Năm 2011, khi bắt đầu thực hiện chương trình xây dựng NTM, huyện Trấn Yên với xuất phát điểm thấp, địa bàn rộng và chia cắt, cơ sở hạ tầng còn thiếu thốn, trình độ phát triển ở các xã không đồng đều. Đặc biệt trên địa bàn huyện còn 6 xã và 46 thôn, bản đặc biệt khó khăn, có nhiều dân tộc thiểu số sinh sống, trong đó có 5 thôn, bản có 100% đồng bào là dân tộc Mông. Thu nhập của người dân ở mức thấp, phong tục, tập quán và trình độ sản xuất còn lạc hậu, đời sống của nhân dân còn nhiều khó khăn.

Xây dựng NTM nâng cao 

Nỗ lực vượt qua những thử thách đó, năm 2019 huyện Trấn Yên đã được Thủ tướng Chính phủ công nhận là huyện đầu tiên của tỉnh Yên Bái và khu vực Tây Bắc đạt chuẩn NTM. Trong đó có 6/21 xã và 46/190 thôn, bản thuộc diện đặc biệt đã nỗ lực vượt bậc đạt chuẩn NTM bền vững.

Bộ mặt nông thôn và người dân đã có sự thay đổi rõ rệt, cảnh quan môi trường nông thôn thay đổi tích cực từ vùng thấp đến vùng cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, hệ thống cơ sở hạ tầng được hoàn thiện đồng bộ, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Sau khi được Thủ tướng Chính phủ công nhận là huyện đạt chuẩn NTM, huyện Trấn Yên tiếp tục tập trung thực hiện nâng cao chất lượng các tiêu chí bằng việc xây dựng xã NTM nâng cao, xã NTM kiểu mẫu và xây dựng mô hình NTM kiểu mẫu.

Đến nay, Trấn Yên đã có 40 thôn đạt chuẩn NTM kiểu mẫu, hoàn thành cơ bản các tiêu chí xây dựng xã NTM nâng cao, xã NTM kiểu mẫu ở 5 xã, trong đó có xã Đào Thịnh đã được công nhận xã NTM nâng cao trong năm 2020, tạo ra phong trào thi đua sâu rộng và sôi nổi trong cộng đồng khu dân cư trong thực hiện và nâng cao chất lượng xây dựng NTM.

Trên địa bàn huyện hiện nay 100% các tuyến đường từ huyện đến xã, đường liên xã, liên thôn, đường từ xã xuống thôn được kiên cố hóa; 80% tuyến đường ngõ, xóm đã được cứng hóa, tất cả các tuyến đường nội đồng, đường vào khu sản xuất được mở mới và nâng cấp đảm bảo đi lại thuận tiện phục vụ sản xuất nông nghiệp.

Đặc biệt, trong quá trình xây dựng NTM, huyện Trấn Yên đã nhận thức rõ vai trò, ý nghĩa thế mạnh của địa phương để phát triển sản xuất nông nghiệp. Nếu như vài năm về trước, có tới 90% số hộ đồng bào Mông ở thôn Khe Ron, xã Hồng Ca phải nhận gạo cứu đói, hạ tầng cơ sở nghèo nàn, tình trạng sinh con thứ 3 luôn ở mức cao nhất huyện thì nay nhờ triển khai hiệu quả các dự án, chương trình hỗ trợ vùng đồng bào dân tộc thiểu như: Chương trình 134, 135, hỗ trợ xây dựng cơ sở hạ tầng, hỗ trợ phát triển sản xuất… Khe Ron đã hình thành được vùng trồng quế gần 300 ha; vùng trồng tre Bát độ hơn 100 ha; các tuyến đường giao thông liên thôn, trục thôn, đường ngõ xóm được bê tông hóa gần 100%; thu nhập bình quân đầu người đạt hơn 38 triệu đồng/năm và được công nhận là thôn NTM.

Tập trung hỗ trợ đồng bào dân tộc thiểu số 

Từng là một trong những địa phương của huyện luôn phải nhận gạo cứu đói giáp hạt thì nay đồng bào các dân tộc xã Kiên Thành đã tăng cường áp dụng các tiến bộ khoa học, kỹ thuật vào sản xuất cây lương thực có hạt; tập trung đẩy mạnh phát triển chăn nuôi gia súc, gia cầm. Đặc biệt, từ khi thực hiện Đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp đã giúp xã vùng cao thuộc diện khó khăn này có những bứt phá mới trong tận dụng diện tích quỹ đất để nâng cao thu nhập.

Hiện, Kiên Thành đã hình thành được 2 vùng sản xuất tập trung theo chuỗi liên kết mang lại giá trị kinh tế cao lớn nhất huyện, đó là vùng tre măng Bát độ gần 2.000 ha và vùng trồng quế hơn 2.700 ha. Từ 2 loại cây trồng này, người dân trong xã đã thu về trên 100 tỷ đồng/năm. Riêng năm 2020, thu nhập bình quân đầu người ở Kiên Thành đạt gần 40 triệu đồng/năm, tỷ lệ hộ nghèo của xã giảm còn 6,2%.

Theo ông Dương Kim Hưng, Chủ tịch UBND xã Kiên Thành cho biết: "Nhờ các chính sách hỗ trợ vùng đồng bào dân tộc thiểu số đã góp phần tuyên truyền, vận động người dân thay đổi nhận thức, xóa bỏ tư tưởng trông chờ ỷ lại; phát huy tiềm năng, thế mạnh từng địa bàn, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi phù hợp, nhất là thay đổi tập quán sản xuất truyền thống, lạc hậu. 

Ông Trần Đông, Chủ tịch UBND huyện Trấn Yên (Yên Bái) cho biết: Trong tái cơ cấu ngành nông, lâm nghiệp, địa phương đã tập trung thực hiện đồng bộ các các giải pháp từ công tác quy hoạch vùng sản xuất, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo hướng nâng cao giá trị và hiệu quả; đổi mới tổ chức sản xuất theo hướng liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị từ khâu sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm.

Theo đó, địa phương đã xây dựng và hình thành các vùng sản xuất hàng hóa với quy mô lớn với các sản phẩm chủ lực có thế mạnh của huyện với khối lượng lớn và có giá trị theo nhu cầu của thị trường. Giá trị tổng sản phẩm nông, lâm nghiệp, thủy sản đạt trên 1.400 tỷ đồng, góp phần tăng thu nhập, cải thiện và nâng cao đời sống của nhân dân, đặc biệt là vùng đồng bào dân tộc thiểu số. 

Đơn cử như dự án phát triển sản xuất liên kết theo chuỗi giá trị, gắn sản xuất với tiêu thụ sản phẩm trồng dâu - nuôi tằm và chế biến kén tằm, thực hiện ở 10 xã trong vùng trồng dâu nuôi tằm của huyện, tổ chức liên kết với 10 HTX và 97 tổ hợp tác với tổng số gần 800 thành viên tham gia, xây dựng mối liên kết tiêu thụ sản phẩm kén tằm. Giá trị thu nhập trung bình đạt từ 220 - 250 triệu đồng/ha/năm, cao hơn so với sản xuất lúa từ 2,5 đến 3 lần so với không liên kết. 

Theo đó, thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững, năm 2021 huyện Trấn Yên phấn đấu giảm 0,54%, tương ứng với 130 hộ. Để hoàn thành chỉ tiêu giảm nghèo năm 2021, Huyện ủy Trấn Yên đã chỉ đạo cấp ủy, chính quyền phải thường xuyên quan tâm, hỗ trợ người dân tộc thiểu số chủ động thay đổi tập quán sản xuất, vươn lên thoát nghèo từ các loại cây trồng chủ lực. 

Phát huy những kết quả đạt được, giai đoạn 2021 - 2025, huyện Trấn Yên tiếp tục tập trung ưu tiên nguồn lực đầu tư cho xóa đói, giảm nghèo, phát triển nhanh kinh tế - xã hội các xã, thôn đặc biệt khó khăn. Tăng cường đầu tư kết cấu hạ tầng thiết yếu, hoàn thiện hệ thống đường giao thông nông thôn phục vụ sản xuất, kinh doanh và dân sinh.

Thy Lê