CEFC China Energy - một công ty chưa được biết đến nhiều, kể cả trong ngành năng lượng, là đối tác mua lại 14,16% cổ phần của Rosneft từ công ty liên doanh giữa Glencore, tập đoàn khai khoáng và kinh doanh thương phẩm lớn nhất thế giới, và Quỹ Ủy thác Đầu tư Qatar (QIA), với mức giá khoảng 9 tỷ USD.

Động cơ của bên bán

Theo nguồn tin của Bloomberg, Glencore và QIA sẽ dùng tiền thu được để trả khoản nợ đã vay, khi bỏ ra 12 tỷ USD mua cổ phần Rosneft chỉ 9 tháng trước đây. Sau thương vụ này, Glencore giữ lại 0,5% cổ phần, còn Qatar nắm 4,7% trong Rosneft.

Thương vụ của CEFC đánh dấu một bước chuyển biến mới của Trung Quốc. Bởi từ trước đến nay, chủ yếu chỉ có tập đoàn Dầu khí Quốc gia và tập đoàn Hóa Dầu Quốc gia (Sinopec) là đủ tiềm lực và tham vọng để mua cổ phần của các công ty năng lượng nước ngoài.

Nhìn vào cách thức dàn xếp của thương vụ trên, cũng như tốc độ công bố thông tin, nhiều người đã đặt câu hỏi về động cơ Glencore và Qatar mua cổ phần Rosneft hồi tháng 12/2016.

Vào thời điểm đó, chính trị gia Grigory Yavlinsky của Nga lên tiếng chỉ trích Chính phủ nước này đã tác động nhằm đẩy nhanh tiến độ thương vụ để có tiền trang trải cho ngân sách năm 2016, với việc cho hai công ty trên mua “tạm” cổ phần cho đến khi tìm được đối tác thực sự quan tâm.

Rosneft là tập đoàn dầu khí lớn nhất của Nga

Yếu tố chính trị trong thương vụ đó lại càng rõ ràng hơn, khi tháng 4/2017, Tổng thống Nga Vladimir Putin trao tặng Huân chương Hữu nghị cho ông Ivan Glasenberg (CEO Glencore), ông Sheikh Abdullah Bin Mohammed Bin Saud Al Thani (Chủ tịch QIA) và các ngân hàng có liên quan. Trong buổi lễ này, Tổng thống Putin khẳng định: “Tôi tin tưởng rằng công việc kinh doanh của các vị tại Nga sẽ phát triển và gặt hái nhiều thành công”.

Chỉ 5 tháng sau, tức vào thời điểm hiện tại, Glencore đã bán gần hết số cổ phần nắm giữ. Tuy nhiên, công ty này vẫn duy trì được một thỏa thuận bên lề với Rosneft từ tháng 12/2016, về mối kinh doanh dầu thô từ Nga. Mỗi ngày, Glencore bán được khoảng 400.000 thùng dầu thô do Rosneft sản xuất.

Sự vươn lên của Nga

Trong vòng 5 năm trở lại đây, Nga không ngừng đẩy mạnh tầm ảnh hưởng của mình trên thị trường năng lượng Trung Quốc đầy tiềm năng, thậm chí giành đáng kể thị phần từ tay những thế lực truyền thống, như Ả-Rập Xê-út hay Anggola.

Hiện tại, Nga đã trở thành nhà cung cấp dầu thô lớn nhất của Trung Quốc và đang lên kế hoạch cung cấp khí đốt tự nhiên cho nước này qua hệ thống đường ống dẫn kể từ năm 2019.

Giới chuyên gia nhận định, thương vụ này sẽ tăng cường mối liên kết trong lĩnh vực năng lượng giữa Nga và Trung Quốc. Trong khi ông Igor Sechin - Giám đốc điều hành Rosneft, cho biết: “Chúng tôi rất vui mừng vì bên mua là một công ty của Trung Quốc”.

Thành lập năm 2002, CEFC đã mở rộng quy mô không ngừng, từ chỗ chỉ kinh doanh nhỏ lẻ dầu nhiên liệu sang làm ăn lớn, sở hữu các cơ sở khai thác dầu khí, cùng nhiều kho bãi, trạm trung chuyển ở Trung Á, Trung Đông, châu Âu và châu Phi.

Công ty này không chỉ ghi dấu ấn ở Nga, mà trước đó từng mua lại từ tập đoàn Dầu khí Quốc gia Ả-Rập Thống nhất 4% cổ phần trong một công ty có cả vốn góp đầu tư của tập đoàn Dầu khí Quốc gia Trung Quốc, BP, Total, Inpex (Nhật Bản) và GS Energy (Hàn Quốc). Tháng 3 vừa qua, CEFC còn ký thỏa thuận mua cổ phần công ty tư vấn tài chính Cowen Group Inc (Mỹ).

Đầu tháng này, CEFC và Rosneft đã ký hợp đồng cung cấp dầu thô dài hạn từ Nga sang Trung Quốc. Trước đó 2 tháng là một thỏa thuận hợp tác bao gồm điều khoản cho phép CEFC được mua lại mảng kinh doanh bán lẻ của Rosneft. Hiện CEFC đang nhắm đến cả những dự án khai thác và sản xuất “vàng đen” ở Siberia.

Hải Châu