HTX 'CẤT CÁNH'
NHỜ THƯƠNG HIỆU SỐ
Trong bối cảnh nền nông nghiệp Việt Nam đang chuyển mình mạnh mẽ theo hướng hiện đại, xanh và bền vững, khu vực kinh tế tập thể mà nòng cốt là các HTX đang chứng minh vai trò ngày càng quan trọng trong tổ chức sản xuất, nâng cao giá trị nông sản và thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn.
Không chỉ dừng lại ở việc tập hợp nông dân sản xuất quy mô lớn, nhiều HTX đã trở thành những “doanh nghiệp của nông dân”, tiên phong ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, xây dựng thương hiệu, phát triển tài sản trí tuệ và từng bước đưa sản phẩm Việt Nam vươn ra thị trường quốc tế.
CHẤT LƯỢNG LÀ
NỀN TẢNG CỦA THƯƠNG HIỆU
Câu chuyện của HTX Âu Việt Farm tại Hải Phòng là minh chứng sinh động cho sức sống mới của kinh tế tập thể. Từ một người trẻ có công việc ổn định tại thành phố, anh Bùi Văn Duy quyết định trở về quê hương khi chứng kiến ngày càng nhiều diện tích đất nông nghiệp bị bỏ hoang, người dân thiếu việc làm và sản xuất manh mún, kém hiệu quả.
Khởi đầu với 3.000m2 đất thuê và sự tham gia của 8 thành viên gia đình, HTX Âu Việt Farm từng bước mở rộng quy mô lên hơn 7ha, xây dựng 10.000m2 nhà màng, nhà lưới để sản xuất nông sản sạch theo tiêu chuẩn VietGAP.
Các sản phẩm như dưa lưới, cà chua, ớt chuông, dưa chuột, táo, ổi, nho... của HTX không chỉ đạt chứng nhận chất lượng mà còn được công nhận OCOP, tạo chỗ đứng vững chắc trên thị trường.


Hành trình phát triển HTX Âu Việt Farm
Điều đáng chú ý là thành công của HTX không chỉ được đo bằng doanh thu hàng tỷ đồng mỗi năm mà còn thể hiện ở giá trị xã hội. Hàng chục lao động cao tuổi có việc làm ổn định, nhiều hộ nghèo đã thoát nghèo nhờ tham gia chuỗi sản xuất của HTX.
Thành công trên chính là minh chứng cho thấy khi được tổ chức bài bản, HTX không chỉ là mô hình kinh tế mà còn là công cụ hiệu quả để phát triển cộng đồng và xây dựng nông thôn mới.

Trong thời kỳ hội nhập sâu rộng, lợi thế cạnh tranh không còn nằm ở sản lượng mà nằm ở chất lượng và sự khác biệt của sản phẩm. Vì vậy, việc áp dụng các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật đã trở thành yêu cầu tất yếu đối với các HTX.
Từ VietGAP, GlobalGAP đến các quy trình sản xuất hữu cơ, tuần hoàn, ngày càng nhiều HTX đang chuyển từ tư duy “sản xuất những gì mình có” sang “sản xuất những gì thị trường cần”. Điều này không chỉ giúp kiểm soát chất lượng sản phẩm mà còn tạo cơ sở để xây dựng thương hiệu, phát triển thị trường xuất khẩu.

Thực tế cho thấy, người tiêu dùng hiện đại không chỉ quan tâm đến giá cả mà còn chú trọng nguồn gốc xuất xứ, quy trình sản xuất, mức độ an toàn thực phẩm và trách nhiệm môi trường của sản phẩm. Một sản phẩm có chất lượng cao nhưng thiếu chứng nhận, thiếu truy xuất nguồn gốc sẽ rất khó tạo dựng niềm tin trên thị trường.
Chính vì vậy, việc tuyên truyền, phổ biến các tiêu chuẩn chất lượng, quy chuẩn kỹ thuật và các yêu cầu của thị trường nhập khẩu cần được xem là nhiệm vụ trọng tâm trong quá trình phát triển HTX hiện nay.
Lợi thế cạnh tranh không còn nằm ở sản lượng mà nằm ở chất lượng và sự khác biệt của sản phẩm.
“VÉ THÔNG HÀNH” CHO NÔNG SẢN HTX

Một trong những yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế là tính minh bạch trong chuỗi sản xuất. Các nước nhập khẩu lớn như Mỹ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc hay Trung Quốc đều yêu cầu sản phẩm phải có khả năng truy xuất nguồn gốc rõ ràng.
Trong bối cảnh đó, việc xây dựng mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói và hệ thống truy xuất nguồn gốc không còn là thủ tục hành chính đơn thuần mà đã trở thành “vé thông hành” để nông sản Việt Nam bước vào các thị trường chất lượng cao.
Nhiều HTX đã nhận thức rõ điều này và chủ động triển khai các giải pháp quản lý hiện đại. Việc gắn mã QR trên sản phẩm cho phép người tiêu dùng dễ dàng kiểm tra thông tin về vùng nguyên liệu, quy trình sản xuất, thời gian thu hoạch và đơn vị chịu trách nhiệm.
Không chỉ nâng cao niềm tin của khách hàng, hệ thống truy xuất nguồn gốc còn giúp HTX kiểm soát tốt hơn chất lượng sản phẩm, giảm thiểu rủi ro trong sản xuất và đáp ứng các tiêu chuẩn xuất khẩu ngày càng nghiêm ngặt.

Hệ sinh thái truy xuất nguồn gốc
Nếu trước đây thị trường của nhiều HTX chỉ gói gọn trong phạm vi địa phương thì hiện nay chuyển đổi số đang mở ra những cơ hội phát triển chưa từng có.
Tại Quảng Ninh, nhiều HTX đã chủ động xây dựng website, fanpage, ứng dụng phần mềm quản lý sản xuất, kế toán và tham gia các sàn thương mại điện tử. Nhờ đó, sản phẩm không chỉ tiếp cận khách hàng trong tỉnh mà còn mở rộng ra toàn quốc.
HTX Nông, lâm, ngư nghiệp Việt Hưng là một ví dụ tiêu biểu. Thông qua việc kết hợp sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP với hoạt động quảng bá trên TikTok, Facebook, Zalo và các nền tảng thương mại điện tử, đơn vị này đã đưa khoảng 60% sản lượng sản phẩm được tiêu thụ qua kênh trực tuyến..

Chuyển đổi số mở rộng thị trường cho HTX

HTX Việt Hưng (Quảng Ninh)
Thông qua việc kết hợp sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP với hoạt động quảng bá trên TikTok, Facebook, Zalo và các nền tảng thương mại điện tử, đơn vị này đã đưa khoảng 60% sản lượng sản phẩm được tiêu thụ qua kênh trực tuyến.
Chuyển đổi số không chỉ thay đổi phương thức bán hàng mà còn thay đổi cách quản trị HTX. Các phần mềm quản lý giúp tiết kiệm chi phí, nâng cao hiệu quả điều hành, đồng thời cung cấp dữ liệu phục vụ hoạch định chiến lược phát triển dài hạn.
Đặc biệt, trong bối cảnh kinh tế số phát triển mạnh mẽ, việc xây dựng thương hiệu số đang trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của các HTX. Một sản phẩm chất lượng tốt nhưng không hiện diện trên môi trường số sẽ khó tiếp cận người tiêu dùng hiện đại.
Một sản phẩm chất lượng tốt nhưng không hiện diện trên môi trường số sẽ khó tiếp cận người tiêu dùng hiện đại.
GIÁ TRỊ CỐT LÕI
TỪ TÀI SẢN TRÍ TUỆ
Một thực tế đáng lưu ý là nhiều HTX hiện vẫn tập trung vào sản xuất mà chưa quan tâm đúng mức đến bảo hộ tài sản trí tuệ. Điều này khiến không ít sản phẩm dù nổi tiếng nhưng vẫn đối mặt nguy cơ bị làm giả, làm nhái hoặc bị chiếm dụng thương hiệu.
Trong nền kinh tế tri thức, tài sản trí tuệ ngày càng trở thành nguồn lực đặc biệt quan trọng. Đó có thể là nhãn hiệu, logo, chỉ dẫn địa lý, kiểu dáng bao bì, bí quyết kỹ thuật hay các giá trị văn hóa gắn với sản phẩm địa phương.

Những tài sản trí tuệ của HTX
Việc đăng ký bảo hộ nhãn hiệu không chỉ giúp HTX bảo vệ quyền lợi hợp pháp mà còn nâng cao giá trị thương mại của sản phẩm. Nhiều nghiên cứu cho thấy các sản phẩm được bảo hộ thương hiệu thường có giá bán cao hơn, khả năng cạnh tranh tốt hơn và dễ dàng tiếp cận các thị trường lớn.
Quan trọng hơn, tài sản trí tuệ phải được xây dựng trên nền tảng chất lượng thực chất. Một thương hiệu mạnh không thể tồn tại nếu chất lượng sản phẩm không ổn định hoặc vi phạm các quy định về an toàn thực phẩm.
Do đó, cần nâng cao nhận thức rằng tài sản trí tuệ, chất lượng sản phẩm và an toàn thực phẩm là ba yếu tố không thể tách rời trong quá trình phát triển HTX hiện đại.

Lợi ích của bảo hộ nhãn hiệu

Tam giác phát triển HTX hiện đại
Ba yếu tố không thể tách rời trong quá trình phát triển bền vững của HTX hiện đại.
Việt Nam hiện đã tham gia nhiều hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, mở ra cơ hội lớn cho nông sản và sản phẩm OCOP của các HTX. Tuy nhiên, cơ hội luôn đi kèm với những yêu cầu khắt khe về chất lượng, truy xuất nguồn gốc, môi trường và trách nhiệm xã hội.
Muốn tận dụng tốt các cơ hội này, các HTX cần chuyển mạnh từ tư duy sản xuất sang tư duy kinh tế nông nghiệp. Điều đó đồng nghĩa với việc phải xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn, áp dụng hệ thống quản lý chất lượng, đầu tư chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và phát triển tài sản trí tuệ.
Đồng thời, các HTX cần chủ động tham gia thương mại điện tử xuyên biên giới, tăng cường quảng bá trên nền tảng số, xây dựng câu chuyện thương hiệu gắn với giá trị văn hóa địa phương để nâng cao sức cạnh tranh.
Trong hành trình chuyển đổi số, hội nhập và phát triển, vai trò hỗ trợ của Nhà nước, các bộ, ngành, địa phương và tổ chức liên minh HTX là đặc biệt quan trọng. Các chương trình hỗ trợ chuyển đổi số, đăng ký nhãn hiệu, xây dựng mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc và xúc tiến thương mại cần tiếp tục được đẩy mạnh nhằm tạo nền tảng cho khu vực kinh tế tập thể, HTX phát triển bền vững.