HỢP TÁC XÃ ĐI LÀM
CHUYỂN ĐỔI SỐ
CHO HỢP TÁC XÃ
Trong câu chuyện chuyển đổi số của khu vực kinh tế tập thể, hợp tác xã thường xuất hiện ở vai người cần được hỗ trợ. HTX Công nghệ thông tin Huế đứng ở phía ngược lại. Đơn vị này tự nhận vai “bà đỡ” công nghệ cho các hợp tác xã bạn và đã vận hành hai sàn thương mại điện tử cùng nhiều hệ thống số của chính quyền.
Thực hiện chủ trương chuyển đổi số quốc gia, HTX Công nghệ thông tin Huế xác định sứ mệnh của mình không dừng ở việc làm giàu cho thành viên, mà còn phải là chỗ dựa về công nghệ cho các hợp tác xã, tổ hợp tác và doanh nghiệp trên địa bàn, cách định vị hiếm gặp trong khu vực kinh tế tập thể, nơi phần lớn đơn vị còn đang loay hoay với bài toán số hóa của chính mình.
HAI SÀN THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ
VÀ MÙA GIÃN CÁCH 2021
Thấu hiểu khó khăn đầu ra của các HTX nông nghiệp, HTX Công nghệ thông tin Huế đã xây dựng và đang vận hành hai sàn thương mại điện tử là kinhtehoptac.com và chodongbao.com.
Phép thử thật sự đến vào năm 2021. Trong giai đoạn giãn cách xã hội, khi chuỗi cung ứng đứt gãy và nông sản ùn ứ tại vườn, đơn vị đã hỗ trợ tiêu thụ hàng trăm tấn lương thực, thực phẩm cho các hợp tác xã qua nền tảng số. Hạ tầng số chứng minh được giá trị của mình vào đúng lúc hạ tầng vật lý ngừng hoạt động.
Đến nay, mỗi sàn có trên 1.000 sản phẩm là đặc sản vùng miền từ mọi miền Tổ quốc, đạt các tiêu chuẩn OCOP, VietGAP, hữu cơ. Doanh thu hằng năm của mỗi sàn ước trung bình khoảng 5 tỷ đồng, giải quyết một phần đầu ra cho các hợp tác xã và tổ hợp tác.
HẠ TẦNG SỐ MỞ ĐƯỜNG CHO NÔNG SẢN
Hạ tầng số chuyên biệt cho kinh tế tập thể & đặc sản vùng miền
Mỗi sàn TMĐT có trên 1000 đặc sản nông sản đạt chuẩn OCOP, VietGAP, Hữu cơ từ khắp cả nước
Doanh thu trung bình mỗi sàn hàng năm giải quyết đầu ra cho các HTX
Lương thực, thực phẩm được hỗ trợ tiêu thụ trong mùa giãn cách 2021 khi chuỗi cung ứng vật lý đứt gãy
CHUỖI GIÁ TRỊ TỪ ĐỒNG RUỘNG ĐẾN BÀN ĂN
THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ
Mở rộng thị trường, giải cứu nông sản mùa dịch, tạo kênh tiêu thụ ổn định cho HTX.
HỆ THỐNG VIỆC LÀM
Cổng việc làm bền vững, quản lý cung cầu lao động, mở rộng cơ hội cho người khuyết tật.
ĐÀO TẠO CHUYỂN ĐỔI SỐ
5 năm cầm tay chỉ việc, quản trị kinh doanh, marketing trực tuyến đưa sản phẩm lên sàn.
Song song với thương mại điện tử, HTX tham gia xây dựng các hệ thống trọng điểm của địa phương, trong đó có Cổng thông tin Việc làm bền vững và Hệ thống Quản lý cung cầu lao động. Những nền tảng này vừa hiện đại hóa quản lý nhà nước, vừa giúp doanh nghiệp và hợp tác xã tuyển dụng thuận lợi hơn, đặc biệt là mở ra cơ hội việc làm cho nhóm yếu thế, trong đó có người khuyết tật. Việc một hợp tác xã đủ năng lực tham gia xây dựng hệ thống thông tin của cơ quan nhà nước không phải chuyện thường gặp.
Mảng việc thứ ba là đào tạo. Trong 5 năm qua, HTX thường xuyên giảng dạy, chia sẻ kinh nghiệm về quản trị kinh doanh, thương mại điện tử và chuyển đổi số cho cán bộ Liên minh HTX cùng các hợp tác xã thành viên tại nhiều tỉnh, thành. Cách làm được nhấn mạnh là không dạy lý thuyết suông mà cầm tay chỉ việc, hướng dẫn từng hợp tác xã đưa sản phẩm lên sàn và làm marketing trực tuyến.
BA TRỤ CỘT CHO
MỘT CUỘC CHUYỂN ĐỔI
Chính vị trí người đi hỗ trợ giúp HTX Công nghệ thông tin Huế nhìn rõ những rào cản chung của cả khu vực, đúc rút thành ba nhóm điểm nghẽn.
NHẬN THỨC & KỸ NĂNG
Một bộ phận cán bộ quản lý hợp tác xã truyền thống vẫn e ngại công nghệ, chưa coi chuyển đổi số là nhu cầu cấp thiết. Hạn chế về kỹ năng quản trị, tài chính và pháp lý của đội ngũ giám đốc, kế toán cũng là điểm nghẽn lớn, dễ dẫn tới sai sót.
NGUỒN LỰC & VỐN
Chi phí đầu tư hạ tầng, phần mềm và nhân sự vận hành còn cao so với quy mô tài chính của đa số hợp tác xã. Khó khăn này nặng thêm khi nhiều đơn vị thiếu trụ sở hoặc mặt bằng sản xuất, dẫn tới khả năng tiếp cận vốn vay rất hạn chế vì không có tài sản thế chấp.
THỂ CHẾ
Chưa có nhiều gói hỗ trợ tài chính đặc thù, thủ tục đủ đơn giản để hợp tác xã vay ưu đãi đầu tư công nghệ, trong khi hệ thống văn bản pháp lý còn thiếu thống nhất, gây ra tình trạng mỗi nơi làm một kiểu trong tổ chức bộ máy và vận hành.
Từ ba rào cản đó, HTX đưa ra một đề xuất đáng chú ý nhất trong toàn bộ kiến nghị của mình, thành lập quỹ hỗ trợ ưu đãi đặc thù dành riêng cho hợp tác xã đầu tư công nghệ, trong đó chấp nhận các tài sản vô hình làm tài sản thế chấp, bao gồm sản phẩm trí tuệ như phần mềm, quyền sở hữu trí tuệ, và mô hình kinh doanh số như dữ liệu giao dịch, dữ liệu khách hàng, dữ liệu sản phẩm.
Đề xuất này giải đúng vòng luẩn quẩn mà khu vực kinh tế tập thể đang mắc phải. Hợp tác xã không có nhà xưởng để thế chấp nên không vay được vốn; không vay được vốn nên không đầu tư nổi công nghệ; không có công nghệ nên mãi không tạo ra tài sản mới.
ĐỀ XUẤT ĐIỂM NHẤN: BẺ GÃY VÒNG LUẨN QUẨN TÀI CHÍNH
QUỸ HỖ TRỢ ƯU ĐÃI ĐẶC THÙ CHO HTX ĐẦU TƯ CÔNG NGHỆ
Cùng với đó là kiến nghị về cơ chế đặt hàng, để các hợp tác xã công nghệ tham gia những dự án chuyển đổi số của địa phương như số hóa dữ liệu nông nghiệp, nhật ký canh tác, truy xuất nguồn gốc và quản lý chuỗi cung ứng, vừa tạo nguồn lực tài chính cho họ, vừa để họ quay lại phục vụ chính cộng đồng hợp tác xã.
Với hệ thống Liên minh Hợp tác xã Việt Nam, HTX Công nghệ thông tin Huế đề xuất 3 trụ cột chiến lược về công nghệ cho nhiệm kỳ tới.
Trụ cột thứ nhất là xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về kinh tế tập thể, bao gồm văn bản pháp luật, thông tin nhân sự, tài chính, tài sản và dữ liệu điều hành, sản phẩm của từng hợp tác xã thành viên. Trụ cột thứ hai là phát triển nền tảng chuyển đổi số dùng chung, tạo ra một bộ công cụ số tối thiểu mà mọi hợp tác xã đều dùng được, phần mềm kế toán dùng chung, hệ thống tiếp nhận văn bản và thông báo, nhật ký sản xuất kèm truy xuất nguồn gốc, và nền tảng thương mại điện tử.
Trụ cột thứ ba là thiết lập hệ thống hỗ trợ ra quyết định, vận hành trên nguồn dữ liệu đã thu thập kết hợp với trí tuệ nhân tạo, giúp lãnh đạo Liên minh HTX và các hợp tác xã chỉ đạo, điều hành chính xác hơn. Điểm mạnh của lộ trình nằm ở tính tuần tự, không có dữ liệu thì không có nền tảng dùng chung, và không có nền tảng dùng chung thì hệ thống hỗ trợ ra quyết định không có gì để phân tích.
Để khởi động ngay, HTX đề nghị thành lập các câu lạc bộ chuyển đổi số trực thuộc Liên minh HTX cấp tỉnh, thành phố, giao những hợp tác xã có năng lực chuyên môn làm nòng cốt để định kỳ tư vấn, hỗ trợ kỹ thuật miễn phí hoặc chi phí thấp cho thành viên; đồng thời đưa tiêu chí chuyển đổi số vào bộ tiêu chí thi đua khen thưởng hằng năm.
Điều làm những đề xuất trên có trọng lượng không nằm ở độ chi tiết, mà ở chỗ chúng đến từ một đơn vị đã trực tiếp làm, đã dựng sàn, đã bán hàng cho hợp tác xã khác trong mùa giãn cách, đã đứng lớp cầm tay chỉ việc ở nhiều tỉnh, thành.