Trong ba năm triển khai thực hiện Quyết định 315 đối với ba sản phẩm bảo hiểm là bảo hiểm cây lúa, bảo hiểm vật nuôi và bảo hiểm thủy sản, đồng thời thực hiện chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước về chính sách phát triển thủy sản theo Nghị định số 67 hỗ trợ ngư dân yên tâm vươn khơi, bám biển, đã lộ rõ những bất cập về chính sách bảo hiểm.

Chi nhiều hơn thu

Báo cáo của Bộ Tài chính trong họp báo chuyên đề về bảo hiểm cho thấy, qua ba năm thực hiện thí điểm bảo hiểm trong nông nghiệp kết quả cho thấy đây là chính sách lớn cần thiết để hỗ trợ tài chính, ổn định sản xuất và đời sống của nhân dân, góp phần thực hiện tốt chính sách an sinh xã hội.

Mặc dù vậy, qua thực tế triển khai, có thể thấy bảo hiểm nông nghiệp thu ít, chi nhiều, các doanh nghiệp bảo hiểm (DNBH) lỗ lớn và không mặn mà tham gia vì nhiều rủi ro, khó kiểm soát, nhất là với ngành nghề nuôi tôm, cá. Theo ông Bùi Thanh Hải, Phó trưởng phòng Phòng Phi nhân thọ, Cục Quản lý và giám sát bảo hiểm (Bộ Tài chính), hệ thống chính sách để triển khai bảo hiểm nông nghiệp tương đối đầy đủ nhưng quá trình triển khai bảo hiểm nông nghiệp vẫn còn nhiều khó khăn, mới chỉ dừng lại ở mức thí điểm, tỷ lệ tái tham gia bảo hiểm thấp.

“Rủi ro quá lớn từ bảo hiểm nông nghiệp và sản phẩm bảo hiểm không phù hợp là hai nguyên nhân chính khiến cả DNBH lẫn người nông dân không mặn mà với bảo hiểm nông nghiệp”, ông Hải nói.

Bảo hiểm tàu cá khiến dư luận lo ngại về tình trạng độc quyền.

Tổng số hộ nông dân và tổ chức sản xuất tham gia thí điểm là_304.017; tổng giá trị được bảo hiểm là 7.747,9 tỷ đồng; tổng số phí bảo hiểm là 394 tỷ đồng; tổng số tiền bồi thường bảo hiểm là 712,9 tỷ đồng.

Từ số liệu trên có thế thấy, hầu hết DNBH đang chịu lỗ, nhiều ý kiến lo ngại rằng sẽ khó thuyết phục được họ tiếp tục tham gia bảo hiểm nông nghiệp.

Tuy nhiên, ông Nguyễn Quang Huyền, Phó Cục trưởng Cục Quản lý giám sát bảo hiểm, Bộ Tài chính, khẳng định đây là chương trình triển khai thí điểm, vì vậy, sau khi chương trình kết thúc đã tiến hành đánh giá thuận lợi, khó khăn, bất cập và sẽ hướng đến việc lựa chọn hình thức triển khai BHNN đảm bảo hài hòa lợi ích của người dân và DNBH.

Thực tế, trong điều kiện diễn biến thiên tai thất thường, tác động lớn đến sản xuất nông nghiệp, việc tiếp tục triển khai bảo hiểm nông nghiệp là cần thiết “Bộ Tài chính đang phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, lấy ý kiến các địa phương, hoàn chỉnh báo cáo Thủ tướng Chính phủ. Rủi ro lớn, nhưng cần thiết triển khai và phải có cơ chế phù hợp, đảm bảo hài hòa các lợi ích. Thời gian tới, sẽ triển khai theo hướng trên cơ sở tự nguyện có sự hỗ trợ kinh phí từ ngân sách của địa phương theo nguyên tắc tự cân đối nguồn đảm bảo và tập trung hỗ trợ những hộ nghèo cận nghèo”, ông Huyền cho biết.

Cũng trong buổi họp báo chuyên đề về bảo hiểm, một con số hoàn toàn trái ngược với con số bảo hiểm nông nghiệp cũng được Bộ Tài chính tiết lộ, đó là số thu bảo hiểm tàu cá tính đến tháng 6 năm 2016 là 387 tỷ đồng; mức chi bồi thường chỉ 59,8 tỷ đồng (15% tổng số thu). Nếu xét theo số liệu trên thì rõ ràng DNBH tàu cá đang lãi khủng.

Doanh nghiệp tàu cá lãi khủng?

Ông Huyền cho rằng số liệu được nêu ra chỉ phản ánh tình hình 6 tháng đầu năm 2016; các doanh nghiệp sẽ tiếp tục phải trả bảo hiểm đến tháng 6/2017. Tuy nhiên, ông Huyên cũng cho biết có thể hiểu chênh lệch doanh thu và bồi thường là phần thu về của doanh nghiệp nhưng chưa thể coi là lợi nhuận vì ngoài chi phí bồi thường còn nhiều chi phí khác như trích lập dự phòng, chi phí hoa hồng, vận hành bộ máy….

Đặc biệt, vấn đề được báo giới đặt câu hỏi nhiều nhất như: vì sao Bộ Tài chính lại phê duyệt cho 4 DNBH tham gia bảo hiểm tàu cá và mỗi DN phụ trách một vài tỉnh; Liệu điều này có tạo nên sự độc quyền và cạnh tranh không lành mạnh?

Đại diện Bộ Tài chính đánh giá, trên cơ sở hồ sơ tham gia của các doanh nghiệp, có 4 doanh nghiệp đáp ứng đủ điều kiện là: Tổng công ty Bảo hiểm Bảo Việt, Tổng công ty cổ phần Bảo Minh, Tổng công ty cổ phần bảo hiểm Petrolimex (Pjico) và Tổng công ty Bảo hiểm PVI.

Tuy nhiên, ông Huyền thừa nhận là có sự phân chia các doanh nghiệp phụ trách địa bàn. Nhưng sau khi một doanh nghiệp đứng ra nhận bảo hiểm, ba doanh nghiệp còn lại sẽ chịu trách nhiệm đồng bảo hiểm. “Giá trị bảo hiểm lớn, lên đến 12.000 tỷ đồng, không doanh nghiệp nào dám một mình đứng ra” – ông Huyền nói.

Theo số liệu Bộ Tài chính, tính đến 30/6/2016, đã có 28/28 tỉnh, thành phố ven biển phát sinh doanh thu phí bảo hiểm thân tàu, ngư lưới cụ và bảo hiểm tai nạn thuyền viên, với tổng giá trị bảo hiểm ước đạt 37.412 tỷ đồng. Tổng số lượt tàu tham gia bảo hiểm thân tàu, ngư lưới cụ ước đạt 14.977 tàu; tổng số lượng thuyền viên được bảo hiểm ước đạt 145.960 thuyền viên. Tổng số phí bảo hiểm là 387 tỷ đồng trong khi tổng bồi thường ước đạt 59,8 tỷ đồng.

Thanh Hoa