Ngân hàng Nhà nước (NHNN) vừa công bố tổng hợp, giải trình ý kiến của các doanh nghiệp, ngân hàng thương mại đối với dự thảo Thông tư hướng dẫn Nghị định 24 được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 232 về quản lý hoạt động kinh doanh vàng.

Theo đó, một số doanh nghiệp kinh doanh vàng vẫn bày tỏ băn khoăn về một số vấn đề và cho rằng điều khoản này cần được hướng dẫn, diễn giải chi tiết hơn.

Điển hình, theo quy định từ ngày 10/10/2025, theo Nghị định 232/2025/NĐ-CP, việc thanh toán mua, bán vàng có giá trị từ 20 triệu đồng trong ngày trở lên của một khách hàng phải được thực hiện thông qua tài khoản thanh toán của khách hàng và tài khoản thanh toán của doanh nghiệp kinh doanh vàng mở tại ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài.

Quy định này được xem là bước tiến lớn nhằm siết lại tính minh bạch trong lưu thông vàng miếng, hạn chế rủi ro rửa tiền và chuyển dòng tiền ngầm lưu chuyển qua kênh vàng.

Tuy nhiên, PNJ đề nghị NHNN làm rõ phương thức thanh toán khi khách hàng thanh toán bằng thẻ tín dụng, ví điện tử hoặc qua bên trung gian thanh toán (như sàn thương mại điện tử, dịch vụ giao hàng thu hộ COD) có được xem là đáp ứng quy định “thanh toán qua tài khoản thanh toán của khách hàng và doanh nghiệp” hay không?

Đồng thời, doanh nghiệp cũng nêu trường hợp khách hàng thanh toán chuyển khoản để mua các voucher/phiếu quà tặng mệnh giá từ bên bán, sau đó sử dụng hoặc tặng/gửi cho bên thứ ba để quy đổi nhận sản phẩm vàng, thì có phù hợp với quy định hay không?

Phản hồi, NHNN cho biết, Luật Các tổ chức tín dụng 2024 quy định tài khoản thanh toán là tài khoản liên kết không kỳ hạn của khách hàng mở tại ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài để sử dụng dịch vụ thanh toán do ngân hàng cung ứng.

Như vậy, các phương thức thanh toán không qua tài khoản thanh toán là không đúng quy định của Nghị định 232.

Nói cách khác, với các giao dịch vàng từ 20 triệu đồng trở lên, khách hàng sẽ không được thanh toán bằng thẻ tín dụng, ví điện tử, voucher, phiếu mua hàng… vì không phù hợp với quy định mới.

Cùng với đó, DOJI và PNJ cho rằng cần làm rõ mức thanh toán 20 triệu đồng được tính cho từng lần giao dịch thanh toán hay cộng gộp tất cả các giao dịch thanh toán của khách hàng đó trong một ngày; có bao gồm việc cấp trừ công nợ giá trị mua – giá trị bán/giá trị đặt cọc/ ủy quyền thanh toán hay không?

Tuy nhiên, NHNN cho rằng, Nghị định 232 đã quy định rất rõ, vì vậy không cần hướng dẫn thêm. Theo NHNN, mức giá trị 20 triệu đồng trong ngày trở lên của một khách hàng là để tránh tình trạng “lách luật”, chia nhỏ giao dịch (dưới 20 triệu đồng) để không phải thanh toán qua tài khoản.

Trong khi đó, các ngân hàng lớn như BIDV và Agribank một lần nữa đề xuất NHNN cho phép các nghiệp vụ hiện đại như mua bán vàng trên tài khoản ở nước ngoài hoặc các hoạt động phái sinh giá cả hàng hóa. Mục đích là để có công cụ cân bằng trạng thái và phòng ngừa rủi ro biến động giá.

Thế nhưng, các đề xuất này đều bị NHNN từ chối. Cơ quan quản lý cho biết sẽ nghiên cứu sửa đổi các quy định liên quan đến sản phẩm phái sinh nếu cần thiết, nhưng trước mắt vẫn chưa mở cửa cho các hoạt động này trong lĩnh vực vàng.

Bên cạnh đó, các yêu cầu rút ngắn thời gian cấp phép xuất nhập khẩu vàng từ 5 ngày xuống 1-2 ngày để giảm rủi ro về giá cũng không được chấp thuận. NHNN cho rằng thời gian 5 ngày làm việc là cần thiết để đảm bảo xử lý theo quy trình nội bộ. Quan điểm nhất quán này cho thấy, trong giai đoạn hiện tại, sự ổn định và kiểm soát chặt chẽ thị trường vàng vẫn là ưu tiên hàng đầu của nhà điều hành.

Ngoài ra, một số ngân hàng thương mại đã đề nghị NHNN cho phép một cơ chế linh hoạt: thu tiền hoặc phong tỏa tài khoản của khách hàng trước, nhưng giao vàng sau theo lịch nhập khẩu. Đề xuất này nhằm giảm áp lực thanh khoản vàng vật chất và hợp thức hóa tình trạng "bán giấy hẹn" đang diễn ra trên thị trường.

Tuy nhiên, NHNN khẳng định việc thu tiền và giao nhận vàng phụ thuộc vào hợp đồng mua bán giữa ngân hàng và khách hàng, không thuộc phạm vi điều chỉnh của Thông tư. Động thái này cho thấy NHNN không can thiệp vào thỏa thuận dân sự, đồng thời không tạo ra hành lang pháp lý cho việc bán vàng khi chưa có sẵn hàng trong tay.

Thanh Hoa