HTX ĐỔI MỚI SÁNG TẠO, GIÚP NÔNG DÂN
"KIẾM BỘN TIỀN"

THAY ĐỔI
TƯ DUY SẢN XUẤT

Không chỉ tổ chức sản xuất, các HTX đang tham gia vào toàn bộ chuỗi giá trị, từ quy hoạch vùng nguyên liệu, ứng dụng công nghệ, chế biến sâu, xây dựng thương hiệu đến phát triển thị trường, từ đó thích ứng với yêu cầu ngày càng cao của nền kinh tế thị trường.

Tại Ninh Bình, HTX Sản xuất và tiêu thụ nông sản Khánh Thành là một trong những mô hình tiêu biểu cho quá trình chuyển đổi theo hướng hiện đại. Được thành lập vào năm 2016 từ một tổ hợp tác chỉ có khoảng 1 ha sản xuất rau, củ, quả theo hướng an toàn, đến nay, HTX đã phát triển lên quy mô 80 ha với hơn 100 thành viên tham gia.

Điều đáng nói là toàn bộ diện tích sản xuất của HTX đều thuộc sở hữu của các thành viên nhưng được quy hoạch thành một vùng sản xuất thống nhất, tạo điều kiện thuận lợi cho việc áp dụng đồng bộ các tiêu chuẩn kỹ thuật và tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị.

Trong tổng số 80 ha, HTX dành 20 ha để phát triển vùng trồng ổi tập trung, phần diện tích còn lại được quy hoạch sản xuất các loại rau, củ, quả theo từng mùa vụ. Những diện tích ruộng trũng được cải tạo thành hệ thống ao chứa nước phục vụ tưới tiêu, đồng thời kết hợp nuôi thủy sản nhằm khai thác tối đa hiệu quả sử dụng đất.

Sự thay đổi lớn nhất của HTX không nằm ở quy mô diện tích mà ở tư duy sản xuất. Thay vì để các hộ dân tự quyết định loại cây trồng như trước đây, HTX xây dựng kế hoạch sản xuất cụ thể theo từng vụ, từng mùa, căn cứ vào nhu cầu thị trường.

Từ rau cải, rau ngót, mùng tơi, rau muống đến các loại cây có giá trị kinh tế cao như bí xanh, bí đỏ, cà chua, cà rốt, khoai tây, dưa chuột hay mướp Nhật đều được HTX bố trí vùng sản xuất hợp lý nhằm bảo đảm sản lượng ổn định quanh năm.

Ông Phạm Văn Dũng, Giám đốc HTX Sản xuất và tiêu thụ nông sản Khánh Thành, cho biết chất lượng luôn là yếu tố được HTX đặt lên hàng đầu.

Theo ông Dũng, nông sản muốn đứng vững trên thị trường thì trước hết phải tạo dựng được niềm tin đối với người tiêu dùng. Chính vì vậy, HTX yêu cầu các thành viên tuân thủ nghiêm ngặt quy trình sản xuất, bảo đảm sự đồng đều về chất lượng, đồng thời duy trì sản lượng ổn định để đáp ứng các hợp đồng tiêu thụ đã ký kết.

"Tạo ra sản phẩm sạch đã khó, giữ được chất lượng ổn định trong thời gian dài còn khó hơn. Chúng tôi xác định, nếu muốn xây dựng thương hiệu thì phải bắt đầu từ việc kiểm soát chất lượng. Khi khách hàng tin tưởng, sản phẩm sẽ tự tìm được chỗ đứng trên thị trường."

Ông Phạm Văn Dũng

Giám đốc HTX Sản xuất và tiêu thụ nông sản Khánh Thành

CÓ HTX, NÔNG DÂN
KHÔNG ĐƠN ĐỘC

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, khoa học công nghệ không còn là lựa chọn mà đã trở thành điều kiện bắt buộc đối với sự phát triển của các HTX. Từ sản xuất, chế biến, bảo quản đến tiêu thụ, việc ứng dụng công nghệ đang tạo ra những thay đổi mang tính bước ngoặt, giúp nông sản nâng cao giá trị và mở rộng khả năng cạnh tranh.

Tại HTX Khánh Thành, toàn bộ thành viên đều được cơ quan chuyên môn tập huấn và cấp chứng nhận sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP. Đây là nền tảng quan trọng giúp HTX xây dựng các vùng sản xuất đạt tiêu chuẩn, kiểm soát chất lượng sản phẩm ngay từ khâu gieo trồng.

Nhờ áp dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật, hiệu quả kinh tế trên diện tích sản xuất của HTX đã tăng mạnh. Bình quân mỗi sào ổi đạt tiêu chuẩn VietGAP mang lại doanh thu từ 18-20 triệu đồng mỗi năm. Một số hộ trồng xen rau ngót trên luống ổi có thể nâng giá trị sản xuất lên hơn 20 triệu đồng mỗi sào, cao hơn khoảng 30% so với hình thức chuyên canh.

Tính chung, hiệu quả sản xuất của HTX hiện cao gấp 8-10 lần so với canh tác lúa truyền thống. Gia đình ông Nguyễn Văn Huynh, thành viên HTX, là một minh chứng rõ nét cho hiệu quả của mô hình liên kết sản xuất.

Với 7 sào ổi đạt tiêu chuẩn VietGAP kết hợp trồng xen rau ngót, gia đình ông Huynh duy trì nguồn thu ổn định trong suốt cả năm.

Theo ông Huynh, trước đây, việc sản xuất chủ yếu mang tính tự phát nên thu nhập không ổn định. Tuy nhiên, kể từ khi tham gia HTX và thực hiện chuyển đổi cơ cấu cây trồng, đời sống kinh tế của gia đình đã thay đổi rõ rệt.

Đáng chú ý, không chỉ dừng lại ở lĩnh vực trồng trọt, HTX Khánh Thành còn phát triển mô hình kinh tế tuần hoàn khi kết hợp chăn nuôi hơn 1.000 con lợn thịt và khoảng 20.000 con gia cầm. Chất thải chăn nuôi được thu gom, xử lý và ủ thành phân hữu cơ để phục vụ sản xuất, tạo thành mô hình tuần hoàn, xanh sạch, hiệu quả.

"Điều quan trọng nhất là chúng tôi không còn phải lo đầu ra cho sản phẩm. HTX đã đứng ra liên kết với các đối tác để tiêu thụ sản phẩm, nhờ đó, người dân có thể yên tâm đầu tư sản xuất."

Ông Nguyễn Văn Huynh

Thành viên HTX Khánh Thành

CHÌA KHÓA ĐỂ
HTX VƯƠN XA

Nếu khoa học công nghệ giúp nâng cao năng suất thì đổi mới sáng tạo và sở hữu trí tuệ lại là yếu tố quyết định khả năng cạnh tranh của nông sản HTX trên thị trường.

Thực tế cho thấy, rất nhiều nông sản Việt Nam vẫn đang được tiêu thụ dưới dạng nguyên liệu thô. Giá trị gia tăng vì thế chưa tương xứng với tiềm năng. Muốn khắc phục tình trạng này, các HTX buộc phải đầu tư vào chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và phát triển tài sản trí tuệ.

HTX Dược liệu sinh thái Ngọc Trà là một ví dụ điển hình. Thay vì chỉ bán nguyên liệu thô, HTX đã lựa chọn hướng đi khác khi đầu tư mạnh vào công nghệ chế biến.

Hiện nay, HTX đang phát triển vùng nguyên liệu với hơn 60 loại cây dược liệu trên diện tích hơn 1,2 ha, trong đó có nhiều loại cây được thị trường ưa chuộng như kim ngân, dây thìa canh, bạc hà và kinh giới.

Để bảo đảm chất lượng, HTX đầu tư đồng bộ hệ thống nhà kính phơi dược liệu, công nghệ sấy lạnh, sấy thăng hoa, máy sao dược liệu và máy nghiền hiện đại. Toàn bộ quy trình sản xuất được kiểm soát theo tiêu chuẩn HACCP nhằm bảo tồn các hoạt chất tự nhiên và duy trì chất lượng sản phẩm.

Theo bà Đỗ Thị Gấm, Giám đốc HTX Dược liệu sinh thái Ngọc Trà, chất lượng nguyên liệu là yếu tố quyết định sự thành công của sản phẩm dược liệu.

"Làm dược liệu không thể nóng vội. Chúng tôi kiểm soát chặt chẽ từ khâu gieo trồng, chăm sóc, thu hoạch đến chế biến. Chỉ khi nguyên liệu đạt chất lượng thì sản phẩm mới tạo dựng được niềm tin và có cơ hội phát triển lâu dài."

Bà Đỗ Thị Gấm

Giám đốc HTX Dược liệu sinh thái Ngọc Trà

Từ vùng nguyên liệu được kiểm soát nghiêm ngặt, HTX đã nghiên cứu và phát triển thành công 11 dòng sản phẩm trà thảo dược phục vụ nhu cầu chăm sóc sức khỏe. Đáng chú ý, hai sản phẩm Thanh Tâm Uyển và Tĩnh Tâm Trà lần lượt đạt chứng nhận OCOP 3 sao vào các năm 2023 và 2024.

Hiệu quả của việc xây dựng thương hiệu được thể hiện rất rõ. Nếu trước đây, sản lượng tiêu thụ của HTX chỉ dao động từ 20-30 kg mỗi tháng thì hiện nay đã tăng lên hơn 300 kg, thậm chí có thời điểm đạt khoảng 400 kg. Doanh thu đạt gần 1 tỷ đồng mỗi năm, tạo việc làm thường xuyên cho 6-10 lao động địa phương với mức thu nhập từ 6-10 triệu đồng mỗi tháng.

Thành công của HTX Ngọc Trà cho thấy, tài sản trí tuệ đang trở thành nguồn lực quan trọng đối với sự phát triển của khu vực kinh tế tập thể. Tài sản trí tuệ không chỉ là nhãn hiệu, bao bì hay chứng nhận OCOP mà còn là những quy trình sản xuất đặc thù, công nghệ chế biến, hệ thống truy xuất nguồn gốc và uy tín thương hiệu được tích lũy theo thời gian.

Trong bối cảnh kinh tế số phát triển mạnh mẽ, các HTX cần chủ động ứng dụng công nghệ vào quản trị, số hóa dữ liệu sản xuất, xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc và mở rộng kênh phân phối trên nền tảng thương mại điện tử.

Đồng thời, cần hình thành văn hóa đổi mới sáng tạo trong toàn bộ hệ thống HTX, khuyến khích các thành viên nghiên cứu, cải tiến kỹ thuật, phát triển sản phẩm mới và chủ động bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.

Khi người nông dân không còn sản xuất đơn lẻ, nông sản được tạo ra bằng tri thức và công nghệ, HTX sẽ không chỉ là một tổ chức kinh tế tập thể đơn thuần mà còn trở thành động lực thúc đẩy quá trình hiện đại hóa nông nghiệp, góp phần xây dựng một nền nông nghiệp xanh, thông minh và phát triển bền vững.