiêu dùng nhanh trong quý cuối năm 2016 của Nielsen. Theo báo cáo này, tiêu dùng vùng nông thôn tăng mạnh trở lại trong quý IV/2016 ở mức 7%, đóng góp 51% vào tổng doanh thu ngành hàng tiêu dùng trên toàn quốc.

Ông Nguyễn Anh Dũng, Trưởng Bộ Phận Dịch Vụ Đo Lường Bán Lẻ Nielsen nhấn mạnh, trong suốt năm 2016, sự tăng trưởng ở khu vực nông thôn đã bị chững lại do điều kiện thời tiết không thuận lợi giữa các vùng ở miền Bắc, Trung, Nam. Tuy nhiên, nông thôn dự kiến sẽ phục hồi trở lại như đã thấy trong quý IV/2016 với nhiều tiềm năng đầy hứa hẹn.

“Nông thôn vẫn là cơ sở tiêu dùng lớn nhất và người tiêu dùng với mức thu nhập tăng lên sẽ có khả năng chi tiêu nhiều hơn. Họ cũng có tiếp cận tốt hơn với mạng Internet, điện thoại thông minh để biết thêm thông tin và chất lượng sản phẩm. Với tầm quan trọng của thị trường nông thôn, các nhà sản xuất nên nắm bắt cơ hội bằng cách trang bị cho mình những kiến thức cập nhật về thị trường mới nổi này như nhu cầu của người tiêu dùng và xu hướng thị trường”, ông Dũng khuyến cáo.

Trước đó, theo dự báo của Liên Hợp Quốc, dân số nông thôn Việt Nam theo mốc các năm 2020 và 2030 là 61,7 triệu người và 58,9 triệu người; mức dự báo GDP bình quân đầu người cả khu vực nông thôn tương ứng là 1.750 USD và 2.100 USD; quy mô nhu cầu hàng hóa công nghiệp ước tính cho khu vực nông thôn năm 2020 là 59,39 tỷ USD và năm 2030 là 68,02 tỷ USD.

Như vậy, vấn đề cần bàn thêm không phải là tiềm năng mà là làm cách nào đưa hàng Việt chiếm lĩnh được thị trường nông thôn. Lâu nay, phân khúc nông thôn vẫn đang bị chi phối bởi hàng hóa kém chất lượng (hàng giả, hàng nhái), còn hiện nay, hàng ngoại nhập đã rập rình kéo tới thị trường béo bở này.

Chị Mai, chủ một cửa hàng bán hàng tiêu dùng Thái Lan (Kinh Môn, Hải Dương), cho biết, lúc đầu chị khá băn khoăn khi quyết định xem có nên mở một cửa hàng bán hàng tiêu dùng Thái Lan không, nhưng đến giờ chị tin quyết định của mình là đúng.

“Thời gian đầu, nhiều người tiêu dùng ở nông thôn còn ngần ngại vào cửa hàng để xem đồ vì lo hàng Thái đắt, nhưng sau một thời gian giới thiệu, cửa hàng của tôi đã thu hút được rất nhiều khách quen. Nhiều người trong số đó chọn hàng Thái vì giá cả hợp lý, mẫu mã đa dạng hơn hàng Việt”, chị Mai chia sẻ.

Giờ đây, việc người tiêu dùng ở nông thôn chuộng hàng ngoại nhập Thái Lan, Hàn Quốc… không còn xa lạ khi một số người tiêu dùng cho biết, họ thậm chí còn đi tìm hàng ngoại để mua. Vì vậy, có cầu ắt có cung, các cửa hàng chuyên phân phối bán lẻ hàng ngoại đã theo đó ra đời.

Hàng ngoại đang nhòm ngó thị trường nông thôn

Hàng Việt loay hoay

Trong khi đó, về góc độ thâm nhập thị trường nông thôn, hàng Việt bị đánh giá còn loay hoay. Trên thực tế, rất ít doanh nghiệp tự tổ chức để đưa hàng hóa của mình phân phối về nông thôn bởi hàng Việt chủ yếu chỉ tiếp cận thị trường này thông qua các hội chợ, phiên chợ Việt, chương trình đưa hàng Việt về nông thôn… do các cơ quan quản lý tổ chức là chính.

Thậm chí, số doanh nghiệp tham gia các chương trình đưa hàng Việt về nông thôn cũng không nhiều. Một trong những lý do là vì chi phí vận chuyển hàng hóa, phục vụ việc tổ chức bán hàng tại các phiên chợ Việt khá cao nên nhiều doanh nghiệp thường không có lãi. Đồng thời, nhiều người Việt cũng không hào hứng với hàng Việt do giá cao, mẫu mã không bắt mắt.

Phân tích về phát triển thị trường nội địa trong thời gian tới, Ts. Lưu Đức Hải - Viện Chiến lược phát triển cho biết công tác phát triển thị trường nội địa những năm qua được thực hiện khá tốt ở khu vực đô thị nhưng ở khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, hải đảo vẫn chưa được quan tâm đúng mức, trong khi tương lai, dân số khu vực này chiếm tỷ trọng lớn: năm 2020 là 62,99%, năm 2030 là 55,82%. Điều này cho thấy việc khai thác tốt thị trường khu vực này sẽ mang lại những lợi ích to lớn cho sự tăng trưởng bền vững của nền kinh tế đất nước.

Do đó, ông Hải cho rằng phát triển thị trường nông thôn phải hướng tới đảm bảo hai mục tiêu. Cụ thể, đảm bảo nông dân mua được vật tư cho sản xuất, hàng hóa cho tiêu dùng và sinh hoạt một cách thuận lợi, giá cả cạnh tranh. Nhu cầu hàng tiêu dùng của khu vực nông thôn bao gồm hai nhóm chính là hàng công nghiệp và hàng tiêu dùng lương thực thực phẩm.

Trên thực tế, nhóm hàng lương thực thực phẩm đã được tổ chức thị trường tương đối tốt bởi đây là nhóm hàng tiêu thụ trong nội bộ khu vực. Vì vậy, điều cần chú ý nhiều hơn là cung ứng các sản phẩm công nghiệp cho khu vực này.
Cũng theo ông Hải, để có được khối lượng hàng hóa công nghiệp trị giá 59 tỷ USD vào năm 2020 và 68 tỷ USD vào năm 2030, khu vực nông thôn phải có đủ khối lượng tiền tương ứng để thanh toán.

Khối lượng tiền này chủ yếu có được thông qua bán các nông sản hàng hóa (xuất khẩu, bán cho các đô thị, cho công nghiệp, dịch vụ), cho nên việc tổ chức thị trường nội địa khu vực nông thôn phải đảm bảo được việc tiêu thụ kịp thời, có hiệu quả nguồn nông, lâm, thủy sản, hàng hóa của khu vực nông thôn làm ra.

Còn theo ông Vũ Vinh Phú, Chủ tịch Hiệp hội siêu thị Hà Nội, để đưa hàng Việt về vùng nông thôn cần phải nghiên cứu, tìm hiểu kỹ xem những chỗ nào còn trống. Bán hàng không đơn giản chỉ đưa đến bán, mà còn phải tuyên truyền, tiếp thị để gắn kết sản xuất với tiêu thụ, nhằm phục vụ tốt nhất cho bà con. Đặc biệt, cần nâng cấp các chợ nông thôn để tạo điều kiện cho người mua, người bán gặp nhau, từ đó tiêu thụ tốt hơn hàng hóa Việt.

Mới đây, trả lời câu hỏi cơ sở dữ liệu và cập nhật mạng lưới hệ thống phân phối hàng Việt tại 63 tỉnh thành đang thực hiện ở giai đoạn nào, bà Lê Việt Nga – Phó Vụ trưởng Vụ Thị trường trong nước cho biết, qua hai năm triển khai, đã làm được địa bàn 8 tỉnh, thành phố, đại diện cho các vùng miền và đại diện cho các vùng nông thôn, miền núi để có thể biết được dung lượng thị trường, sở thích, thị hiếu của người tiêu dùng vùng đó. Hy vọng thời gian tới, bức tranh hiện diện hàng Việt sẽ không bị lép vế so với hàng ngoại, hàng giả, hàng nhái.

Lê Thúy