Tại hội thảo kết nối DN với TPP do Hiệp hội Doanh nghiệp Tp.HCM tổ chức hồi cuối tuần qua, ông Giản An Thanh, chuyên gia tư vấn chiến lược kinh doanh ở Canada, đã phải thốt lên: “Không thể tưởng tượng nổi khi hàng Việt gặp rất nhiều cạnh tranh so với hàng hoá các quốc gia khác trong TPP nhưng các DN Việt lại thiếu sự chuẩn bị. Nhất là khi DN các quốc gia trong TPP, đơn cử như Malaysia, Nhật Bản lại chuẩn bị rất chu đáo cho việc này”.

Sợ như …“con thiêu thân”

Ông Giản An Thanh cảnh báo giới DN Việt Nam còn gặp khó khăn dài dài vì không chỉ chịu áp lực từ hàng giá rẻ Trung Quốc như trước nay mà còn đối mặt với “làn sóng” hàng rẻ từ các quốc gia trong TPP như Malaysia, Mexico, Singapore… sẽ đổ bộ vào Việt Nam trong tương lai.

Theo kết quả khảo sát gần đây của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) chi nhánh Tp.HCM, tỷ lệ doanh nghiệp (DN) Việt Nam ủng hộ gia nhập TPP rất cao (66% so với 23% của DN có vốn đầu tư nước ngoài) nhưng sự chuẩn bị của DN nội lại rất thấp, chỉ 9%.

Ngoài sự thiếu chuẩn bị thì tâm trạng hoài nghi, sợ hãi của những người chưa có kinh nghiệm làm ăn lớn là “căn bệnh” chung của giới DN Việt hiện nay khi nói đến TPP. Vì vậy, giới chuyên gia lưu ý, muốn xoá bỏ nỗi sợ hãi này và để kết nối DN Việt với thị trường TPP thì cần có sự hỗ trợ lớn từ Chính phủ.

Bà Trần Hoài Phương Chi, Giám đốc kinh doanh công ty TNHH Phân phối công nghệ WIN, chia sẻ rằng bản thân DN của bà có cảm giác TPP là quá lớn nhưng không biết là lớn bao nhiêu. Tuy biết là giao thương trong TPP sẽ dễ dàng hơn nhưng e rằng với các DN Việt, vốn còn làm ăn manh mún, sẽ có nguy cơ “chìm ngợp” trong đó.

“Chúng tôi lo sợ nếu lao vào TPP thì chỉ là “con thiêu thân” vì khả năng quản trị vẫn chưa hoàn thiện, sợ yếu mà phải ra gió. Sự hỗ trợ của Chính phủ với DN gồm những gì. Đó là trăn trở lớn của chúng tôi” – bà Chi bộc bạch.

Còn ông Nguyễn Anh Tuấn, Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc công ty TNHH Long Biên, thì nói thẳng rằng trong quý I/2016, có khoảng 5.000 DN “chết lâm sàng”, chắc chắn nguyên nhân phải có một phần do tác động từ sức ảnh hưởng của TPP ?! (dù thực tế là chưa thực thi). Chính vì vậy, vấn đề giao thương kết nối trong TPP là yếu tố sống còn của DN Việt.

Theo ông Tuấn, khi chúng ta tham gia TPP, áp lực cạnh tranh sẽ dồn nhiều vào khu vực kinh tế nội địa. Khó khăn nhiều nhưng DN nội phải biết tự vươn lên bằng chính đôi chân của mình chứ không thể cứ kêu khổ, kêu khó mãi rồi đi trông chờ vào sự hỗ trợ của Nhà nước vốn cũng đang gặp khó khăn về ngân sách.

Sự thiếu chuẩn bị của DN Việt trước TPP là nỗi sợ lớn nhất hiện nay

Nhà nước nên hỗ trợ gì?

Xét trên bình diện nỗi lo lắng của DN Việt cũng cần bàn về những khó khăn của khu vực kinh tế nội địa, nhất là so với các DN có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) thì các DN nội luôn chịu thiệt thòi. Đây là điều Nhà nước cần lưu tâm khi hỗ trợ nếu muốn kết nối các DN Việt với TPP.

Nhiều chủ DN băn khoăn khi đặt vấn đề, các DN FDI vừa có vốn vừa có công nghệ và được nhiều chính sách ưu đãi về thuế, được trải thảm đỏ, còn các DN nội liệu có được những ưu đãi như vậy?

Theo giới chuyên gia, nếu như có tạo ra sự bất bình đẳng giữa khối nội và khối ngoại thì cần phải dứt khoát xoá bỏ ngay. Điều DN nội cần là Nhà nước phải tạo khung pháp lý “mở” để bảo về quyền và lợi ích của họ trước hội nhập.

Muốn hỗ trợ hiệu quả thì bản thân cơ quan quản lý nhà nước cũng phải đổi mới, bỏ hẳn cơ chế xin cho, nhũng nhiễu, ban phát, phải toàn tâm toàn ý “phục vụ” DN.

Nếu nhìn vào tình hình “sức khoẻ” và “thể trạng” của các DN nội hiện nay, các chuyên gia nhận xét rằng sẽ khó thành công trước những cơ hội từ TPP mang lại nếu thiếu chiến lược dài hạn và kinh doanh sáng tạo. Đó là một quá trình phát triển cần đổi mới liên tục với sự hỗ trợ cần thiết của Nhà nước.

Để các DN Việt có thể đưa một sản phẩm từ khi bắt đầu đến lúc được thị trường TPP chấp nhận sẽ đòi hỏi một khoảng thời gian nhất định. Điều đó đòi hỏi một chiến lược, tầm nhìn lâu dài. Và Nhà nước cần chỉ đường, dẫn lối hiệu quả trong chuyện này.

Theo Thạc sĩ Nguyễn Hoàng Dũng, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển (R&D) thuộc Viện Kinh tế và Quản lý Tp.HCM, bên cạnh việc hỗ trợ chuyển giao công nghệ, hỗ trợ tài chính và hỗ trợ thông tin, Nhà nước nên hỗ trợ DN về mặt đào tạo.

Ông Nguyễn Hoàng Dũng đặc biệt lưu ý Nhà nước phải hỗ trợ các kiến thức kỹ thuật mới để DN nắm bắt, nhất là quá trình đào tạo huấn luyện các kỹ năng mềm, kỹ năng lãnh đạo, quản trị, kỹ năng khởi nghiệp cho đội ngũ doanh nhân.

Thế Vinh