Ngày 20/10, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng chủ trì cuộc họp về tiến độ thực hiện các dự án nhà ở xã hội và tình hình phát triển nhà ở tái định cư giai đoạn 2026-2030. Cùng dự có Phó Chủ tịch UBND thành phố Bùi Duy Cường và lãnh đạo các sở, ngành. Cuộc họp được tổ chức trên cơ sở Thông báo số 816-TB/TU ngày 15/10/2026 của Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội.

Theo tính toán của Sở Xây dựng, giai đoạn 2026-2030, nhu cầu tái định cư bằng căn hộ phục vụ giải phóng mặt bằng các dự án sử dụng vốn ngân sách thành phố là khoảng 22.957 căn. Trong đó năm 2026 cần khoảng 6.524 căn, năm 2027 khoảng 5.415 căn, năm 2028 khoảng 3.932 căn, năm 2029 khoảng 2.657 căn và năm 2030 khoảng 4.429 căn.

Đối chiếu với nguồn cung hiện có, khoảng cách rất rõ. Hà Nội có 204 tòa nhà tái định cư với 19.379 căn hộ, nhưng toàn bộ quỹ nhà này đã được bố trí cho các dự án giải phóng mặt bằng giai đoạn 2021-2025. Phần có khả năng đưa vào cân đối cho giai đoạn mới chỉ còn khoảng 708 căn hộ.

Phương án bù đắp được Sở Xây dựng đề xuất là sử dụng khoảng 22.249 căn hộ tại 64 dự án nhà ở xã hội để phục vụ tái định cư, theo nguyên tắc dùng tối đa 80% số căn hộ của mỗi dự án. Việc bố trí căn cứ tiến độ hoàn thành, ưu tiên các khu nhà gần địa bàn giải phóng mặt bằng theo bán kính 5 km, 10 km và 15 km.

Cộng hai nguồn, 708 căn chuyển tiếp và 22.249 căn từ nhà ở xã hội, tổng cộng đúng bằng 22.957 căn, tức vừa khít nhu cầu dự báo. Điều đó cũng có nghĩa phương án không còn khoảng dự phòng nào: bất kỳ dự án nhà ở xã hội nào chậm tiến độ đều lập tức tạo ra thiếu hụt.

Thực tế, độ vênh về thời gian đã được chỉ ra. Theo phương án cân đối, nguồn nhà tái định cư và nhà ở xã hội dự kiến đáp ứng đủ nhu cầu của cả giai đoạn vào cuối năm 2029, nhưng trong các năm 2026-2028 thì chưa. Số căn hộ chưa thể bố trí tái định cư vào cuối các năm 2026, 2027 và 2028 lần lượt khoảng 6.464 căn, 11.392 căn và 7.289 căn. Đây là số liệu dự báo chênh lệch giữa nhu cầu và khả năng cung ứng, không đồng nghĩa với số hộ dân thực tế đang phải tạm cư.

Nhà ở xã hội trở thành nguồn bù đắp, nhưng mới khởi công được 27,8%

Khi quỹ tái định cư truyền thống đã cạn, tiến độ nhà ở xã hội trở thành biến số quyết định. Báo cáo tại cuộc họp cho biết Hà Nội đang theo dõi 187 dự án nhà ở xã hội, trong đó có 30 dự án nhà ở cho lực lượng vũ trang, với tổng diện tích đất khoảng 709 ha, tổng mức đầu tư khoảng 365.623 tỷ đồng và quy mô khoảng 168.892 căn hộ.

Đến nay, 106 dự án đã hoàn thành quy hoạch chi tiết, 93 dự án hoàn thành giải phóng mặt bằng, 56 dự án được giao đất, 44 dự án được cấp giấy phép xây dựng hoặc thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi. Số dự án đã khởi công là 44, với quy mô khoảng 46.970 căn hộ, chiếm 27,8% tổng số căn hộ thuộc các dự án đang được theo dõi.

Với nhóm 111 dự án thuộc diện theo dõi theo Chỉ thị số 16, có 73 dự án hoàn thành quy hoạch chi tiết, 56 dự án hoàn thành giải phóng mặt bằng, 26 dự án được giao đất và 13 dự án đã khởi công, quy mô khoảng 21.779 căn hộ.

So với báo cáo ngày 20/9/2026, tiến độ thực hiện các thủ tục đã có chuyển biến, song kết quả triển khai thực tế vẫn chưa đáp ứng yêu cầu. Sở Xây dựng cho biết sẽ tiếp tục rà soát, cập nhật Kế hoạch số 60/KH-UBND ngày 12/2/2026 về phát triển nhà ở xã hội, bổ sung các dự án mới được chấp thuận chủ trương đầu tư và dự án nhà ở cho lực lượng vũ trang; đồng thời tập trung đôn đốc khởi công các dự án trong quý IV/2026, xác định rõ nguyên nhân, trách nhiệm và giải pháp đối với những dự án chậm.

Sở Xây dựng cũng kiến nghị đẩy nhanh các dự án tái định cư chuyển tiếp, nghiên cứu mua hoặc thuê nhà ở xã hội để bố trí tái định cư và tạm cư, huy động doanh nghiệp tham gia tạo lập quỹ nhà, nghiên cứu đầu tư các khu tái định cư tập trung, cùng với xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung về quỹ đất, quỹ nhà, nhu cầu tái định cư và tiến độ từng dự án.

Chuyển từ chỉ tiêu sang nguồn cung thực tế

Phó Chủ tịch UBND thành phố Bùi Duy Cường cho rằng công tác dự báo nhu cầu và chuẩn bị quỹ nhà tái định cư thời gian qua chưa đáp ứng yêu cầu, thành phố chưa thực sự chủ động về nguồn cung, trong khi nhu cầu tái định cư ngày càng gắn chặt với tiến độ các dự án hạ tầng, cải tạo chung cư cũ và chỉnh trang đô thị.

Ông đề nghị rà soát tổng thể nhu cầu, phân loại theo từng nhóm dự án, dự báo cụ thể theo từng năm, từng địa bàn và từng hình thức bố trí. Về nguồn cung, mỗi nguồn phải gắn với danh mục dự án, số lượng căn hộ và thời điểm hoàn thành cụ thể, tránh tình trạng có chỉ tiêu nhưng chưa có nhà để giao cho người dân.

Kết luận cuộc họp, Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng ghi nhận những chuyển biến trong phát triển nhà ở, nhất là việc hình thành các dự án, khu đô thị đa mục tiêu, nhưng thẳng thắn chỉ ra tiến độ nhiều dự án nhà ở xã hội còn chậm, trong khi công tác chuẩn bị quỹ nhà tái định cư chưa đáp ứng yêu cầu.

Dẫn thực tế dự án đường Vành đai 1, ông Vũ Đại Thắng nhấn mạnh người dân đã đồng thuận bàn giao mặt bằng phục vụ thi công, nhưng việc bố trí nhà tái định cư còn chậm. Tình trạng này đặt ra yêu cầu phải chủ động chuẩn bị quỹ nhà, gắn tiến độ bố trí nơi ở mới với tiến độ triển khai công trình.

Về nguồn lực, Chủ tịch UBND thành phố yêu cầu nghiên cứu cơ chế khuyến khích doanh nghiệp có năng lực tham gia tạo lập quỹ nhà, xem xét phương án mua hoặc thuê nhà ở xã hội phục vụ tái định cư theo quy định. Cùng với số lượng, chất lượng cũng được đặt ra: cần nghiên cứu tiêu chuẩn kỹ thuật, chất lượng nhà ở xã hội và nhà ở tái định cư theo hướng đồng bộ với nhà ở thương mại. Về tổ chức không gian đô thị, thành phố nghiên cứu phát triển nhà ở cao tầng tại các khu vực phù hợp quy hoạch, gắn với giao thông công cộng và hạ tầng xã hội, từng bước giảm mật độ dân cư tại những khu vực cần chỉnh trang, cải tạo.

Sở Xây dựng được giao chủ trì phối hợp các sở, ngành, địa phương rà soát tiến độ, tháo gỡ khó khăn, hoàn thiện kế hoạch phát triển nhà ở và xây dựng phương án tài chính, cơ chế tạo lập quỹ nhà tái định cư khả thi.

“Quỹ nhà tái định cư phải đi trước tiến độ giải phóng mặt bằng, nơi ở mới bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ”, Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng nêu yêu cầu xuyên suốt, cùng với việc chuyển từ kế hoạch, chỉ tiêu sang nguồn cung thực tế.

Theo yêu cầu tại Thông báo số 816-TB/TU của Ban Thường vụ Thành ủy, kế hoạch tổng thể phát triển quỹ đất, quỹ nhà tái định cư giai đoạn 2026-2030 phải hoàn thành trước ngày 31/10/2026; việc rà soát, điều chỉnh kế hoạch phát triển nhà ở, trong đó có nhà ở xã hội, phải hoàn thành trước ngày 30/11/2026.

Trung Việt