HTX -
"MẮT XÍCH"
TẠO GIÁ TRỊ MỚI CHO NÔNG SẢN
Không chỉ tổ chức lại sản xuất theo hướng chuyên nghiệp, nhiều HTX còn trở thành hạt nhân thúc đẩy xây dựng thương hiệu, bảo hộ nhãn hiệu, phát triển sản phẩm OCOP, ứng dụng công nghệ số, truy xuất nguồn gốc và khai thác hiệu quả tài sản trí tuệ.
Thực tiễn tại TP Cần Thơ cho thấy, khi được hỗ trợ đúng hướng và biết tận dụng các lợi thế về liên kết sản xuất, đổi mới sáng tạo và sở hữu trí tuệ, HTX hoàn toàn có thể trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn.
Mô hình liên kết "4 nhà"
HTX tổ chức lại sản xuất
Trong nhiều năm, ngành nông nghiệp thường đối mặt với vòng luẩn quẩn "được mùa mất giá". Một trong những nguyên nhân lớn là sản xuất còn manh mún, thiếu liên kết, chất lượng không đồng đều và khó đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường.
Sự phát triển của HTX đang từng bước giải quyết những điểm nghẽn này. Thay vì từng hộ sản xuất riêng lẻ, HTX tập hợp các thành viên cùng áp dụng chung quy trình kỹ thuật, sử dụng giống, vật tư đồng nhất, kiểm soát chất lượng và xây dựng vùng nguyên liệu tập trung. Nhờ đó, doanh nghiệp có thể ký kết hợp đồng tiêu thụ lâu dài, còn người nông dân yên tâm đầu tư sản xuất.
HTX giúp phá vòng luẩn quẩn "được mùa mất giá"
Xác định kinh tế tập thể là một trong những giải pháp quan trọng phát triển nông nghiệp bền vững, TP Cần Thơ đã triển khai nhiều chương trình hỗ trợ đồng bộ dành cho HTX.
Thông qua việc lồng ghép các dự án như Chuyển đổi nông nghiệp bền vững (VnSAT), Trung tâm đổi mới sáng tạo xanh (GIC), các chương trình phát triển lúa đặc sản, cây ăn trái đặc sản, chăn nuôi và Đề án phát triển nông nghiệp bền vững thích ứng biến đổi khí hậu, thành phố đã tạo nguồn lực mạnh mẽ cho khu vực kinh tế tập thể.
Theo đó, 25 HTX được hỗ trợ đầu tư nhà kho, lò sấy, máy móc và trang thiết bị sản xuất với tổng kinh phí hơn 250 tỷ đồng. Nhiều HTX còn được đào tạo kỹ thuật, nâng cao năng lực quản trị, tập huấn kỹ năng kinh doanh theo xu hướng mới. Bên cạnh đó, 9 HTX được tiếp cận nguồn vốn ưu đãi 9 tỷ đồng từ Quỹ Thiện Tâm để đầu tư thiết bị phục vụ sản xuất.
Đây không đơn thuần là sự hỗ trợ về tài chính mà còn là bước chuẩn bị quan trọng giúp HTX chuyển từ mô hình sản xuất truyền thống sang mô hình sản xuất hiện đại, chuyên nghiệp và có khả năng cạnh tranh cao hơn.
Hiện TP Cần Thơ có 654 HTX nông nghiệp. Trong đó, mỗi năm có khoảng 30-35% HTX và tổ hợp tác thiết lập được mối liên kết chặt chẽ với doanh nghiệp, từng bước hình thành các chuỗi giá trị nông sản bền vững gắn sản xuất với tiêu thụ.
Đó chính là nền tảng quan trọng để nông sản không còn bán theo kiểu "được giá thì vui, mất giá thì giải cứu", mà từng bước tham gia vào chuỗi cung ứng ổn định, có hợp đồng bao tiêu và hướng đến xuất khẩu.
Nhiều chính sách hỗ trợ HTX Nông Nghiệp
"HTX đang đưa nông nghiệp từ sản xuất nhỏ sang chuỗi giá trị hiện đại."
Thương hiệu tạo nên giá trị nông sản
Nếu liên kết sản xuất là nền móng thì thương hiệu, tài sản trí tuệ và truy xuất nguồn gốc chính là cánh cửa để nông sản bước vào những thị trường có giá trị cao.
Thực tế cho thấy, cùng một loại nông sản nhưng sản phẩm có nhãn hiệu được bảo hộ, có mã số vùng trồng, có truy xuất nguồn gốc và đạt tiêu chuẩn chất lượng luôn có giá bán cao hơn, khả năng tiêu thụ ổn định hơn và ít phụ thuộc vào thương lái.
SƠ ĐỒ PHÂN TẦNG - Điều gì tạo nên giá trị cao cho nông sản HTX?
Nhận thức rõ điều này, TP Cần Thơ đã hỗ trợ 14 HTX và tổ hợp tác đạt chứng nhận VietGAP, góp phần tạo ra những sản phẩm an toàn, đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe của thị trường.
Song song đó, hơn 110 HTX và tổ hợp tác được hỗ trợ tham gia các hội chợ xúc tiến thương mại, các sàn thương mại điện tử để quảng bá sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ.
Đặc biệt, có tới 83 HTX tham gia Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP), trong đó nhiều sản phẩm đạt chuẩn từ 3 đến 5 sao. Đây không chỉ là sự ghi nhận về chất lượng mà còn là cơ hội để sản phẩm xây dựng thương hiệu, nâng cao giá trị và mở rộng thị trường.
Tuy nhiên, OCOP chỉ là điểm khởi đầu. Muốn phát triển bền vững, các HTX cần tiếp tục quan tâm đến việc đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận, chỉ dẫn địa lý, kiểu dáng bao bì, đồng thời đầu tư hệ thống truy xuất nguồn gốc bằng mã QR, nhật ký điện tử và chuyển đổi số trong quản lý sản xuất.
Trong bối cảnh hội nhập, nhiều thị trường nhập khẩu không chỉ yêu cầu chất lượng mà còn đòi hỏi khả năng chứng minh nguồn gốc, quy trình sản xuất và quyền sở hữu thương hiệu. Vì vậy, đầu tư cho tài sản trí tuệ cũng chính là đầu tư cho sức cạnh tranh lâu dài.
HTX Cần Thơ nâng cấp thương hiệu & Chuẩn hóa OCOP
Thực tế chỉ ra, một HTX mạnh không chỉ dựa vào số lượng thành viên mà còn ở khả năng kết nối các nguồn lực xã hội. Mô hình liên kết giữa HTX với doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học đang trở thành hướng đi tất yếu nhằm đưa tiến bộ khoa học công nghệ vào sản xuất.
Thông qua các mối liên kết này, HTX có thể tiếp cận giống cây trồng mới, quy trình canh tác tiên tiến, công nghệ bảo quản sau thu hoạch, chế biến sâu, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo trong quản lý sản xuất và các giải pháp truy xuất nguồn gốc hiện đại.
Đồng thời, các viện nghiên cứu và trường đại học cũng có điều kiện thương mại hóa các kết quả nghiên cứu, chuyển giao công nghệ vào thực tiễn sản xuất thay vì chỉ dừng ở phòng thí nghiệm.
Doanh nghiệp đóng vai trò kết nối thị trường, còn HTX là đơn vị tổ chức vùng nguyên liệu, kiểm soát chất lượng và điều phối sản xuất. Sự liên kết này tạo nên chuỗi giá trị khép kín từ nghiên cứu, sản xuất đến tiêu thụ.
"Trong nền kinh tế tri thức, thương hiệu và tài sản trí tuệ chính là vốn liếng quan trọng nhất của nông sản."
HTX dẫn dắt sản xuất bền vững
Thực tế tại Cần Thơ đã xuất hiện nhiều mô hình HTX hoạt động hiệu quả theo hướng liên kết “4 nhà”. HTX Nông nghiệp Trường Trung A, xã Phong Điền là một ví dụ tiêu biểu. HTX đã tập hợp hơn 60 nhà vườn sản xuất sầu riêng theo tiêu chuẩn VietGAP trên diện tích hơn 32ha.
Theo ông Lý Văn Tịnh, Giám đốc HTX, chất lượng luôn được xác định là yếu tố quyết định giữ thị trường. Ngoài việc tuân thủ nghiêm quy trình VietGAP, HTX còn hướng dẫn thành viên xử lý sầu riêng ra trái nghịch vụ nhằm tránh tình trạng thu hoạch đồng loạt dẫn đến rớt giá.
Đặc biệt, HTX đã xây dựng thành công mã số vùng trồng, kết nối trực tiếp với đơn vị cung ứng vật tư giúp giảm chi phí đầu vào và tạo điều kiện để doanh nghiệp xuất khẩu ký hợp đồng bao tiêu lâu dài. Nhờ đó, thu nhập của thành viên đạt từ 300-500 triệu đồng mỗi năm.
Đây là minh chứng rõ nét cho thấy khi HTX biết kết hợp giữa tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc, liên kết doanh nghiệp và tổ chức sản xuất khoa học thì giá trị nông sản được nâng lên đáng kể.
HTX Nông Nghiệp Trường Trung A (Phong Điền)
HTX TRƯỜNG TRUNG A
Chuyên canh sầu riêng chất lượng cao
Một mô hình khác là HTX Nông nghiệp Thân Thiện, phường Thuận Hưng. Từ 39 thành viên ban đầu, HTX hiện liên kết hơn 100 hộ dân với diện tích trên 500ha chuyên canh bắp Mỹ, đậu nành rau, na Thái và nhiều loại cây trồng có giá trị kinh tế cao.
Không chỉ cung cấp dịch vụ đầu vào, HTX còn chủ động ký hợp đồng bao tiêu với doanh nghiệp trong và ngoài thành phố, bảo đảm đầu ra ổn định cho thành viên.
Mô hình này cho thấy HTX không còn đơn thuần là tổ chức cung cấp dịch vụ sản xuất mà đã thực sự trở thành "nhạc trưởng" điều phối toàn bộ chuỗi giá trị từ sản xuất đến tiêu thụ.
HTX Nông Nghiệp Thân Thiện
Trong thời gian tới, các HTX cần tiếp tục mở rộng hợp tác với doanh nghiệp công nghệ, viện nghiên cứu, trường đại học để phát triển các sản phẩm mới, hoàn thiện quy trình chế biến sâu, xây dựng thương hiệu, đăng ký quyền sở hữu trí tuệ và thương mại hóa các kết quả nghiên cứu.
Trong nền kinh tế tri thức, lợi thế cạnh tranh không còn nằm ở sản lượng mà nằm ở chất lượng, thương hiệu và đổi mới sáng tạo.
Muốn nâng cao thu nhập cho nông dân, HTX cần tiếp tục đổi mới tư duy quản trị, lấy khoa học công nghệ làm nền tảng, lấy tài sản trí tuệ làm công cụ tạo giá trị và lấy liên kết chuỗi làm động lực phát triển.
Các địa phương cũng cần tiếp tục hỗ trợ HTX hoàn thiện hồ sơ đăng ký nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý, mã số vùng trồng, chứng nhận VietGAP, GlobalGAP, xây dựng sản phẩm OCOP, phát triển thương mại điện tử và chuyển đổi số.
Đồng thời, cần khuyến khích các mô hình hợp tác giữa HTX với doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học để thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng, khai thác và thương mại hóa tài sản trí tuệ, tạo ra nhiều sản phẩm có hàm lượng khoa học và giá trị gia tăng cao.