Phát biểu tại hội nghị, ông Ngô Văn Cương, Phó Bí thư Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể Trung ương, nhiều lần lưu ý đây là những bài học “sâu sắc, đắt giá” đối với toàn ngành. Dù không đi sâu vào từng vụ việc cụ thể, thông điệp được đưa ra khá rõ. Đó là công tác quản lý, kiểm tra và chịu trách nhiệm về nội dung cần được thực hiện chặt chẽ hơn, không chỉ ở khâu cuối mà ngay từ khi lựa chọn đề tài, tổ chức biên tập và thẩm định bản thảo.

Với một lĩnh vực có ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống văn hóa, tư tưởng, yêu cầu này không đơn thuần là vấn đề quy trình. Uy tín của một nhà xuất bản không chỉ được tạo nên bởi số lượng đầu sách, mà còn phụ thuộc vào chất lượng nội dung, sự cẩn trọng nghề nghiệp và trách nhiệm đối với bạn đọc.

Chất lượng là thước đo của nhà xuất bản

Một thay đổi đáng chú ý là 9 nhà xuất bản thuộc các tổ chức chính trị - xã hội khác nhau hiện cùng đặt dưới sự lãnh đạo, giám sát của Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể Trung ương.

Danh sách này gồm Nhà xuất bản Kim Đồng, Lao Động, Phụ nữ Việt Nam, Hội Nhà văn, Mỹ thuật, Sân khấu, Tri thức, Hồng Đức và Dân trí. Trước đây, các đơn vị trực thuộc những cơ quan chủ quản khác nhau và vận hành theo cơ chế báo cáo riêng. Sau quá trình sắp xếp tổ chức, các nhà xuất bản đang từng bước làm quen với một đầu mối chỉ đạo và giám sát chung.

Mô hình mới tạo điều kiện để tăng cường phối hợp, thống nhất cách thức quản lý và chia sẻ kinh nghiệm giữa các đơn vị. Đồng thời, đây cũng là yêu cầu không nhỏ, bởi mỗi nhà xuất bản có lịch sử hình thành, lĩnh vực chuyên môn, quy mô nhân sự và điều kiện hoạt động khác nhau.

Trong bối cảnh đó, việc triển khai Chỉ thị 04 được xem là cơ sở để các đơn vị rà soát lại quy trình, xác định rõ trách nhiệm của từng khâu và hạn chế những rủi ro có thể phát sinh trong hoạt động xuất bản.

Ông Ngô Văn Cương, Phó Bí thư Đảng ủy MTTQ, các đoàn thể Trung ương, cho biết sau hơn một năm vận hành theo mô hình tổ chức mới, hệ thống các nhà xuất bản trực thuộc đã cơ bản ổn định bộ máy, duy trì hoạt động liên tục, bám sát tôn chỉ, mục đích và thực hiện các nhiệm vụ chính trị được giao. Theo ông, nhiều nhà xuất bản đã chủ động đổi mới công tác quản trị, thúc đẩy chuyển đổi số, nâng cao chất lượng xuất bản phẩm và tiếp tục phát huy vai trò trong công tác tư tưởng, văn hóa.

Bên cạnh những kết quả đạt được, ông Ngô Văn Cương cho rằng hoạt động xuất bản vẫn còn một số hạn chế cần khắc phục. Năng lực chuyển đổi số giữa các đơn vị chưa đồng đều; chất lượng nguồn nhân lực còn gặp khó khăn; việc phát triển xuất bản số, mở rộng thị trường và nâng cao mức độ tự chủ còn chậm.

Ông cũng lưu ý những sai phạm xảy ra trong hoạt động xuất bản thời gian gần đây là bài học kinh nghiệm đối với toàn ngành, đòi hỏi cấp ủy, cơ quan chủ quản và người đứng đầu các nhà xuất bản tiếp tục nâng cao trách nhiệm trong công tác lãnh đạo, quản lý và kiểm soát quy trình xuất bản.

Chuyển đổi số đi cùng yêu cầu nâng cao chất lượng

Theo ông Ngô Văn Cương, việc Ban Bí thư ban hành Chỉ thị số 04-CT/TW về đổi mới, nâng cao chất lượng toàn diện hoạt động xuất bản có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển của ngành trong giai đoạn mới. Chỉ thị không chỉ định hướng xây dựng nền xuất bản Việt Nam theo hướng chuyên nghiệp, nhân văn và hiện đại, mà còn khẳng định vai trò của xuất bản trong việc góp phần xây dựng nền tảng tư tưởng của Đảng, phát triển văn hóa, lan tỏa tri thức và nâng cao sức mạnh mềm quốc gia.

Từ tinh thần đó, ông Ngô Văn Cương nhấn mạnh, việc triển khai Chỉ thị 04 không chỉ là nhiệm vụ của các nhà xuất bản mà còn là trách nhiệm của cấp ủy, cơ quan chủ quản và cả hệ thống chính trị.

Để hiện thực hóa các mục tiêu này, ông đề nghị các cấp ủy tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp đối với hoạt động xuất bản; thực hiện nghiêm các quy định của Đảng và pháp luật của Nhà nước; đồng thời coi trọng công tác kiểm tra, giám sát ngay từ khâu lựa chọn đề tài, biên tập, thẩm định và liên kết xuất bản nhằm kịp thời phòng ngừa, hạn chế sai phạm.

Theo ông, trong hoạt động xuất bản không có chỗ cho sự chủ quan, bởi mỗi sơ suất đều có thể để lại những hệ quả đáng tiếc và là bài học kinh nghiệm đối với toàn ngành.

Bên cạnh đó, ông Ngô Văn Cương cho rằng chất lượng đội ngũ và chất lượng xuất bản phẩm cần tiếp tục được đặt ở vị trí trung tâm. Mỗi cán bộ lãnh đạo, biên tập viên cần không ngừng nâng cao bản lĩnh chính trị, trình độ chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp.

Uy tín của một nhà xuất bản không được quyết định bởi số lượng đầu sách phát hành mà trước hết được khẳng định qua chất lượng và giá trị của từng xuất bản phẩm. Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, công nghệ có thể làm thay đổi phương thức xuất bản, nhưng không thay đổi trách nhiệm và bản lĩnh của người làm nghề.

Về định hướng phát triển, ông cũng đề nghị đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển xuất bản điện tử, mở rộng các kênh phát hành trên môi trường số và nâng cao năng lực quản trị, đồng thời bảo đảm mỗi nhà xuất bản giữ vững tôn chỉ, mục đích và bản sắc riêng. Cùng với đó là tăng cường phối hợp giữa các nhà xuất bản, phát huy sức mạnh của toàn hệ thống và tiếp tục lan tỏa văn hóa đọc trong cộng đồng.

Để hỗ trợ quá trình triển khai, ông Ngô Văn Cương đề nghị Ban Tuyên giáo và Dân vận Đảng ủy sớm tham mưu tổ chức các lớp tập huấn cho đội ngũ làm công tác xuất bản; đồng thời nghiên cứu cơ chế tăng cường phối hợp giữa các nhà xuất bản, quan tâm đến nguồn lực tài chính và duy trì cơ chế giao ban định kỳ nhằm tháo gỡ khó khăn trong quá trình thực hiện.

M.C