Tại cuộc họp với các ngân hàng thương mại (NHTM) ngày 19/10, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Phạm Đức Ấn nhấn mạnh việc đưa mặt bằng lãi suất về mức hợp lý là nhiệm vụ trọng tâm được lãnh đạo Đảng và Chính phủ chỉ đạo quyết liệt. Thống đốc khẳng định muốn giảm lãi suất cho vay thực chất thì các ngân hàng phải song hành ba giải pháp gồm tiết giảm chi phí hoạt động, chia sẻ lợi nhuận và kéo giảm chi phí huy động vốn.

Lãi suất huy động là thành tố cốt lõi của chi phí vốn, do đó nếu cuộc đua lãi suất đầu vào tiếp diễn thì không thể có cơ sở hạ lãi suất cho vay. Người đứng đầu ngành ngân hàng lưu ý việc giảm lãi suất không cào bằng mà tập trung đúng đối tượng sản xuất kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên, đồng thời áp dụng cho cả dư nợ hiện hữu lẫn các khoản vay mới.

Trao đổi với báo chí bên lề cuộc họp, ông Nguyễn Thanh Tùng, Chủ tịch Hội đồng quản trị Vietcombank, cho biết nhà băng này xác định trách nhiệm đồng hành cùng doanh nghiệp hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số. Để hiện thực hóa mục tiêu phân bổ đủ vốn và giảm chi phí, Vietcombank quyết tâm hạ lãi suất đầu vào nhằm kéo giảm lãi suất cho vay tối thiểu 1,5 đến 2% theo chỉ đạo, thậm chí sẵn sàng thiết kế các gói ưu đãi giảm sâu hơn cho những lĩnh vực tạo động lực phát triển và an sinh xã hội.

Đáng chú ý, đại diện Vietcombank cam kết việc hạ lãi suất sẽ diễn ra thực chất và hoàn toàn không phát sinh thủ tục hành chính phiền hà. Hệ thống sẽ tự động rà soát, áp dụng tiêu chí từ hội sở xuống chi nhánh mà khách hàng không cần nộp đơn đề nghị.

Nhìn nhận về thách thức, ông Nguyễn Thanh Tùng đánh giá bài toán khó nhất là xác định mức lãi suất đầu vào hợp lý để vừa tạo dư địa hạ lãi suất cho vay, vừa giữ chân và bảo đảm quyền lợi người gửi tiền. "Nếu chúng ta giảm lãi suất huy động một cách không hợp lý cũng có thể tác động đến hành vi của người gửi tiền, đó là bài toán mà ngành ngân hàng, bao gồm NHNN và các NHTM sẽ phải phối hợp với nhau một cách chặt chẽ, nhằm tìm ra điểm phù hợp về lãi suất đầu vào hợp lý, từ đó sẽ có được lãi suất đầu ra hợp lý cho nền kinh tế”, ông Tùng nói.

Đồng thời, ông khẳng định các ngân hàng thương mại nhà nước sẵn sàng hy sinh lợi nhuận để giảm lãi suất, hỗ trợ doanh nghiệp.

Về phía BIDV, Chủ tịch Hội đồng quản trị Lê Ngọc Lâm công bố kế hoạch triển khai ngay gói tín dụng 100 nghìn tỷ đồng với kỳ hạn đến 6 tháng cho khu vực sản xuất kinh doanh và các nhóm ngành ưu tiên. Mức lãi suất cho vay sẽ giảm từ 1,5 đến 2%, đưa mặt bằng lãi suất về khoảng 6 đến 7%/năm. Để duy trì gói vay này, BIDV dự kiến giảm thu nhập khoảng 500 tỷ đồng thông qua việc nỗ lực tiết giảm chi phí và hạ lãi suất đầu vào. 

Tuy nhiên, để toàn hệ thống tự tin giảm lãi suất huy động khoảng 0,5% theo lời kêu gọi của Thống đốc, ông Lê Ngọc Lâm đề xuất NHNN phát đi thông điệp hỗ trợ thanh khoản rõ ràng thông qua các kênh thị trường mở (OMO) hoặc nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ (SWAP) khi xuất hiện khó khăn cục bộ để hỗ trợ ngân hàng. Từ đó các NHTM cũng tự tin hơn trong việc giảm lãi suất đầu và để có thể giảm lãi suất cho vay.

Ở khối NHTM cổ phần, Tổng giám đốc ACB Từ Tiến Phát thông báo ngân hàng đã lập tức điều chỉnh biểu lãi suất và triển khai chương trình cho vay ưu đãi với mức giảm 1,5 - 2%.

Đánh giá về cảnh báo hạ chỉ tiêu tín dụng nếu ngân hàng không tuân thủ chỉ đạo, ông Phát coi đây là thông điệp mạnh mẽ nhằm củng cố kỷ luật thị trường. Lãnh đạo ACB nhận định thanh khoản toàn hệ thống hiện hoàn toàn bình thường, bản thân ngân hàng cũng chủ động tìm kiếm nguồn vốn quốc tế khi huy động thành công khoảng 5 triệu USD để bổ sung nguồn lực cho vay, đồng thời kỳ vọng cơ quan điều hành tiếp tục điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt.

Từ hôm nay (19/10), các ngân hàng đồng loạt "mở van" vốn rẻ trợ lực doanh nghiệp

Phân tích ở góc độ rộng hơn, ông Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, nhìn nhận mối quan hệ giữa ngân hàng và doanh nghiệp là quan hệ cộng sinh. Doanh nghiệp vượt qua khó khăn, kinh doanh có lãi thì ngân hàng mới thu hồi được nợ và có nguồn tiền gửi quay trở lại.

Ông khẳng định bản thân các nhà băng không hề muốn duy trì lãi suất cao vì lãi suất cao luôn đi kèm nguy cơ rủi ro nợ xấu và suy giảm chất lượng tín dụng. Dù việc giảm lãi suất chắc chắn ảnh hưởng đến kế hoạch lợi nhuận, chiến lược tăng vốn của các tổ chức tín dụng, song đây là trách nhiệm phải chia sẻ trong bối cảnh hiện tại.

Đại diện Hiệp hội Ngân hàng cũng ví việc điều hành lãi suất lúc này như đang đi trên dây một chân, bởi lẽ nếu ép lãi suất xuống quá mức sẽ không huy động được tiền gửi và ảnh hưởng an toàn hệ thống, còn nếu bơm tiền quá nhiều sẽ đối mặt áp lực lạm phát.

Về dài hạn, để đưa lãi suất về mức tương thích với tỷ suất sinh lời của doanh nghiệp, chính sách tiền tệ cần phối hợp đồng bộ với chính sách tài khóa, đồng thời phải phát triển thị trường vốn để giải tỏa áp lực vốn trung dài hạn đang dồn nén lên hệ thống tín dụng.

Sau các phiên thảo luận, các NHTM đã đi đến thống nhất cao về việc điều chỉnh giảm lãi suất tiền gửi niêm yết tối thiểu 0,5%/năm cho các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên, kiên quyết chấm dứt tình trạng chạy đua lãi suất huy động thiếu lành mạnh. Nguồn vốn rẻ được khơi thông sẽ tập trung ưu tiên cho các động lực tăng trưởng mới như chuyển đổi số, kinh tế xanh, công nghệ cao, dự án trọng điểm.

Ngành ngân hàng cũng quán triệt không đánh đổi chất lượng lấy quy mô, kiểm soát chặt chẽ tín dụng rủi ro và tuyệt đối không hạ chuẩn cho vay. Phía NHNN khẳng định sẽ theo dõi sát sao biểu lãi suất công bố của từng đơn vị, sẵn sàng các công cụ hỗ trợ thanh khoản cần thiết nhưng cũng sẽ thanh kiểm tra gắt gao và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm nhằm lập lại trật tự thị trường tiền tệ.

Thanh Hoa