Bên lề Diễn đàn Hợp tác xã Quốc gia lần thứ 3 năm 2026 với chủ đề "Kết nối kinh tế hợp tác với hệ sinh thái kinh tế tư nhân", bà Vũ Thị Thu Hương, Phó Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh Thái Nguyên, đã có những chia sẻ như vậy với VnBusiness.

Đồng thời, bà Hương nhấn mạnh, trước xu hướng hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng như hiện nay, để nâng cao chất lượng và tăng tính cạnh tranh, yêu cầu đặt ra với mỗi HTX là cần phải chủ động ứng dụng khoa học công nghệ, tổ chức sản xuất theo chuỗi liên kết và tăng cường kết nối để phát huy vai trò kết nối giữa HTX với thị trường và thúc đẩy sản xuất hàng hóa.

Bà có đánh giá như thế nào về sự chuyển đổi và bắt nhịp với xu hướng thị trường của các HTX trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên trong thời gian qua?

Thời gian qua, việc nâng cao chất lượng, tiêu chuẩn hóa sản phẩm và phát triển kinh tế tập thể tại các HTX trên địa bàn tỉnh được coi là hướng đi phù hợp, giúp các HTX nâng cao năng lực cạnh tranh và từng bước tiếp cận các thị trường tiềm năng trong nước và quốc tế.

Kết nối cung - cầu, lan tỏa thương hiệu sản phẩm HTX

Từ ‘bao tiêu’ đến đồng hành: Thúc đẩy liên kết doanh nghiệp - HTX

Có thể thấy rằng, những năm gần đây, nhiều HTX không còn đơn thuần, bó hẹp trong sản xuất truyền thống, mà đã đa dạng hóa với các mô hình mới như thương mại, xuất khẩu. Bên cạnh đó, ngoài nông sản, HTX còn tham gia ở lĩnh vực CNTT, y tế, môi trường... Sự xuất hiện của các HTX gắn với chuỗi giá trị đã cho thấy, bản thân HTX đang từng bước nâng cao năng lực cạnh tranh và góp phần bảo đảm an sinh xã hội.

Đặc biệt, song hành với đổi mới công nghệ, liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị được xác định là giải pháp then chốt để các HTX nông nghiệp Thái Nguyên phát triển bền vững. Thông qua liên kết, HTX chủ động được nguồn nguyên liệu, kiểm soát chất lượng sản phẩm, đồng thời tạo đầu ra ổn định cho nông dân, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế.

Một xu hướng rõ nét trong phát triển các HTX nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên là đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ trong toàn bộ quy trình sản xuất. Từ khâu trồng, chăm sóc, thu hoạch đến chế biến, bảo quản và tiêu thụ, nhiều HTX đã từng bước tiếp cận các tiến bộ kỹ thuật, qua đó nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng của sản phẩm.

Quá trình đổi mới này góp phần nâng cao thu nhập cho bà con nông dân và tạo nền tảng để nông sản Thái Nguyên vươn xa trong tiến trình hội nhập ngày càng sâu rộng.

Theo bà, những khó khăn cơ bản từ thực tế mà HTX trên địa bàn tỉnh đang đối diện là gì?

Để phát huy hết sức mạnh của HTX cũng như tiềm năng nông sản tại địa phương, bản thân các HTX vẫn còn đối diện những khó khăn cơ bản, trong đó có ba khó khăn chính, đó là trình độ quản trị nguồn nhân lực, thiếu nguồn vốn và thứ ba là câu chuyện liên kết giữa các HTX với doanh nghiệp để tạo đầu ra ổn định cho các sản phẩm.

Trên thực tế, hầu hết bản thân thủ thể các HTX đều trưởng thành, đi lên từ các vùng nông thôn, họ là người có những đóng góp tích cực và có uy tín trong cộng đồng địa phương. Tuy nhiên, ở một phương diện khác, để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bền vững và vận hành theo hệ sinh thái một cách hiệu quả thì các HTX hiện nay đều gặp những hạn chế, khó khăn nhất định và giống nhau.

Đơn cử, họ là những người tuổi cao, họ thường gặp lúng túng khi tiếp cận với khoa học công nghệ hiện đại, đặc biệt đối với những kiến thức đòi hỏi trình độ cao như ứng dụng chuyển đổi số, các nền tảng mạng xã hội,… Những yêu cầu trên đòi hỏi người làm phải được đào tạo bài bản hoặc có trình độ nhất định.

Khó khăn thứ hai đối với các HTX của tỉnh, đó là quy mô còn nhỏ, nên việc xây dựng phương án, kế hoạch sản xuất kinh doanh và chiến lược cho HTX vẫn còn hạn chế. Do đó, việc tiếp cận, thu hút đầu tư với các nhà đầu tư, doanh nghiệp, ngân hàng, tổ chức tín dụng,… vẫn chưa có hiệu quả cao.

Bên cạnh đó, do đặc thù địa hình đồi núi trung du nên các HTX trên địa bàn tỉnh đa số còn thiếu hạ tầng, cơ sở vật chất hiện đại để đáp ứng các yêu cầu ứng dụng chuyển đổi số trong sản xuất. Đây chính là rào cản làm ảnh hưởng trực tiếp đến HTX trong việc tiêu thụ sản phẩm, giao kết kinh tế và liên kết với các thành phần kinh tế khác.

Những khó khăn về trình độ, năng lực quản trị, quy mô hoạt động và địa bàn,… chính là điểm nghẽn đang làm khó các HTX trong việc tiếp cận nguồn vốn và phát triển kinh tế tập thể.

Đối với các HTX ở các vùng sâu vùng xa do hạn chế về cơ sở hạ tầng, giao thông nên đa số họ còn khó khăn trong việc phát triển tính liên kết với các doanh nghiệp và nhà đầu tư từ bên ngoài.

Đặc biệt, kể từ sau khi sáp nhập tỉnh, nhiều HTX ở những địa bàn núi cao, do trình độ dân trí, năng lực quản trị, điều kiện để nắm bắt thông tin của các HTX còn rất nhiều khó khăn. Bên cạnh đó, hiện cán bộ của Liên minh HTX tỉnh còn mỏng, kinh phí thực hiện để hỗ trợ bà con còn hạn chế nên điều kiện hỗ trợ đối với các HTX hiện vẫn còn nhiều khó khăn.

Bà đánh giá như thế nào về việc tiếp cận nguồn vốn tín dụng của các HTX?

Với câu chuyện tiếp cận nguồn vốn tín dụng, có lẽ đây cũng là một thách thức với không ít HTX hiện nay. Có những HTX ở vùng sâu vùng xa, nên tài sản thế chấp của họ không có tính thương mại, tính thanh khoản không cao, do đó rất khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn tín dụng, nếu có thì ở mức độ rất thấp.

Hiện, trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên, mỗi HTX chỉ có thể được vay cao nhất tới 200 – 300 triệu. Với một số HTX ở các vùng sâu vùng xa, mức 99 triệu/HTX là tối đa. Như vậy, có thể nói nguồn vốn là một trong những rào cản đối với sự phát triển của HTX nói chung hiện nay.

Các chính sách hỗ trợ dành cho các HTX đến nay đều đã tốt hơn trước nhiều, tuy nhiên để tạo điều kiện cho các tổ hợp tác, HTX có thêm điều kiện đầu tư vào các chuỗi liên kết quy mô hơn, thì rất cần có nguồn vốn để đáp ứng. Nếu không có những nguồn vốn tín dụng hỗ trợ, tôi cho rằng HTX sẽ khó để mở rộng và nâng cấp được.

Đại diện cho Liên minh HTX tỉnh Thái Nguyên, bà có kiến nghị, đề xuất gì?

Rất mong trong thời gian tới, Liên minh HTX Việt Nam cùng các bộ, ngành sẽ dành cho HTX trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên nói chung cũng như các HTX tại nhiều địa phương khác những nguồn lực nhất định, tăng cường chính sách hỗ trợ cho HTX khu vực nông nghiệp – nông thôn, vùng sâu vùng xa, miền núi, hải đảo và dân tộc thiểu số.

Tôi cho rằng, với bản thân các HTX chúng ta cũng cần tự chủ động nỗ lực vươn lên để có thể tiếp cận những nguồn lực đó từ nhiều phương diện khác nhau, từng bước rút ngắn khoảng cách giữa đô thị - thành thị với các vùng sâu vùng xa, đứng vững với hoạt động sản xuất kinh doanh của mình.

Xin trân trọng cảm ơn bà!

Hồng Hương (thực hiện)