Chiều 15/4, UBND TP Hải Phòng phối hợp với Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức Diễn đàn “Xu hướng đầu tư công nghiệp Bắc Bộ - Cơ hội và thách thức 2026” trong khuôn khổ VIMF 2026. Sự kiện thu hút khoảng 300 gian hàng của các đơn vị, doanh nghiệp, chủ yếu hoạt động tự động hóa, phần mềm kỹ thuật số và công nghiệp hỗ trợ.

Diễn đàn diễn ra trong bối cảnh công nghiệp sản xuất tiếp tục giữ vai trò trụ cột của nền kinh tế Việt Nam. Năm 2025, khu vực công nghiệp đóng góp khoảng 31,6% GDP, trong đó riêng ngành chế biến, chế tạo chiếm 24,4% GDP. Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) năm 2025 tăng khoảng 10,1%, riêng ngành chế biến, chế tạo tăng tới 11,1%, cho thấy xu hướng mở rộng mạnh mẽ của các lĩnh vực sản xuất có giá trị gia tăng cao.

Cùng với đà tăng trưởng đó, lĩnh vực chế biến, chế tạo tiếp tục là “thỏi nam châm” thu hút vốn đầu tư nước ngoài. Trong 11 tháng năm 2025, tổng vốn FDI đăng ký đạt 33,69 tỷ USD, trong đó ngành chế biến, chế tạo chiếm tới 82,9% tổng vốn thực hiện. Điều này cho thấy Việt Nam ngày càng khẳng định vị thế là cứ điểm sản xuất chiến lược trong chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt ở các lĩnh vực điện tử, linh kiện, cơ khí chính xác và công nghiệp hỗ trợ.

Theo các chuyên gia, năm 2026 được dự báo tiếp tục là năm tăng trưởng tích cực của ngành sản xuất với mức tăng IIP khoảng 7-9%. Tuy nhiên, thay vì tăng trưởng theo chiều rộng, xu hướng chủ đạo sẽ là chuyển sang chiều sâu, tập trung vào công nghệ, tự động hóa, chuyển đổi số và tiêu chuẩn ESG.

Từ Hà Nội, Bắc Ninh đến Hải Phòng, miền Bắc đang bước vào chu kỳ thu hút đầu tư mới với quy mô lớn hơn, tiêu chuẩn cao hơn và áp lực cạnh tranh gay gắt hơn. Những dự án lớn như của LG Display hay mô hình khu công nghiệp xanh của Amata cho thấy Bắc Bộ không còn chỉ là điểm đến của các ngành gia công, lắp ráp đơn giản mà đang hướng tới chuỗi giá trị sản xuất cao hơn.

Một trong những vấn đề trọng tâm được thảo luận tại diễn đàn là vai trò của vận tải thủy nội địa trong nâng cao năng lực cạnh tranh logistics. Trong bối cảnh hệ thống đường bộ ngày càng quá tải, chi phí vận chuyển gia tăng, việc khai thác hiệu quả mạng lưới giao thông thủy được xem là giải pháp quan trọng để tối ưu chi phí cho doanh nghiệp, đặc biệt tại khu vực kinh tế phía Bắc có lợi thế cảng biển và hệ thống sông ngòi liên vùng.

Bên cạnh hạ tầng logistics, nguồn nhân lực chất lượng cao cũng được xác định là yếu tố then chốt trong thu hút đầu tư thế hệ mới. Các đại biểu cho rằng cần thúc đẩy các mô hình liên kết đào tạo giữa doanh nghiệp, trường nghề và cơ sở đào tạo để đáp ứng nhu cầu nhân lực trong các lĩnh vực công nghệ cao, tự động hóa, sản xuất thông minh.

Diễn đàn cũng dành nhiều thời gian thảo luận về sản xuất xanh và chuyển đổi số. Trong bối cảnh AI và dữ liệu lớn ngày càng tham gia trực tiếp vào quá trình ra quyết định đầu tư, sản xuất thông minh không còn là lựa chọn mà trở thành yêu cầu bắt buộc để doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về môi trường, xã hội và quản trị. Những kinh nghiệm từ Nhựa Tiền Phong hay NS BlueScope Việt Nam cho thấy sản xuất xanh không chỉ giúp tối ưu chi phí năng lượng mà còn mở rộng cơ hội tiếp cận các thị trường cao cấp.

Phát biểu tại diễn đàn, ông Hoàng Quang Phòng, Phó Chủ tịch VCCI  cho biết, Hải Phòng hiện nằm trong nhóm địa phương dẫn đầu cả nước về thu hút FDI với khoảng 1.000 dự án từ 40 quốc gia và vùng lãnh thổ, tổng vốn FDI lũy kế đạt 33,8 tỷ USD. Tỷ lệ lấp đầy tại các khu công nghiệp, khu kinh tế của thành phố đã vượt 70%.

Tuy nhiên, theo lãnh đạo VCCI, sau gần 40 năm thu hút FDI, nhiều địa phương phía Bắc vẫn ưu tiên lấp đầy khu công nghiệp hơn là các tiêu chí về môi trường, xã hội và phát triển bền vững. Mô hình khu công nghiệp truyền thống dần bộc lộ hạn chế trong bối cảnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ 4.0, tiêu dùng bền vững và yêu cầu ngày càng cao về sức khỏe người lao động.

Các chuyên gia nhận định, để Bắc Bộ thực sự trở thành trung tâm công nghiệp thế hệ mới, các địa phương cần tăng cường liên kết vùng, hoàn thiện hạ tầng logistics, đổi mới tư duy phát triển khu công nghiệp và xây dựng môi trường đầu tư minh bạch, linh hoạt hơn. Đây sẽ là điều kiện tiên quyết để thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao, nâng cao năng lực cạnh tranh và mở ra dư địa tăng trưởng mới cho toàn vùng.

Vũ Trang