Theo báo cáo chuyên đề của Chứng khoán Vietcombank, dù chiến sự không ảnh hưởng trực tiếp tới kinh tế Việt Nam, nhưng các kênh truyền dẫn gián tiếp như giá hàng hóa, tỷ giá và tâm lý thị trường có thể tạo ra những biến động đáng chú ý trong ngắn hạn.

Căng thẳng leo thang sau khi Hoa Kỳ phối hợp với Israel tiến hành không kích Iran rạng sáng 28/02/2026, kéo theo các động thái đáp trả từ Tehran. Diễn biến này làm gia tăng rủi ro địa chính trị toàn cầu, đặc biệt trong bối cảnh khu vực Trung Đông giữ vai trò then chốt trong chuỗi cung ứng năng lượng.

Theo VCBS, tâm điểm rủi ro hiện nay nằm ở Eo biển Hormuz - tuyến hàng hải trung chuyển khoảng 15-20% nguồn cung dầu thô toàn cầu, tương đương hơn 14 triệu thùng mỗi ngày, cùng gần 20% thương mại LNG thế giới. Với vai trò “nút cổ chai” của hệ thống năng lượng toàn cầu, bất kỳ nguy cơ gián đoạn nào tại khu vực này đều có thể tạo cú sốc nguồn cung và khiến giá dầu, khí đốt biến động mạnh.

Trên thực tế, ngay sau khi căng thẳng bùng phát, giá dầu thế giới đã bật tăng rõ rệt do lo ngại gián đoạn nguồn cung. Thị trường tài chính toàn cầu cũng chuyển sang trạng thái phòng thủ khi dòng vốn tìm đến các tài sản an toàn. Chỉ số US Dollar Index tăng lên gần 98,4 điểm, trong khi giá vàng quốc tế đi lên khi nhà đầu tư tìm kiếm kênh trú ẩn.

Tại Việt Nam, thị trường chứng khoán phản ứng khá nhanh với thông tin chiến sự. Những phiên giao dịch đầu tuần cho thấy dòng tiền có xu hướng phân hóa mạnh giữa các nhóm ngành. Một số cổ phiếu được cho là hưởng lợi từ biến động giá năng lượng và chi phí vận tải thu hút dòng tiền đầu cơ, trong khi nhiều nhóm ngành khác chịu áp lực điều chỉnh.

VCBS cho rằng rủi ro từ xung đột có thể lan tỏa qua nhiều kênh khác nhau. Trước hết là áp lực lên tỷ giá. Khi bất ổn địa chính trị gia tăng, dòng vốn toàn cầu thường dịch chuyển sang các tài sản an toàn như USD. Trong bối cảnh Mỹ hiện là quốc gia xuất khẩu năng lượng ròng, việc giá dầu tăng có thể củng cố sức mạnh của đồng USD, qua đó gây áp lực lên tỷ giá USD/VND.

Bên cạnh đó, nguy cơ lạm phát nhập khẩu cũng cần được theo dõi. Giá năng lượng tăng cùng với đồng USD mạnh lên có thể khiến chi phí nhập khẩu của Việt Nam gia tăng, từ đó tạo áp lực lên chỉ số giá tiêu dùng trong các quý tiếp theo.

Trong bối cảnh đó, VCBS đánh giá một số nhóm ngành trên thị trường chứng khoán Việt Nam có thể hưởng lợi nếu giá năng lượng và chi phí vận tải tiếp tục duy trì ở mức cao.

Đầu tiên là nhóm dầu khí, được xem là lĩnh vực hưởng lợi trực tiếp từ mặt bằng giá dầu cao. Các doanh nghiệp phân phối và chế biến như PLX, OIL, BSR, GAS và CNG có thể hưởng lợi khi giá năng lượng tăng. Trong khi đó, các doanh nghiệp dịch vụ dầu khí như PVS, PVD và PVB có thể được hưởng lợi gián tiếp nếu hoạt động thăm dò và khai thác gia tăng.

Nhóm vận tải dầu khí và vận tải biển cũng được đánh giá tích cực. Các doanh nghiệp như PVT và VOS có thể hưởng lợi khi giá cước vận tải quốc tế tăng. Trong trường hợp các tuyến vận tải phải kéo dài hoặc thay đổi lộ trình để tránh khu vực xung đột, nhu cầu vận chuyển và giá thuê tàu có thể tăng mạnh.

Một nhóm ngành khác được nhắc tới là phân bón. Các doanh nghiệp như DCM và DPM có thể được hưởng lợi nếu giá khí tự nhiên tăng kéo theo giá ure trên thị trường quốc tế. Trong trường hợp sử dụng nguồn khí nội địa, biên lợi nhuận của các doanh nghiệp này có thể được cải thiện.

Nhóm vận tải container với đại diện như HAH cũng được đánh giá có triển vọng tích cực khi sự gián đoạn chuỗi cung ứng thường kéo theo sự gia tăng của giá cước container toàn cầu.

Ngoài ra, nhóm cao su tự nhiên gồm PHR, DPR và GVR có thể hưởng lợi gián tiếp. Khi giá dầu tăng, chi phí sản xuất cao su tổng hợp thường tăng theo, qua đó hỗ trợ giá cao su tự nhiên.

Ở chiều ngược lại, một số ngành có thể chịu tác động tiêu cực nếu giá năng lượng duy trì ở mức cao trong thời gian dài. Lĩnh vực bất động sản có thể chịu áp lực khi rủi ro lạm phát khiến mặt bằng lãi suất khó giảm. Nhóm ngân hàng cũng có thể đối mặt với tác động từ biến động tỷ giá và chi phí vốn gia tăng.

Ngành hàng không là một trong những lĩnh vực nhạy cảm nhất với biến động giá nhiên liệu. Các hãng như VJC và HVN có thể chịu áp lực chi phí nhiên liệu tăng, đồng thời nhu cầu đi lại quốc tế cũng có thể suy yếu nếu bất ổn địa chính trị kéo dài.

Theo VCBS, thị trường hiện đang đối mặt với nhiều biến số khó lường khi rủi ro gia tăng song song với những cơ hội đầu tư ở một số nhóm ngành chọn lọc. Công ty chứng khoán này khuyến nghị nhà đầu tư duy trì tỷ trọng tiền mặt khoảng 50% danh mục nhằm đảm bảo sự linh hoạt trước các biến động khó dự báo.

Về chiến lược đầu tư, VCBS cho rằng nhà đầu tư có thể kết hợp cách tiếp cận “phòng thủ có chọn lọc” với các doanh nghiệp đầu ngành có nền tảng tài chính vững chắc, đồng thời tận dụng các nhịp giao dịch ngắn hạn ở những nhóm ngành đang thu hút dòng tiền như dầu khí, vận tải hay phân bón. Trong bối cảnh địa chính trị còn nhiều bất định, diễn biến chiến sự tại Trung Đông vẫn được xem là yếu tố cần theo dõi sát trong thời gian tới.

Xuân Bắc