Gần đây đã xuất hiện thêm một số ứng dụng phần mềm hỗ trợ việc kết nối giữa hành khách và đơn vị cung cấp dịch vụ vận tải hành khách ở Việt Nam. Có thể kể ra như: GrabTaxi, LiveTaxi, Taxi ChiềuVề, AdTOS, Vrada hay VinasunApp.

Đây là một xu thế chạy đua ứng dụng công nghệ thông tin cho lĩnh vực vận tải hành khách ở Việt Nam. Tuy nhiên, hoạt động này đang bộc lộ một số bất cập lớn chưa phù hợp với quy định hiện hành.

Băn khoăn thí điểm GrabTaxi

Mới đây, theo Bộ Giao thông Vận tải (GTVT), các tỉnh, thành được thí điểm GrabTaxi gồm Hà Nội, Tp.HCM, Đà Nẵng, Khánh Hòa, Quảng Ninh với thời gian từ tháng 1/2016 đến tháng 1/2018.

Việc thí điểm này đang gây ra những phản ứng dư luận trái chiều. Trong khi đó, sau quá trình thí điểm, Bộ GTVT sẽ phối hợp với các cơ quan có liên quan để đánh giá kết quả và xem xét việc nhân rộng đề án trên phạm vi cả nước.

Cần lưu ý, cho tới nay, công ty TNHH GrabTaxi, với ứng dụng GrabCar, là đơn vị cung cấp ứng dụng kết nối đầu tiên và duy nhất được công nhận đủ điều kiện thực hiện đề án thí điểm này.

Trên thực tế, hoạt động của GrabTaxi hay Uber vài năm nay đã gặp phản ứng dữ dội từ giới kinh doanh taxi nội địa ở ba tỉnh thành lớn là Hà Nội, Đà Nẵng, Tp.HCM.

Tuy đồng tình với chủ trương đưa khoa học công nghệ vào quản lý điều hành và kết nối vận tải hành khách theo hợp đồng, nhưng ông Tạ Long Hỷ, Chủ tịch Hiệp hội Taxi Tp.HCM – người phản ứng gay gắt nhất về loại hình này, cho rằng Bộ GTVT không nên coi GrabTaxi và GrabCar là đơn vị duy nhất được triển khai thí điểm hoạt động vận tải bằng hợp đồng điện tử – mà cần mở rộng đối tượng được triển khai thí điểm.

Cũng theo ông Tạ Long Hỷ, không nên coi Grab và GrabCar là đầu mối cấp trung ương trong hoạt động vận tải hành khách qua hợp đồng điện tử. Tất cả các tổ chức, cá nhân khác trong cả nước chỉ là đối tác – có tính phụ thuộc Grab, đây là yếu tố bất bình đẳng trong kinh doanh.

Một số ý kiến khác cũng tỏ ra không đồng tình việc Bộ GTVT vô tình truyền thông thay cho GrabTaxi trong kết nối, vận tải hành khách là quá ưu ái, quá giản đơn.

Ngoài ra, việc quản lý, áp dụng nghĩa vụ thuế đối với hoạt động kinh doanh của loại hình này được cho là có tính khả thi quá thấp.

Hoạt động thí điểm của GrabTaxi đang gây ra những phản ứng trái chiều

Cạnh tranh, nộp thuế có lành mạnh?

Chẳng hạn Uber, xuất phát từ thông tin gần đây của Sở Giao thông Vận tải Tp.HCM thống kê mỗi ngày, khoảng 1 tỷ đồng lợi nhuận được chuyển về công ty quản lý tại Hà Lan. Số tiền trên trích từ 20% doanh thu của taxi Uber. Hiện, có khoảng 4.000 taxi Uber hoạt động tại Tp.HCM.

Vấn đề đặt ra là Uber Hà Lan có thu nhập từ Việt Nam mà lại không phải nộp thuế tại Việt Nam? Phía Uber cho rằng họ luôn tuân thủ các quy định ban hành về thuế tại Việt Nam. Trong khi đó, theo một chuyên gia tài chính, Việt Nam đã ký kết hiệp định tránh đánh thuế hai lần giữa Việt Nam với nhiều nước, trong đó có Hà Lan.

Điều này khiến việc truy thu thuế gặp nhiều thách thức, làm phía Việt Nam khó giành quyền kiểm soát thuế, đánh thuế với các doanh nghiệp nước ngoài khi có hiện tượng chuyển giá, trốn thuế như Uber.

Theo đề xuất của nhiều chuyên gia, để thu được thuế từ Uber là thu thuế từ chủ của Uber và hai là tài xế lái xe – người cung cấp dịch vụ, hoặc thu thuế những người sử dụng dịch vụ – hành khách đi xe.

Ngoài ra, cần kiểm soát nguồn tiền của Uber; yêu cầu Uber cho phép các cơ quan chức năng được quyền truy cập vào ứng dụng để lấy những thông tin cần thiết về chi tiêu của khách hàng, làm cơ sở thu thuế. Hơn nữa, cần ứng dụng công nghệ thông tin để kiểm soát được nguồn tiền thu của Uber.

Bên cạnh chuyện thuế, lâu nay, ai cũng biết có sự bất đồng dai dẳng giữa lĩnh vực taxi nội và taxi “ngoại” theo kiểu Grab, Uber. Nhiều người cho rằng những bất đồng đó chẳng qua chỉ là sự tị hiềm, lợi ích nhóm, phơi bày sự độc quyền, yếu kém của taxi nội.

Thậm chí, lãnh đạo một hãng taxi “ngoại” từng chỉ trích taxi nội thay vì nâng cao chất lượng dịch vụ hoặc cung cấp thêm những lựa chọn tiết kiệm hơn cho người tiêu dùng, lại cạnh tranh không lành mạnh, đặt lợi ích riêng trên lợi ích người tiêu dùng.

Tuy nhiên, những ý kiến phản biện về hoạt động của taxi “ngoại” cũng rất đáng để cơ quan quản lý Nhà nước ghi nhận nhằm dung hoà lợi ích trong hoạt động taxi hiện nay và đảm bảo nghĩa vụ nộp thuế cho Nhà nước.

Việc phát triển khá mạnh loại hình kinh doanh mới này đang đòi hỏi các quy định của Nhà nước cần phải sớm sửa đổi, bổ sung nhằm đảm bảo hoạt động cạnh tranh lành mạnh, an toàn, nâng cao chất lượng, bình đẳng với taxi truyền thống.

Thế Vinh