Longform
Nông nghiệp số và kinh doanh đa kênh
eMagazine / VNBUSINESS

HTX KINH DOANH ĐA KÊNH,
TỪNG BƯỚC GIẢI LỜI NGUYỀN
"ĐƯỢC MÙA MẤT GIÁ"

Thực tế cho thấy, khi chuyển đổi số được kết hợp với xây dựng thương hiệu, bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ và đổi mới phương thức kinh doanh, HTX không chỉ nâng cao năng lực cạnh tranh mà còn tạo dựng nền tảng phát triển bền vững trong thời kỳ hội nhập.

Nhiều năm trước, không ít HTX vẫn được nhìn nhận như những đơn vị sản xuất nhỏ lẻ, tiêu thụ chủ yếu qua thương lái, thiếu công cụ quản trị hiện đại và gần như đứng ngoài cuộc cách mạng công nghệ. Tuy nhiên, bức tranh ấy đang thay đổi nhanh chóng.

Chủ động số hóa

"Khi dữ liệu được số hóa, quy trình được chuẩn hóa, HTX không chỉ bán hàng theo cách mới mà còn thay đổi cả tư duy quản trị."

Trước áp lực cạnh tranh cùng sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng, ngày càng nhiều HTX chủ động ứng dụng công nghệ số vào mọi khâu của chuỗi giá trị, từ sản xuất, quản lý đến quảng bá và tiêu thụ sản phẩm.

Tại Quảng Ninh, chuyển đổi số đang diễn ra khá đồng bộ trong khu vực kinh tế tập thể. Các HTX từng bước ứng dụng phần mềm kế toán, quản lý sản xuất, hệ thống truy xuất nguồn gốc, xây dựng website, fanpage, mở gian hàng trên các sàn thương mại điện tử và khai thác hiệu quả các nền tảng mạng xã hội như Facebook, Zalo, TikTok để tiếp cận khách hàng.

Từ phương thức bán hàng truyền thống, nhiều HTX đã chuyển sang kinh doanh đa kênh, mở rộng đáng kể thị trường tiêu thụ.

Từ Một Kênh Đến Đa Kênh

Hành trình chuyển đổi từ bán hàng đơn lẻ sang hệ sinh thái kinh doanh số

Mô Hình Truyền Thống
🌾
Sản xuất
⬇️
🚚
Thương lái
⬇️
🏪
Chợ truyền thống
Mô Hình Kinh Doanh Đa Kênh Số
HTX
NÔNG NGHIỆP
🌐
Website
📘
Facebook
💬
Zalo
🎵
TikTok Shop
🛒
Sàn TMĐT
👥
Khách hàng

Điều đáng chú ý là chuyển đổi số không chỉ giúp thay đổi cách bán hàng mà còn làm thay đổi tư duy quản trị. Khi dữ liệu được số hóa, quy trình được chuẩn hóa, HTX có điều kiện kiểm soát chất lượng tốt hơn, tiết giảm chi phí, nâng cao hiệu quả sản xuất và nhanh chóng thích ứng với nhu cầu thị trường.

Một trong những minh chứng tiêu biểu là HTX Nông, lâm, ngư nghiệp Việt Hưng (phường Hoành Bồ). Thành lập năm 2021 nhưng HTX đã nhanh chóng xây dựng được chuỗi liên kết sản xuất với 60 hộ nông dân trên vùng trồng ổi tập trung rộng 15ha theo tiêu chuẩn VietGAP. Không dừng ở việc bán quả tươi, HTX còn đầu tư chế biến sâu với các sản phẩm như nước ép ổi, rượu ổi, góp phần nâng cao giá trị nông sản.

Ấn tượng HTX Việt Hưng

🏛️
2021
Năm thành lập HTX Việt Hưng
👨‍🌾
60hộ
Hộ nông dân liên kết sản xuất
🌱
15ha
Vùng trồng ổi tiêu chuẩn VietGAP
🏆
7sản phẩm
Đạt chứng nhận OCOP cấp tỉnh
2sản phẩm
Sản phẩm OCOP 4 sao chất lượng cao
📱
~60%
Sản lượng tiêu thụ qua kênh online

Đáng chú ý hơn, HTX xác định nền tảng số là kênh phát triển chiến lược. Các sản phẩm được quảng bá trên website, TikTok, Facebook, Zalo và các sàn thương mại điện tử, đồng thời áp dụng mã QR truy xuất nguồn gốc.

Hiện HTX sở hữu 7 sản phẩm OCOP, trong đó có 2 sản phẩm đạt 4 sao và khoảng 60% sản lượng được tiêu thụ thông qua các kênh trực tuyến. Những con số này cho thấy chuyển đổi số không chỉ giúp mở rộng thị trường mà còn trực tiếp gia tăng doanh thu và nâng cao uy tín thương hiệu.

Vùng trồng ổi VietGAP HTX Việt Hưng
Vùng trồng ổi VietGAP 15ha tại Quảng Ninh được số hóa nhật ký canh tác, áp dụng mã QR truy xuất nguồn gốc và kết nối trực tiếp với người tiêu dùng qua các sàn thương mại điện tử.

Từ Quả Ổi Đến Giá Trị Gia Tăng

🌳
Vùng trồng 15ha
🤝
Liên kết 60 hộ
🍐
Ổi VietGAP
⚙️
Chế biến sâu
🧃
Nước ép / Rượu ổi
🏅
Chứng nhận OCOP
📲
Bán hàng Online

Nếu Việt Hưng cho thấy hiệu quả của thương mại số thì HTX Nuôi tôm công nghệ cao Cẩm Phả lại minh chứng cho giá trị của chuyển đổi số trong sản xuất.

Với tổng mức đầu tư khoảng 150 tỷ đồng, HTX xây dựng hệ thống nuôi tôm thẻ chân trắng hiện đại gồm nhà màng, ao nuôi phân giai đoạn, hệ thống xử lý nước khép kín và nhiều thiết bị công nghệ giám sát nhiệt độ, ôxy, môi trường nuôi cũng như kiểm soát dịch bệnh. Mỗi ao nuôi đều được gắn mã định danh để phục vụ quản lý và truy xuất nguồn gốc.

HTX Nuôi tôm công nghệ cao Cẩm Phả
Ấn tượng HTX Cẩm Phả

Công nghệ mở rộng thị trường
gia tăng năng suất, chất lượng

150 tỷ đồng tổng vốn đầu tư hệ thống nuôi tôm thẻ chân trắng khép kín hiện đại
20
lần
Năng suất tăng so với phương thức nuôi tôm truyền thống
500+ tấn/năm
Sản lượng tôm chất lượng cao cung cấp cho thị trường

Hiệu quả gia tăng

Nhờ ứng dụng công nghệ, năng suất nuôi tôm của HTX Cẩm Phả tăng hơn 20 lần so với phương thức truyền thống, giảm đáng kể rủi ro dịch bệnh và kiểm soát tốt dư lượng kháng sinh.

Hiện HTX cung cấp trên 500 tấn tôm mỗi năm cho thị trường trong nước và từng bước hướng tới xuất khẩu. Đây là minh chứng sinh động cho thấy chuyển đổi số không chỉ là công cụ quản trị mà còn là giải pháp nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng.

CÔNG NGHỆ MỞ CỬA THỊ TRƯỜNG
SỞ HỮU TRÍ TUỆ GIỮ GIÁ TRỊ Ở LẠI

Tuy nhiên, công nghệ dù hiện đại đến đâu cũng chỉ tạo ra lợi thế trong ngắn hạn nếu thiếu một yếu tố nền tảng là sở hữu trí tuệ. Trong nền kinh tế số, sản phẩm có thể nhanh chóng được quảng bá đến hàng triệu khách hàng, nhưng nếu thương hiệu chưa được bảo hộ thì nguy cơ bị làm giả, sao chép, chiếm dụng nhãn hiệu là rất lớn.

Đối với các HTX, sở hữu trí tuệ không đơn thuần là thủ tục pháp lý mà chính là tài sản vô hình có giá trị lâu dài. Một nhãn hiệu được bảo hộ, một bao bì được thiết kế chuyên nghiệp, một mã QR truy xuất nguồn gốc hay một sản phẩm OCOP có đầy đủ hồ sơ pháp lý đều góp phần tạo dựng niềm tin đối với người tiêu dùng và nâng cao giá trị hàng hóa.

Trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển mạnh, yếu tố này càng trở nên quan trọng. Người tiêu dùng hiện nay không chỉ quan tâm đến chất lượng sản phẩm mà còn chú trọng nguồn gốc, quy trình sản xuất và tính xác thực của thương hiệu.

Một cú quét mã QR có thể giúp khách hàng biết được toàn bộ hành trình sản phẩm, từ vùng nguyên liệu, cơ sở sản xuất đến chứng nhận chất lượng. Chính sự minh bạch ấy trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng của các HTX.

2 Trụ Cột Của HTX Hiện Đại

Sự kết hợp hoàn hảo giữa hạ tầng số và lá chắn sở hữu trí tuệ trong hoạt động của HTX

CHUYỂN ĐỔI SỐ

  • Dữ liệu số hóa
  • Kênh bán hàng đa dạng
  • Truy xuất nguồn gốc QR
  • Quảng bá đa nền tảng
  • Tiếp cận khách hàng nhanh
GIÁ TRỊ
BỀN VỮNG

SỞ HỮU TRÍ TUỆ

  • Nhãn hiệu bảo hộ
  • Bao bì kiểu dáng độc quyền
  • Hồ sơ OCOP đầy đủ
  • Bảo hộ quyền sở hữu
  • Uy tín thương hiệu bền lâu

Bởi vậy, chuyển đổi số và sở hữu trí tuệ cần được nhìn nhận như hai trụ cột song hành. Công nghệ giúp sản phẩm tiếp cận thị trường nhanh hơn, trong khi sở hữu trí tuệ bảo vệ thành quả lao động sáng tạo, giữ gìn uy tín thương hiệu và tạo nền tảng để phát triển lâu dài.

Thực tế cho thấy nhiều HTX tại Quảng Ninh đã bắt đầu nhận thức rõ mối quan hệ này. Song song với việc đầu tư nền tảng số, các đơn vị cũng quan tâm hơn đến đăng ký nhãn hiệu, hoàn thiện bao bì, xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc và phát triển thương hiệu gắn với chương trình OCOP.

Việc ứng dụng mã QR trên sản phẩm của HTX Việt Hưng không chỉ phục vụ quản lý mà còn là giải pháp bảo vệ thương hiệu trước nguy cơ hàng giả, hàng nhái. Trong khi đó, việc gắn mã định danh cho từng ao nuôi tại HTX Nuôi tôm công nghệ cao Cẩm Phả giúp nâng cao tính minh bạch, đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường.

Sản phẩm OCOP và mã QR truy xuất nguồn gốc
Nông sản OCOP của HTX được thiết kế bao bì chuyên nghiệp, đăng ký bảo hộ nhãn hiệu và dán tem QR code truy xuất nguồn gốc minh bạch, giúp giá trị được nâng lên nhiều lần.

Quy trình quét QR trên sản phẩm của HTX

Sẵn sàng quét mã QR
🏡
Vùng nguyên liệu: 15ha VietGAP Hoành Bồ
🏭
Cơ sở sản xuất: HTX Nông lâm ngư nghiệp Việt Hưng
📋
Quy trình: Khép kín, kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt
🏅
Chứng nhận: Đạt chuẩn OCOP 4 sao tỉnh Quảng Ninh
🍹
Sản phẩm: Nước ép ổi / Rượu ổi nguyên chất
🛡️
Thương hiệu: Nhãn hiệu đã được bảo hộ sở hữu trí tuệ

Hóa giải những điểm nghẽn

Chuyển biến là rõ ràng, tuy nhiên, hành trình chuyển đổi số của khu vực kinh tế tập thể vẫn còn nhiều thách thức. Phần lớn HTX có quy mô nhỏ, nguồn lực tài chính hạn chế, chưa đủ điều kiện đầu tư đồng bộ hạ tầng công nghệ.

Nhiều cán bộ quản lý còn thiếu kỹ năng số, chưa có nhân lực chuyên trách về thương mại điện tử, truyền thông hay quản trị dữ liệu. Không ít HTX vẫn xem chuyển đổi số chỉ là việc lập fanpage hoặc bán hàng trực tuyến, trong khi đây thực chất là quá trình tái cấu trúc toàn diện hoạt động quản trị.

Ở góc độ sở hữu trí tuệ, vẫn còn nhiều HTX chưa chủ động đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, kiểu dáng bao bì hoặc chưa quan tâm đúng mức đến việc bảo vệ thương hiệu trên môi trường số. Điều này tiềm ẩn nhiều rủi ro khi sản phẩm ngày càng được quảng bá rộng rãi nhưng chưa có "lá chắn" pháp lý để bảo vệ quyền lợi.

Để tháo gỡ những điểm nghẽn này, Quảng Ninh đã triển khai nhiều chính sách hỗ trợ như đào tạo kỹ năng số, hỗ trợ xây dựng website, đăng ký nhãn hiệu, phát triển hệ thống truy xuất nguồn gốc, kết nối các HTX với sàn thương mại điện tử. Các sở, ngành, Liên minh HTX tỉnh, Hội Nông dân cùng nhiều đơn vị liên quan tiếp tục đóng vai trò đồng hành, hỗ trợ xây dựng phương án sản xuất kinh doanh gắn với ứng dụng khoa học công nghệ.

Hành Trình Chuyển Hóa Hệ Sinh Thái Của HTX

Chuyển hóa các rào cản đơn lẻ sang mô hình HTX vận hành bền vững

ĐIỂM NGHỄN THỰC TẠI
  • • Vốn đầu tư hạn chế
  • • Thiếu nhân lực số chuyên trách
  • • Bán hàng đơn kênh qua thương lái
  • • Thương hiệu chưa được bảo hộ
GIẢI PHÁP ĐỒNG BỘ
  • ✔ Đào tạo kỹ năng số & tư duy quản trị
  • ✔ Phát triển Website & Gian hàng TMĐT
  • ✔ Gắn tem truy xuất nguồn gốc QR
  • ✔ Đăng ký nhãn hiệu & bảo hộ thương hiệu
HTX PHÁT TRIỂN
BỀN VỮNG

Đây là những giải pháp cần thiết, nhưng về lâu dài, yếu tố quyết định vẫn nằm ở chính sự chủ động của mỗi HTX. Chuyển đổi số chỉ phát huy hiệu quả khi người đứng đầu thay đổi tư duy quản trị, coi dữ liệu là tài sản, coi công nghệ là công cụ và coi sở hữu trí tuệ là nền tảng phát triển bền vững.

Quan trọng hơn, cần tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền để nâng cao nhận thức về vai trò của sở hữu trí tuệ trong phát triển kinh tế tập thể. Mỗi HTX cần chủ động đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ của tổ chức, cá nhân khác; xây dựng văn hóa sử dụng sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, hợp pháp; đồng thời đưa sở hữu trí tuệ trở thành một nội dung xuyên suốt trong hoạt động quản trị, sản xuất, kinh doanh và chiến lược phát triển.

Khi mỗi sản phẩm đều có thương hiệu được bảo hộ, có mã truy xuất nguồn gốc, có câu chuyện được lan tỏa trên nền tảng số và được quản trị bằng dữ liệu, HTX sẽ không chỉ bán được nhiều hàng hơn mà còn bán được niềm tin, uy tín và giá trị, từ đó gây dựng giá trị bền vững.

HTX bán niềm tin, uy tín và giá trị

Công nghệ giúp sản phẩm HTX tiếp cận thị trường nhanh hơn, trong khi sở hữu trí tuệ bảo vệ thành quả lao động sáng tạo, giữ gìn uy tín thương hiệu và tạo nền tảng để phát triển lâu dài.

© 08/2026 eMagazine / Tạp chí Kinh Doanh / VNBUSINESS