TỪ CHUYẾN THĂM HÀN QUỐC ĐẾN CHUỖI GIÁ TRỊ TOÀN CẦU CỦA MỘT HTX Ở ĐỒNG NAI

HTX Thanh Bình (Đồng Nai) gây ấn tượng mạnh với vùng trồng chuối cấy mô 300ha đạt chuẩn GlobalGAP.

Nhờ mạnh dạn đổi mới tư duy, nhiều HTX đang tạo ra những sản phẩm đạt tiêu chuẩn quốc tế, đồng thời hình thành thương hiệu, đổi mới sáng tạo trong sản xuất và từng bước xây dựng văn hóa tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ, tạo nền tảng phát triển bền vững.

Câu chuyện của HTX Thanh Bình (Đồng Nai) là minh chứng sinh động cho sự chuyển mình mạnh mẽ của khu vực kinh tế hợp tác. Từ một chuyến tham quan các mô hình nông nghiệp hiện đại tại Hàn Quốc năm 2018, ông Lý Minh Hùng đã nhận ra rằng giá trị lớn nhất của nông sản không nằm ở sản lượng, mà ở cách tổ chức sản xuất theo chuỗi và khả năng tạo ra những giá trị mới từ khoa học công nghệ.

Trở về quê hương, ông Lý Minh Hùng vận động nông dân thành lập HTX Thanh Bình với khát vọng đưa trái chuối Việt bước vào những thị trường khó tính nhất thế giới.

Chỉ sau vài năm, từ vài chục ha ban đầu, HTX đã xây dựng vùng nguyên liệu hơn 300ha chuối cấy mô, áp dụng đồng bộ các tiêu chuẩn VietGAP và GlobalGAP. Mỗi tháng, khoảng 600 tấn chuối tươi được xuất khẩu sang Qatar, Ả Rập Xê Út, Malaysia, Singapore, Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc và nhiều thị trường khác.

Thành công của HTX Thanh Bình cho thấy khi người nông dân được tổ chức trong một mô hình sản xuất hiện đại, có sự dẫn dắt của HTX và ứng dụng khoa học kỹ thuật, nông sản Việt hoàn toàn có thể cạnh tranh ở phân khúc giá trị cao.

Điểm đáng chú ý là thành công của HTX Thanh Bình không chỉ đến từ mở rộng diện tích trồng chuối mà nằm ở tư duy đổi mới sáng tạo trong toàn bộ chuỗi sản xuất.

Ông Lý Minh Hùng nhiều lần nhấn mạnh mô hình "liên kết 6 nhà" gồm nhà nông, nhà nước, nhà doanh nghiệp, nhà khoa học, nhà ngân hàng và nhà phân phối chính là nền tảng để HTX phát triển bền vững. Thông qua chuỗi liên kết, HTX có điều kiện tiếp cận công nghệ mới, nguồn vốn, thông tin thị trường và các tiêu chuẩn quốc tế, qua đó nâng cao hiệu quả hoạt động cũng như năng lực cạnh tranh.

Hình thành chuỗi liên kết cũng chính là hướng phát triển mà nhiều HTX trên cả nước đang theo đuổi. Trong nền kinh tế số, lợi thế cạnh tranh không còn phụ thuộc chủ yếu vào diện tích đất hay quy mô lao động mà nằm ở khả năng ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo.

Một HTX biết sử dụng dữ liệu để quản lý vùng trồng, áp dụng công nghệ truy xuất nguồn gốc, sử dụng hệ thống tưới thông minh, quản trị bằng phần mềm số hay ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong dự báo sản lượng sẽ có nhiều cơ hội tạo ra giá trị gia tăng cao hơn so với mô hình sản xuất truyền thống.

Đặc biệt, chuyển đổi số đang mở ra cánh cửa mới cho khu vực kinh tế tập thể. Thông qua các nền tảng quản trị số, HTX có thể theo dõi toàn bộ quy trình sản xuất, kiểm soát chất lượng, quản lý nhật ký điện tử, kết nối với doanh nghiệp, nhà phân phối và người tiêu dùng theo thời gian thực. Điều này không chỉ giúp giảm chi phí mà còn nâng cao tính minh bạch – yếu tố ngày càng được các thị trường xuất khẩu coi trọng.

Ở HTX Thanh Bình, tư duy đổi mới còn thể hiện rõ trong việc phát triển mô hình kinh tế tuần hoàn. Thay vì để hàng trăm tấn bẹ chuối bị bỏ đi sau thu hoạch, HTX đầu tư công nghệ sấy hiện đại để chế biến thành nguyên liệu xuất khẩu sang Mỹ, Canada, Nhật Bản, Malaysia và Pháp.

Mỗi tháng, khoảng 30 tấn bẹ chuối khô của thành viên HTX được xuất khẩu, mang lại doanh thu hơn 600 triệu đồng, đồng thời giúp người dân tăng thêm từ 25-28 triệu đồng mỗi ha nhờ tận dụng phụ phẩm. Đó là minh chứng rõ ràng cho vai trò của khoa học công nghệ trong việc tạo ra tài sản trí tuệ mới từ chính những thứ từng bị xem là phế phẩm.

Sản xuất hiện đại là chìa khóa để sản phẩm HTX thành công trong xuất khẩu sang Mỹ, Châu Âu, Nhật Bản...

Giá trị không còn nằm ở nguyên liệu thô mà được tạo ra thông qua quy trình công nghệ, bí quyết chế biến, tiêu chuẩn chất lượng và khả năng đáp ứng nhu cầu thị trường. Đây chính là cốt lõi của đổi mới sáng tạo trong nông nghiệp hiện đại.

Không dừng lại ở đó, HTX còn đầu tư dây chuyền chế biến chuối sấy từ nguồn chuối dạt. Mỗi tháng cao điểm, khoảng 900 tấn chuối loại bỏ được thu mua, đưa vào sơ chế và sấy bằng công nghệ hiện đại để tạo ra sản phẩm có giá trị cao hơn. Phần vỏ chuối tiếp tục được ủ làm phân hữu cơ, hình thành chu trình sản xuất khép kín gần như không phát sinh chất thải.

Nếu trước đây chuối dạt chỉ là gánh nặng của người trồng thì nay lại trở thành nguồn nguyên liệu mang lại giá trị xuất khẩu. Đây là cách làm thể hiện rõ tư duy kinh tế tuần hoàn, đồng thời góp phần nâng cao thu nhập cho hàng trăm hộ dân, tạo việc làm ổn định cho gần 100 lao động địa phương với mức thu nhập từ 9-15 triệu đồng mỗi tháng.

Điều đáng quý hơn cả là phía sau những thành công của HTX Thanh Bình là tinh thần học hỏi không ngừng. Dù đã lớn tuổi, mỗi ngày ông Lý Minh Hùng vẫn dành khoảng ba giờ để học tiếng Anh nhằm giao tiếp với khách hàng quốc tế. Khi chuẩn bị xuất khẩu sang Azerbaijan, ông tiếp tục học thêm tiếng Nga để thuận lợi trong đàm phán.

Chi tiết tưởng chừng rất nhỏ ấy lại phản ánh một tư duy lớn. Trong nền kinh tế hội nhập, đổi mới sáng tạo không chỉ nằm ở máy móc hay công nghệ mà còn bắt đầu từ chính con người. Người nông dân hiện đại không chỉ biết trồng cây mà còn phải hiểu thị trường, nắm tiêu chuẩn kỹ thuật, biết ngoại ngữ, biết thương mại điện tử và biết cách xây dựng thương hiệu cho sản phẩm của mình.

Đó cũng là lý do vì sao việc hình thành văn hóa đổi mới sáng tạo trong khu vực kinh tế tập thể đang trở thành yêu cầu cấp thiết. Văn hóa ấy được xây dựng từ tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám thử nghiệm công nghệ mới, sẵn sàng thay đổi phương thức sản xuất và không ngừng học tập để thích ứng với thị trường.

Song song với đổi mới sáng tạo là yêu cầu ngày càng cao về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ. Trong nền kinh tế tri thức, tài sản quý giá nhất của một HTX không chỉ là đất đai hay nhà xưởng mà còn là thương hiệu, nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý, bí quyết công nghệ, quy trình sản xuất, thiết kế bao bì và uy tín trên thị trường. Đây đều là những tài sản vô hình nhưng có khả năng tạo ra giá trị kinh tế rất lớn nếu được bảo hộ và khai thác hiệu quả.

Thực tế cho thấy, nhiều HTX sau khi đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc, chuẩn hóa quy trình sản xuất đã nâng đáng kể giá trị sản phẩm, mở rộng thị trường xuất khẩu và tạo dựng niềm tin với người tiêu dùng.

Việc tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ cũng góp phần hạn chế tình trạng làm giả, làm nhái thương hiệu, bảo vệ thành quả sáng tạo của người nông dân và khuyến khích đầu tư cho nghiên cứu, cải tiến công nghệ.

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, sở hữu trí tuệ còn trở thành "lá chắn" giúp HTX bảo vệ các thành quả đổi mới sáng tạo của mình trước sự cạnh tranh ngày càng gay gắt. Một quy trình chế biến mới, một giải pháp công nghệ trong bảo quản hay một thương hiệu được xây dựng bài bản đều có thể trở thành lợi thế cạnh tranh dài hạn nếu được bảo hộ đúng cách.

Nhờ định hướng phát triển đúng đắn, đến quý III/2025, HTX Thanh Bình đã vượt hơn 200% kế hoạch doanh thu của cả năm. Thành quả ấy không đến từ may mắn mà là kết quả của quá trình đầu tư dài hạn vào công nghệ, đổi mới sáng tạo và xây dựng chuỗi giá trị bền vững.

Những danh hiệu như HTX tiêu biểu toàn quốc, giải thưởng "Ngôi sao HTX" năm 2024, hay việc ông Lý Minh Hùng được vinh danh Nông dân Việt Nam xuất sắc chỉ là sự ghi nhận cho một mô hình phát triển có tính lan tỏa.

Từ câu chuyện của HTX Thanh Bình có thể thấy, con đường phát triển bền vững của nông nghiệp không nằm ở việc mở rộng diện tích hay tăng sản lượng bằng mọi giá, mà ở khả năng tạo ra giá trị gia tăng thông qua khoa học công nghệ, chuyển đổi số và sở hữu trí tuệ.

Khi mỗi HTX đều nuôi dưỡng văn hóa đổi mới sáng tạo, biết trân trọng các tài sản trí tuệ do mình tạo ra và chủ động bảo vệ chúng, nông sản Việt sẽ không chỉ bán được nhiều hơn mà còn bán với giá trị cao hơn, góp phần ngày càng lớn vào tăng trưởng kinh tế, nâng cao thu nhập cho người dân và khẳng định vị thế của nông sản Việt trên bản đồ thế giới.