Nghị quyết 57-NQ/TW được Bộ Chính trị ban hành ngày 22/12/2024, xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá quan trọng hàng đầu, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu đổi mới phương thức quản trị và huy động sự tham gia của doanh nghiệp, người dân.
Lan tỏa số hóa
Tại Hà Nội, nơi tập trung nguồn lực khoa học, giáo dục, công nghệ, nhưng cũng đối mặt với quy mô dân cư lớn, hạ tầng đô thị phức tạp, thì yêu cầu quản trị số cũng ngày càng cao.
Vì thế, giá trị của Nghị quyết 57 không chỉ nằm ở những chỉ tiêu công nghệ, mà ở khả năng biến tinh thần đổi mới thành những thay đổi có thể nhìn thấy trong từng khu dân cư, từng thủ tục, từng quyết định và từng tương tác giữa người dân với chính quyền.
Từ nhận thức ấy, Kế hoạch 179/KH-UBND của UBND thành phố về tuyên truyền thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW và Phong trào “Bình dân học vụ số” đặt một trọng tâm quan trọng là nâng cao nhận thức, khuyến khích người dân, doanh nghiệp chủ động ứng dụng công nghệ và tham gia vào tiến trình số hóa.
Nếu chuyển đổi số chỉ được triển khai trong các cơ quan chuyên môn sẽ rất dễ trở thành một cuộc cải cách nội bộ. Nhưng khi người dân biết dùng điện thoại để gửi phản ánh, tra cứu thông tin, theo dõi xử lý và tham gia góp ý, công nghệ mới thực sự trở thành hạ tầng xã hội.
Nói cách khác, “Bình dân học vụ số” không chỉ dạy kỹ năng sử dụng công cụ, mà còn mở rộng khả năng tham gia quản trị của mỗi công dân.
Câu chuyện tại phường Ngọc Hà là một minh chứng giàu sức thuyết phục. Để triển khai dự án hoàn thiện khớp nối hạ tầng kỹ thuật khu 7,2ha Vĩnh Phúc, 77 hộ dân bị ảnh hưởng, trong đó 35 hộ phải di dời hoàn toàn. Thay vì chỉ chờ các cuộc họp, Ban Công tác Mặt trận khu dân cư số 47 đồng hành với người dân, tổ chức đối thoại trực tiếp và mở thêm kênh phản ánh qua mã QR của mô hình “Lắng nghe nhân dân nói”.
Kết quả, 2 hộ ban đầu chưa đồng tình với phương án bồi thường đã được chính quyền đến tận nhà vận động, thuyết phục và sau đó tự nguyện tháo dỡ, di dời.
Từ định hướng đến tổ chức thực hiện
Tại phường Giảng Võ, cách làm cũng đang chuyển từ “có nền tảng” sang “có người sử dụng nền tảng”. Ủy ban MTTQ Việt Nam phường xây dựng Zalo OA “MTTQ phường Giảng Võ” như một kênh tương tác chính thức.
Trong các hội nghị đại biểu nhân dân, Tổ Thanh niên xung kích chuyển đổi số được bố trí hỗ trợ người dân thao tác ngay từ đầu. Đây là chi tiết quan trọng, bởi khoảng cách số không tự mất đi chỉ vì chính quyền đưa một dịch vụ lên mạng. Người cao tuổi, người ít sử dụng công nghệ hoặc người chưa quen với quy trình số cần được hướng dẫn, cầm tay chỉ việc và tạo cảm giác an toàn khi tương tác.
Các kênh zalo, facebook do phường lập giúp người dân được lắng nghe, được thấu hiểu, được chỉ dẫn và góp ý. Các kênh dễ sử dụng, phù hợp cả với người lớn tuổi.
Ở cấp thành phố, Hà Nội đang cố gắng biến số hóa thành một cơ chế vận hành có thể đo đếm. Trong năm 2026, Kế hoạch hành động số 20-KH/BCĐ57 ngày 19/1 của Ban Chỉ đạo 57 Thành ủy xác định 20 nhóm nhiệm vụ trọng tâm và 30 đề án, dự án, công trình trọng điểm; Kế hoạch số 38/KH-UBND ngày 26/1 cụ thể hóa thành 137 nhiệm vụ và 39 dự án thành phần.
Đến nay, cả bốn trục của hệ thống chính trị thành phố, 17/17 sở, ngành và 126/126 xã, phường đã xây dựng kế hoạch triển khai. Những con số này cho thấy Nghị quyết đang được chuyển từ tầng định hướng xuống tầng tổ chức thực hiện.
Đặc biệt, sau 20 tháng triển khai, Hà Nội đang thay đổi cách đo hiệu quả. Toàn thành phố theo dõi 846 nhiệm vụ thực hiện Nghị quyết 57, trong đó 416 nhiệm vụ hoàn thành và 430 nhiệm vụ đang triển khai. Thay vì chỉ giao việc bằng văn bản, thành phố từng bước quản trị nhiệm vụ theo đầu mối, thời hạn, sản phẩm đầu ra và minh chứng thực hiện.
Trên Không gian làm việc số HanoiWork, nguyên tắc “6 rõ - 1 xuyên suốt” gắn nhiệm vụ với người chịu trách nhiệm, tiến độ, chất lượng và kết quả. 183/183 đơn vị đã thiết lập danh mục nhiệm vụ, sản phẩm dùng chung; 877.672 nhiệm vụ được tạo lập trên hệ thống, trong đó có 13.393 nhiệm vụ chiến lược. Dashboard giúp lãnh đạo nhận diện việc chậm, quá hạn hoặc có nguy cơ không hoàn thành.
Tạo sức bật từ đổi mới sáng tạo
Dữ liệu vì thế trở thành nền móng thứ hai của hành trình lan tỏa số hóa vào đời sống người dân. Trong 8 tháng đầu năm, Hà Nội hình thành các khối dữ liệu lõi về giáo dục, đất đai, thủ tục hành chính, cán bộ, doanh nghiệp; đồng thời triển khai Kho dữ liệu dùng chung, nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu, HanoiWork, iHanoi, IOC và nền tảng AI dùng chung.
Đến ngày 17/8, thành phố hoàn thành 6/6 nhiệm vụ rà soát, chuẩn hóa, lập danh mục cơ sở dữ liệu chuyên ngành và 2/2 nhiệm vụ về kiến trúc, yêu cầu kỹ thuật, kết nối, chia sẻ dữ liệu.
Trong 13 nguồn dữ liệu ưu tiên, 5 nguồn đã hoàn thành kết nối, thu thập 100%, gồm đầu tư công, dự án đầu tư, doanh nghiệp, hộ kinh doanh, HTX, quy hoạch và hạ tầng kỹ thuật; dữ liệu giáo dục đạt 97%, hồ sơ thủ tục hành chính và giao thông 70%, đất đai và y tế 50%.
Tuy nhiên, chính những kết quả bước đầu cũng cho thấy chặng đường phía trước không thể chỉ tính bằng số tài khoản, số nhiệm vụ hay số nền tảng. Khoảng cách giữa các nhóm dân cư về kỹ năng số vẫn cần được thu hẹp; bảo vệ dữ liệu cá nhân, an toàn thông tin và trách nhiệm giải trình phải đi cùng tốc độ số hóa.
Bởi vậy, Kế hoạch 179/KH-UBND cần được nhìn như một phần của quá trình rộng hơn, đưa tinh thần của Nghị quyết 57 từ văn bản vào hành vi, từ khẩu hiệu vào quy trình và từ quy trình vào kết quả.
“Bình dân học vụ số” sẽ có sức sống khi mỗi người dân không chỉ biết dùng một ứng dụng mà hiểu mình có thể sử dụng công nghệ để giải quyết công việc, bảo vệ quyền lợi và tham gia cộng đồng.
Chính quyền số sẽ có chiều sâu khi cán bộ không chỉ thành thạo phần mềm mà biết dùng dữ liệu để quyết định và chịu trách nhiệm đến cùng về kết quả. Đổi mới sáng tạo sẽ có sức bật khi doanh nghiệp, HTX, nhà khoa học và người dân có không gian thử nghiệm, hợp tác và tạo giá trị.