Buổi tọa đàm “Đánh giá đúng chất làm chín trái cây ethephon và vấn đề công nghệ sinh học đối với ngành nông sản chế biến” do Hiệp hội Doanh nghiệp nông nghiệp trang trại Việt Nam và Hội Doanh nghiệp hàng Việt Nam chất lượng cao tổ chức tuần qua tại Tp.HCM đã làm rõ hơn vai trò, tác dụng cũng như để minh oan hoạt chất làm chín trái cây ethephon.

Ethephon không gây độc hại

Thời gian qua, hình ảnh nông sản được nhúng vào dung dịch được cho là hóa chất ethephon đã trở thành nỗi ám ảnh của nhiều người tiêu dùng. Nhưng thực chất, ethephon không độc hại như nhiều người vẫn nghĩ, mà lại có vai trò vô cùng quan trọng trong ngành nông nghiệp Việt Nam và thế giới.

20 năm trước, dự án “Chuyển giao sản xuất thử nghiệm và ứng dụng chế phẩm ethephon từ Cộng hòa Liên bang Nga vào Việt Nam” đã được tiến hành và được hội đồng khoa học đánh giá, thống nhất đưa chất ethephon vào nhóm chất điều hòa sinh trưởng, không phải là thuốc bảo vệ thực vật.

Trong nông nghiệp, ethephon giúp điều khiển quá trình ra hoa kết trái cây trồng theo ý muốn như rải vụ và trái vụ, không để trái cây chín tập trung thời gian ngắn, dễ bị rớt giá; phục vụ cho xuất khẩu quanh năm (như xoài, nhãn, thanh long…).

Ts. Nguyễn Đăng Nghĩa - Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Tư vấn nông nghiệp nhiệt đới, cho rằng ethephon vô cùng hữu ích trong việc làm chín trái cây để tạo ra lượng hàng hóa lớn cung cấp cho thị trường và xuất khẩu. Chẳng hạn, Mỹ cho phép sử dụng chất này với liều lượng thích hợp để làm chín cà chua, dâu, táo… Australia, New Zealand và Hà Lan - những nước có nền nông nghiệp hiện đại đều cho phép sử dụng.

Trong ngành chế biến nông sản, không thể chờ từng trái cây chín để sản xuất, nhất là các loại trái rất khó chín đều như mít, sầu riêng, chuối. Thái Lan, Đài Loan đã đi trước Việt Nam cũng từ việc sử dụng hiệu quả chất ethephon để tạo ra sự đồng đều của trái, cả về kiểu dáng và độ chín. Sử dụng ethephon giúp dễ dàng trong việc vận chuyển nông sản, nhất là nông sản xuất khẩu cần sự hoàn hảo không chỉ về chất lượng mà còn về cả mẫu mã. “Đặc biệt, đây là chất không gây độc hại tới sức khỏe người tiêu dùng nếu sử dụng hợp lý, đúng liều lượng”, Ts. Nguyễn Đăng Nghĩa cho biết.

Ngoài ra, ethephon được phép sử dụng trong phân bón và được ghi rõ trong Danh mục các chất điều tiết sinh trưởng được phép sử dụng trong phân bón (số 36/2010/TT-BNNPTNT). Trong ngành cao su, chất này còn có tác dụng tăng sản lượng mủ lên 30 - 40%. Sử dụng ethephon hiệu quả giúp nông sản Việt có sức cạnh tranh trên thị trường xuất khẩu.

TSKH Trần Hạnh Phúc - Viện Sinh học Nhiệt đới, cho biết tùy vào liều lượng sử dụng, nông sản sẽ bóng đẹp, lâu hỏng chống thất thoát, chất lượng tốt đạt tiêu chuẩn xuất khẩu và trái cây có khả năng cạnh tranh được với trái cây của các nước trong khu vực…

Ethephon là chất không gây độc hại tới sức khỏe người tiêu dùng nếu sử dụng hợp lý, đúng liều lượng

Hiểu để sử dụng hợp lý

Hiện nay, nhiều nông dân đã sử dụng đất đèn (acetylen) để thúc chín trái cây gây hiểu lầm cho người tiêu dùng. Vì vậy, cần phân biệt ethephon và acetylen. Acetylen chính là đất đèn. Trong đất đèn có chứa arsenic và phosphorus, khi gặp nước đất đèn tạo mùi hôi khó chịu, dễ cháy, nổ. Đất đèn cũng ảnh hưởng đến hệ thần kinh, gây nhức đầu, chóng mặt…, bị nhiều nước cấm sử dụng. Chính vì vậy cần hiểu rõ để tránh gây hoang mạng cho người tiêu dùng và ảnh hưởng xấu đến xuất khẩu nông sản của nước ta.

Bên cạnh đó, do ảnh hưởng tình trạng hoa quả Trung Quốc thường bị nhúng vào hóa chất độc hại, nên người tiêu dùng có tâm lý thận trọng trong sử dụng hoa quả. Theo ông Tạ Minh Tuấn - Hiệp hội Rau quả Việt Nam (Vinafruit), mọi người lo sợ về an toàn vệ sinh thực phẩm là đúng, nhưng nên biết trái cây Trung Quốc đã “nhúng” không phải chất ethephon mà là hóa chất bảo vệ thực vật (như thuốc diệt nấm hay diệt cỏ thuộc nhóm độc, phân hủy chậm) trước khi bán sang Việt Nam đã gây ra sự phản cảm nếu không được giải thích rõ ràng.

Sự hiểu sai khi đánh đồng chất điều hòa sinh trưởng ethephon với hóa chất bảo vệ thực vật, hay do tình trạng nhập lậu hàng trôi nổi từ Trung Quốc, nhãn mác tự dán ghi chất thúc chín trái cây. Một số doanh nghiệp ghi không đúng chức năng của ethephon, hoặc trộn với hóa chất khác và quảng cáo có thể dùng nhiều mục đích như phân bón lá, giấm chín (thúc chín) trái cây... để bán.

Vì vậy, Hiệp hội Trang trại và doanh nghiệp Việt Nam kiến nghị, nhằm lành mạnh hóa thị trường và ổn định tâm lý người tiêu dùng, tránh tạo ra tâm lý xa lánh hàng Việt, cần quyết liệt hơn trong việc xử lý những sản phẩm không rõ nguồn gốc xuất xứ.

Bên cạnh đó, để sử dụng ethephon an toàn, cần sử dụng sản phẩm có thương hiệu và nguồn gốc rõ ràng, đúng giai đoạn, đúng liều lượng theo hướng dẫn của nhà sản xuất; không nên dùng ethephon ép chín trái cây quá nhanh, 1 - 2 ngày thay vì nên 3 - 4 ngày.

Đối với bảo quản trái cây, khi đã sử dụng ethephon không nên sử dụng thêm hóa chất diệt nấm, thuốc lưu dẫn, thuốc nhuộm nhóm độc, phân hủy chậm… nếu không sẽ gây ung thư, vô sinh, quái thai…

Như Yến