Băn khoăn khung pháp lý đối với trào lưu kinh doanh trên internet, ông Nguyễn Quang Thái, Giám đốc công ty TNHH thương mại đầu tư Thành Thái Gia, đưa ra vấn đề mà nhiều doanh nghiệp (DN) đang quan tâm là việc đánh thuế đối với thương mại điện tử. Nếu những mặt hàng đã đóng thuế Giá trị gia tăng, đã mua đi bán lại và chỉ bán hàng trên mạng thôi thì việc đánh thuế có phù hợp không?

Xáo trộn thị trường

Ông Nguyễn Quang Thái đặt thêm vấn đề về việc nếu DN của ông muốn xây dựng một mobile app (ứng dụng trên thiết bị di động) bán hàng đến người tiêu dùng thì bảo hộ, đăng ký độc quyền như thế nào, vì nhiều DN đến giờ còn chưa rõ. Bởi lẽ, ứng dụng này là xu hướng tất yếu của nhiều DN hiện nay để tiếp cận người tiêu dùng hiệu quả, vừa tiết giảm đáng kể chi phí kinh doanh trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng trở nên gay gắt.

Đây cũng chính là băn khoăn chung của nhiều DN Việt, nhất là các DN nhỏ, khi họ không còn lựa chọn nào khác ngoài kiểu kinh doanh truyền thống là phải hướng đến xu hướng kinh doanh qua mạng internet, nhưng vẫn còn mù mờ với khung pháp lý.

Thông tin đưa ra tại hội thảo về kinh doanh số do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức ở Tp.HCM ngày 30/8 cho thấy nền kinh tế internet của Việt Nam cùng các quốc gia trong khu vực Đông Nam Á dự kiến có tổng giá trị khoảng trên 200 tỷ USD vào năm 2025. Trong đó, đóng góp nhiều nhất là lĩnh vực thương mại điện tử (với tốc độ tăng trưởng hàng năm kép – CAGR vào khoảng 32%), kế đến là truyền thông online (18% CARG) và du lịch online (15% CAGR).

Tuy vậy, theo bà Phạm Quế Anh, Giám đốc Tổ chức CUTS International tại Việt Nam, thách thức lớn từ triển vọng này ở Việt Nam chính là kinh doanh số không chỉ gây xáo trộn, phá vỡ các thị trường truyền thống mà còn ảnh hưởng đến các khung chính sách. Một loạt vấn đề như mất việc làm do số hoá, tự động hoá hay mất cân bằng về thu nhập, mất an ninh mạng… là hoàn toàn có thể xảy ra.

Nhiều doanh nghiệp Việt còn mù mờ khung pháp lý kinh doanh trên internet

Nhận định này cũng đồng quan điểm của ông Võ Tân Thành, Phó Chủ tịch VCCI kiêm Giám đốc VCCI tại Tp.HCM. Ông Thành cho rằng nếu các DN truyền thống của Việt Nam không thể nắm bắt được và hòa mình vào xu thế kinh doanh số thì chúng ta có khả năng thua cuộc trên chính sân nhà; hay lùi dần xuống những bậc thấp hơn, ít lợi nhuận hơn của các chuỗi giá trị, cung ứng toàn cầu.

Nói về những bất cập trong việc kinh doanh qua mạng hiện nay, ông Nguyễn Mạnh Hùng, Phó chủ tịch Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam (Vinatas), cho biết qua xử lý hàng ngàn vụ khiếu nại của người tiêu dùng mỗi năm thấy rằng thương mại điện tử đang bị không ít tổ chức, cá nhân lợi dụng để trục lợi từ những người tiêu dùng (NTD) chưa am hiểu về lĩnh vực này, nhất là chất lượng hàng hoá.

Quản lý cần phù hợp

Theo ông Nguyễn Mạnh Hùng, nhiều NTD tỏ ra thất vọng khi nhận những món hàng kém chất lượng đặt mua qua mạng hoặc không giống như giới thiệu website bán hàng. Chẳng hạn, một số NTD ở Tp.HCM phản ánh về một công ty bán hàng qua mạng mà họ đặt mua máy hút bụi nhưng không sử dụng được hoặc đặt mua máy có xuất xứ Hàn Quốc thì phía công ty lại giao cho máy nhập từ Hồng Kông.

Câu hỏi đặt ra là khung pháp lý cho hình thức kinh doanh mới này ở Việt Nam là gì? Bởi thực tế, do tính đổi mới, sáng tạo vượt bậc của các mô hình kinh doanh qua mạng nên cơ quan quản lý gặp nhiều vấn đề trong việc xây dựng một khung pháp lý điều chỉnh phù hợp.

Về việc này, cũng theo vị lãnh đạo của VCCI, vấn đề là làm thế nào để xây dựng và phát triển các quy định pháp lý phù hợp cho phép đẩy mạnh phúc lợi của NTD, đảm bảo các quyền và lợi ích chính đáng của tất cả các DN trên thị trường, đồng thời kích thích sáng tạo và phát triển.

Trao đổi với Thời báo Kinh Doanh, ông Nguyễn Hoàng Dũng, Giám đốc R&D thuộc Viện Kinh tế và Quản lý Tp.HCM, thực chất của nền kinh tế số, kinh tế internet của Việt Nam chính là cuộc cách mạng công nghiệp 4.0. Điều này đòi hỏi khung pháp lý phải đầy đủ, minh bạch, chẳng hạn như chống hàng gian hàng giả khi buôn bán qua mạng một cách triệt để.

Về vấn đề đánh thuế đối với việc buôn bán trên mạng internet, ông Dũng cho rằng đó là việc trước sau gì cũng phải làm, bởi vì đây là một môi trường kinh doanh cần sự công bằng. Nếu không đánh thuế thì những người kinh doanh truyền thống (phải thuê mướn mặt bằng với nhiều chi phí và nộp thuế công khai) sẽ chịu nhiều thiệt thòi so với những người kinh doanh trên mạng thông qua facebook, zalo hay các mobile app hoặc trang web bán hàng nào đó.

“Hãy tưởng tượng chuyện kinh doanh qua mạng mà thiếu đi các khung pháp lý cần thiết thì chẳng khác gì chuyện buôn bán tràn lan trên vỉa hè. Có những trường hợp kinh doanh thương mại điện tử với số lượng xuất nhập hàng rất lớn có thể lên đến hàng chục tỷ đồng nhưng tại sao vẫn không đóng đồng thuế nào? Cho nên, tuỳ theo mức độ doanh số, lợi nhuận của loại hình kinh doanh qua mạng mà cơ quan quản lý cần áp dụng hợp lý và công bằng” - ông Nguyễn Hoàng Dũng nhấn mạnh.

Thế Vinh