Sau khi Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam (Vinastas) công bố kết quả khảo sát nước mắm vào ngày 17/10, đến nay các phương tiện thông tin đại chúng đã đăng tải nhiều ý kiến của các bên có liên quan về vấn đề này.

Trước nhiều thông tin khác nhau, chiều 21/10, đại diện Vinastas đã lên tiếng và cung cấp một số thông tin liên quan đến Chương trình khảo sát nước mắm nói trên.

Đáng lưu ý, theo thông tin từ Vinastas, báo cáo của đơn vị này chỉ nêu ra thực trạng chung về mức độ ô nhiễm arsen tổng trong nước mắm mà không nêu tên của bất kỳ một loại nước mắm nào, hoặc đưa ra một chỉ định cụ thể của công nghệ chế biến hay xuất xứ địa lý của cơ sở sản xuất nước mắm nào.

Theo Vinastas, chương trình khảo sát nước mắm đã được Vinastas đưa vào kế hoạch của năm 2015 và 2016 với các bước cụ thể.

Vinastas cho rằng nếu bình tĩnh đọc kỹ thông tin do họ đưa ra thì chưa có vấn đề gì phải lo lắng như các thông tin báo chí phản ánh trong thời gian qua

Về kết quả thử nghiệm arsen trong nước mắm, theo Vinastas, thông tin về nước mắm có asen và hàm lượng arsen càng cao đối với nước mắm có độ đạm càng cao đã được các báo đăng tải nhiều trong thời gian vừa qua.

Tuy nhiên, trong thời gian đó cũng không có bất cứ ý kiến nào giải thích rõ về thực chất của việc nước mắm có chứa arsen và bản chất của arsen trong nước mắm độc hại như thế nào.

Để làm rõ vấn đề này Vinastas quyết định thử nghiệm hàm lượng arsen có trong các mẫu nước mắm khảo sát. Kết quả cho thấy đúng là trong gần 67% mẫu nước mắm khảo sát có chứa arsen tổng vượt mức quy định trong QCVN 8-2:2011:BYT.

Bên cạnh đó, số liệu thử nghiệm cũng cho thấy đúng là nước mắm có độ đạm càng cao thì tỷ lệ mẫu có arsen tổng càng cao. Tuy nhiên kết quả thử nghiệm này mới chỉ thông tin về tổng hàm lượng arsen tức là bao gồm cả arsen hữu cơ và asen vô cơ, trong đó đặc biệt là asen vô cơ có tính độc hại cao, ảnh hưởng đến sức khỏe của người tiêu dùng.

Chính vì vậy Vinastas tiến hành thử nghiệm tiếp hàm lượng asen vô cơ trong 20 mẫu khảo sát có hàm lượng arsen tổng vượt mức quy định.

Kết quả cho thấy cả 20 mẫu đều không phát hiện có arsen vô cơ với giới hạn phát hiện là 0,01 mg/l.

Với kết quả thử nghiệm sơ bộ này có thể đưa ra nhận xét là trong các mẫu nước mắm mà Vinastas mua trên thị trường để khảo sát có tới gần 67% số mẫu có chứa arsen tổng cao hơn mức quy định của Bộ Y tế, song chưa phát hiện thấy có arsen vô cơ là chất gây độc hại cho người tiêu dùng.

Vì vậy, theo đại diện hiệp hội này, nếu bình tĩnh đọc kỹ thông tin do Vinastas đưa ra thì chưa có vấn đề gì phải lo lắng như các thông tin báo chí phản ánh trong thời gian qua.

Đại diện hiệp hội cho rằng đây cũng là cơ hội đưa vấn đề này ra để các cơ quan quản lý, các nhà khoa học có ý kiến trả lời, phân tích chính thức về tính độc hại của asen trong nước mắm, giúp cho người tiêu dùng hiểu hơn về bản chất sản phẩm và quyết định việc sử dụng nước mắm cho gia đình.

Một nội dung cũng không kém phần quan trọng trong báo cáo của Vinastas là Hàm lượng nitơ toàn phần của 51% mẫu khảo sát có mức độ chênh lệch giữa hàm lượng công bố trên nhãn và kết quả thử nghiệm khá lớn- từ 5% đến trên 50%.   Hiện tại, Hàm lượng nitơ toàn phần đang được sử dụng làm cơ sở chủ yếu để tính giá thành sản phẩm nước mắm. Như vậy với kết quả của các mẫu khảo sát này cho thấy mỗi năm người tiêu dùng phải chi ra hàng ngàn tỷ để mua giá trị ảo của nước mắm. Tuy nhiên  từ sau khi công bố kết quả khảo sát  đến nay không thấy các phương tiện thông tin và cơ quan quản lý đề cập đến sự thiệt hại này của người tiêu dùng.

"Có lẽ mọi người đã quen với việc người tiêu dùng luôn phải chịu thiệt thòi nên việc này cũng ”bình thường” thôi", Vinastas đánh giá.

Trước đó như thông tin ngay sau khi kết quả khảo sát chương trình nước mắm được công bố đã thực sự gây nhiều hoang mang cho người tiêu dùng. Nhiều ý kiến hoài nghi về “động cơ” thực sự của Vinastas.

Đặc biệt, hơn 30 doanh nghiệp, hiệp hội nước mắm truyền thống đã nhóm họp cùng Hiệp hội thủy sản Việt Nam để bàn về hàm lượng arsen trong nước mắm được công bố gây thiệt hại cho họ. Thậm chí, cho rằng thông tin của Vinastas gây thiệt hại ngành hàng, các hiệp hội nước mắm truyền thống muốn cơ quan chức năng làm rõ, yêu cầu Vinastas đính chính và bồi thường.

Cùng chiều ngày 21/10, 5 Hiệp hội lớn bao gồm: Hiệp Hội Nước Mắm Nha Trang; Hiệp Hội nước Mắm Phan Thiết- Bình Thuận; Hiệp Hội nước Mắm Phú Quốc; Hội Lương Thực Thực Phẩm TPHCM và Hiệp Hội Chế Biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam cũng vừa chính thức có đơn kiến nghị gửi lên Thủ tướng Chính phủ và các bộ ngành về thông tin nước mắm chưa arsen gây thiệt hại cho doanh nghiệp, người tiêu dùng.

Lê Thuý