“LÁ CHẮN” ĐỂ HTX VÀ CHỦ THỂ OCOP ĐÀ NẴNG VƯƠN XA

Xác lập quyền sở hữu trí tuệ đang trở thành lá chắn quan trọng giúp các sản phẩm đặc trưng vùng miền, trong đó có sản phẩm OCOP của các HTX tự tin hội nhập vào thị trường số.

Trong nền kinh tế số, khi một sản phẩm có thể được giới thiệu tới hàng triệu khách hàng chỉ bằng một cú nhấp chuột, thì giá trị của một thương hiệu cũng có thể được tạo dựng rất nhanh nhưng đồng thời cũng dễ dàng bị đánh cắp.

Với các HTX, chủ thể OCOP và doanh nghiệp công nghiệp nông thôn, tài sản quý giá nhất không chỉ nằm ở nhà xưởng, máy móc hay vùng nguyên liệu, mà còn là tên gọi, nhãn hiệu, bao bì, bí quyết chế biến, uy tín và câu chuyện gắn với sản phẩm.

Sản phẩm OCOP Đà Nẵng và mã QR thương hiệu — ...

Thực tế chỉ ra, xác lập quyền sở hữu trí tuệ đang trở thành "lá chắn" quan trọng giúp các chủ thể OCOP của Đà Nẵng bảo vệ thành quả lao động, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo nền tảng phát triển bền vững trên cả thị trường truyền thống lẫn không gian số.

Đà Nẵng đang từng bước khẳng định vị thế của Chương trình "Mỗi xã một sản phẩm" (OCOP). Đến nay, toàn thành phố có 473 sản phẩm OCOP còn thời hạn công nhận, gồm 4 sản phẩm đạt chuẩn OCOP 5 sao cấp quốc gia, 78 sản phẩm đạt 4 sao và 391 sản phẩm đạt 3 sao.

ĐÒI HỎI TẤT YẾU
TRONG KHÔNG GIAN SỐ

Những con số cho thấy hệ sinh thái sản phẩm đặc trưng của địa phương ngày càng phong phú, phản ánh sự nỗ lực không ngừng của doanh nghiệp, HTX và các cơ sở sản xuất trong việc nâng cao chất lượng, đa dạng hóa sản phẩm và khai thác lợi thế bản địa.

Tuy nhiên, cùng với sự mở rộng thị trường là những thách thức mới. Khi thương mại điện tử phát triển mạnh, sản phẩm OCOP không còn chỉ được bán tại hội chợ, cửa hàng đặc sản hay siêu thị mà xuất hiện dày đặc trên các sàn thương mại điện tử, mạng xã hội và website bán hàng.

Những kênh bán hàng mới mở ra cơ hội tiếp cận khách hàng trên phạm vi toàn quốc, thậm chí quốc tế cho HTX, doanh nghiệp, hộ sản xuất, nhưng cũng khiến nguy cơ bị làm giả, làm nhái thương hiệu, sao chép hình ảnh, bao bì và tên gọi gia tăng.

Nếu trước đây, một sản phẩm giả chỉ xuất hiện tại một khu chợ địa phương thì nay, chỉ trong thời gian ngắn, hàng giả có thể lan rộng trên môi trường số, gây thiệt hại lớn cho chủ sở hữu thương hiệu. Đó là lý do vì sao quyền sở hữu trí tuệ ngày nay không còn là thủ tục hành chính đơn thuần mà đã trở thành yêu cầu sống còn đối với các chủ thể sản xuất.

Không phải ngẫu nhiên mà nhiều HTX đang coi việc đăng ký bảo hộ nhãn hiệu là nhiệm vụ ưu tiên song song với đầu tư công nghệ và mở rộng thị trường.

Với mô hình kinh tế hợp tác kiểu mới, HTX thường tập hợp nhiều hộ sản xuất cùng khai thác một sản phẩm đặc trưng của địa phương. Vì vậy, khi thương hiệu được xây dựng bài bản và được pháp luật bảo hộ, giá trị gia tăng sẽ không chỉ thuộc về một doanh nghiệp mà lan tỏa tới toàn bộ thành viên HTX và cả vùng nguyên liệu.

Những năm gần đây, nhiều HTX thành công trên cả nước đều bắt đầu từ việc xây dựng thương hiệu tập thể, phát triển nhãn hiệu, đăng ký bảo hộ sở hữu trí tuệ, xây dựng chỉ dẫn địa lý, áp dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn hóa quy trình sản xuất.

Những yếu tố trên giúp sản phẩm HTX tạo dựng niềm tin với người tiêu dùng, dễ dàng tiếp cận hệ thống phân phối hiện đại, đồng thời đủ điều kiện tham gia xuất khẩu.

HỆ SINH THÁI OCOP TẠI ĐÀ NẴNG & VAI TRÒ CỦA SỞ HỮU TRÍ TUỆ

.................

ĐẨY NHANH TIẾP CẬN SỞ HỮU TRÍ TUỆ

Tại Đà Nẵng, HTX Nông sản sạch Gò Nổi là một ví dụ điển hình cho tư duy phát triển mới. Đơn vị đang hoàn thiện hồ sơ bảo hộ nhãn hiệu đối với sản phẩm OCOP chủ lực "Tương ớt rim Gò Nổi".

Theo bà Võ Thị Lệ, Giám đốc HTX, quá trình đăng ký bảo hộ kéo dài tới ba năm, đòi hỏi nhiều kiến thức chuyên môn và sự kiên trì. Thậm chí sau khi sáp nhập đơn vị hành chính và tổ chức lại HTX, hồ sơ phải thực hiện lại từ đầu.

Khó khăn là vậy nhưng HTX vẫn quyết tâm theo đuổi bởi hiểu rằng, nếu không được bảo hộ, thương hiệu địa phương rất dễ bị lợi dụng. Khi HTX mở rộng kinh doanh trên mạng xã hội và các sàn thương mại điện tử, nguy cơ giả mạo tên gọi, sao chép hình ảnh sản phẩm càng lớn. Văn bằng bảo hộ chính là căn cứ pháp lý quan trọng nhất để bảo vệ thương hiệu, tạo tiền đề xây dựng website chuyên nghiệp, mở rộng thị trường và nâng cao uy tín.

Câu chuyện của HTX Gò Nổi cũng phản ánh thực trạng chung của nhiều HTX hiện nay. Không ít đơn vị đã đầu tư xây dựng sản phẩm OCOP, cải tiến bao bì, đạt các tiêu chuẩn chất lượng nhưng vẫn chậm đăng ký sở hữu trí tuệ do thiếu kinh nghiệm, thiếu nguồn lực hoặc gặp khó khăn trong thủ tục pháp lý. Điều này khiến nhiều thương hiệu đứng trước nguy cơ bị người khác đăng ký trước hoặc bị sao chép trên thị trường.

Trong khi đó, các doanh nghiệp OCOP cũng ngày càng nhận thức rõ hơn giá trị của tài sản trí tuệ. Bà Thái Thị Nhị, Giám đốc Công ty TNHH Thực phẩm Mẹ Mít Hội An, cho biết việc khẳng định quyền sở hữu luôn được doanh nghiệp đặt lên hàng đầu. Doanh nghiệp hiện phát triển nhiều dòng sản phẩm từ ngũ cốc, trà thảo mộc và yến sào, trong đó có hai sản phẩm OCOP 4 sao là ngũ cốc hạt sen mè đen và thọ mộc trà.

Theo bà Nhị, với doanh nghiệp quy mô vừa và nhỏ, thương hiệu chính là tài sản lớn nhất. Nếu không đăng ký bảo hộ ngay từ đầu, nguy cơ bị làm giả nhãn hiệu sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới uy tín, chất lượng và lòng tin của khách hàng. Trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển nhanh, quyền sở hữu trí tuệ càng trở thành công cụ bảo vệ doanh nghiệp trước các hành vi cạnh tranh không lành mạnh trên môi trường số.

Đáng chú ý, cùng với nhãn hiệu, nhiều HTX hiện nay còn chú trọng phát triển đồng bộ các tài sản trí tuệ khác như chỉ dẫn địa lý, nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận, kiểu dáng bao bì, tem điện tử và hệ thống truy xuất nguồn gốc. Đây là những yếu tố giúp sản phẩm gia tăng giá trị, tạo sự khác biệt trên thị trường.

CON ĐƯỜNG HÌNH THÀNH MỘT THƯƠNG HIỆU OCOP ĐƯỢC BẢO HỘ

Hành trình 7 bước phát triển tài sản trí tuệ từ ý tưởng đến vươn ra thị trường toàn cầu

“CHÌA KHÓA” TĂNG
KHẢ NĂNG CẠNH TRANH

Dễ nhận thấy, một sản phẩm OCOP ngày nay không chỉ cạnh tranh bằng chất lượng mà còn bằng khả năng kể câu chuyện về vùng đất, con người, quy trình sản xuất và sự minh bạch. Khi người tiêu dùng chỉ cần quét mã QR để biết nguồn gốc nguyên liệu, cơ sở sản xuất, chứng nhận chất lượng và lịch sử sản phẩm, niềm tin được củng cố, giá trị thương hiệu cũng được nâng lên.

Theo bà Nguyễn Thị Thúy, Phụ trách Văn phòng đại diện Cục Sở hữu trí tuệ tại Đà Nẵng, trong môi trường số hiện nay, các rủi ro về giả mạo thương hiệu, sao chép hình ảnh, bao bì và nhãn mác diễn ra nhanh hơn, phức tạp hơn.

Đặc biệt, tại khu vực miền Trung - Tây Nguyên, nhiều sản phẩm OCOP, nông sản và thủ công mỹ nghệ đang được kinh doanh mạnh trên thương mại điện tử nên nguy cơ xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ rất phổ biến.

Tín hiệu tích cực là nhu cầu đăng ký bảo hộ tài sản trí tuệ tại Đà Nẵng đang tăng lên, đặc biệt trong nhóm doanh nghiệp nông sản, thực phẩm, chủ thể OCOP, HTX, doanh nghiệp khởi nghiệp và các hộ kinh doanh chuyển đổi số. Không chỉ nhãn hiệu, nhu cầu đăng ký kiểu dáng công nghiệp, bảo hộ phần mềm và nền tảng số cũng ngày càng gia tăng cùng sự phát triển của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Nhận thức rõ vai trò của tài sản trí tuệ, thành phố Đà Nẵng đã ban hành nhiều chính sách hỗ trợ doanh nghiệp và HTX. Quyết định số 3026/QĐ-UBND phê duyệt Chương trình phát triển tài sản trí tuệ đến năm 2030 và Nghị quyết số 62/2021/NQ-HĐND quy định mức hỗ trợ đăng ký bảo hộ tài sản sở hữu trí tuệ đã tạo nền tảng quan trọng để các chủ thể mạnh dạn đầu tư cho thương hiệu.

Thông qua các chính sách này, tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp và HTX được hỗ trợ kinh phí đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, xây dựng nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận, chỉ dẫn địa lý, thiết kế hệ thống nhận diện thương hiệu và tem truy xuất nguồn gốc thông qua các nhiệm vụ khoa học và công nghệ.

Trong giai đoạn mới, xây dựng tài sản trí tuệ cần được xem là một cấu phần bắt buộc trong quá trình phát triển sản phẩm OCOP. Ngay từ khi hình thành ý tưởng sản phẩm, các HTX cần đồng thời xây dựng chiến lược thương hiệu, đăng ký nhãn hiệu, chuẩn hóa bao bì, ứng dụng công nghệ truy xuất nguồn gốc, phát triển kênh bán hàng số và hoàn thiện hệ thống nhận diện. Từ đó, tạo nền tảng để sản phẩm HTX không chỉ chinh phục thị trường trong nước mà còn đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế.

HỆ SINH THÁI BẢO VỆ THƯƠNG HIỆU OCOP ĐÀ NẴNG

Minh họa sơ đồ mạng lưới bảo mật, sự hỗ trợ từ chính sách công và chuỗi giá trị tăng trưởng bền vững