Động lực tạo nên những HTX mạnh
Trong bối cảnh Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi cùng nhiều chính sách hỗ trợ của Nhà nước đang tạo hành lang pháp lý thuận lợi, các HTX ở Lai Châu đứng trước cơ hội lớn để bảo vệ và khai thác hiệu quả những giá trị đặc sản địa phương, từng bước đưa sản phẩm vùng cao vươn xa.
Một trong những điểm sáng của kinh tế tập thể Lai Châu là sự thay đổi rõ nét trong tư duy liên kết. Thay vì sản xuất manh mún, mạnh ai nấy làm, nhiều HTX đã trở thành "đầu tàu" kết nối nông dân với doanh nghiệp, hình thành chuỗi sản xuất - tiêu thụ ổn định.
Tại xã Sin Suối Hồ, HTX Dền Thàng là minh chứng sinh động cho hiệu quả của mô hình này.
Ông Lý A Sài, Giám đốc HTX Dền Thàng chia sẻ, suốt ba năm qua, HTX đã liên kết thu mua hàng trăm tấn chuối, dong riềng, khoai sọ cho người dân địa phương. Điều quan trọng hơn là HTX đã xây dựng được các kênh tiêu thụ ổn định ngoài tỉnh, giúp giá nông sản ít biến động hơn, người dân yên tâm đầu tư sản xuất.
Câu chuyện của HTX Dền Thàng cho thấy khi HTX thực sự đóng vai trò trung tâm liên kết, lợi ích không chỉ thuộc về doanh nghiệp hay HTX mà còn lan tỏa tới từng hộ dân. Người sản xuất không còn nơm nớp nỗi lo "được mùa mất giá", còn doanh nghiệp có vùng nguyên liệu ổn định, đáp ứng yêu cầu về chất lượng và truy xuất nguồn gốc.
HTX đang thay đổi kinh tế nông thôn Lai Châu như thế nào?
Chuỗi liên kết giá trị HTX Dền Thàng
HTX Dền Thàng
Đầu tàu kết nối sản xuất tại xã Sin Suối Hồ
Liên kết thu mua
Thu mua chuối, dong riềng, khoai sọ tận vườn cho bà con
Chuỗi tiêu thụ ngoài tỉnh
Thiết lập mạng lưới đại lý ổn định tại các thành phố lớn
Ổn định giá nông sản
Bảo vệ nông dân khỏi biến động thị trường tự do
Tăng thu nhập người dân
Góp phần thay đổi diện mạo kinh tế bản làng bền vững
Chỉ số kinh tế tập thể nổi bật
Liên kết sản xuất cũng tạo điều kiện để các quy trình canh tác tiên tiến được áp dụng đồng bộ, từ sản xuất an toàn, hữu cơ, giảm sử dụng phân bón hóa học đến tiết kiệm nước, kiểm soát chất lượng. Đây chính là nền tảng để nông nghiệp Lai Châu chuyển từ tăng trưởng theo sản lượng sang tăng trưởng theo chất lượng và giá trị gia tăng.
Tại xã Nậm Hàng, kinh tế tập thể đang từng bước trở thành động lực phát triển kinh tế địa phương. Hiện toàn xã có 17 HTX với 140 thành viên, tạo việc làm thường xuyên cho 134 lao động. Doanh thu bình quân đạt khoảng 500 triệu đồng mỗi HTX mỗi năm; thu nhập bình quân của người lao động đạt 45 triệu đồng/năm.
Các HTX hoạt động trên nhiều lĩnh vực như xây dựng, sản xuất vật liệu xây dựng, thương mại, dịch vụ, vệ sinh môi trường... Trong đó, nhiều đơn vị đã chủ động đổi mới mô hình quản trị, mở rộng quy mô và thích ứng với cơ chế thị trường.
HTX đã xây dựng được các kênh tiêu thụ ổn định ngoài tỉnh, giúp giá nông sản ít biến động hơn, người dân yên tâm đầu tư sản xuất.
Khi tài sản trí tuệ trở thành "vốn" của HTX
Theo ông Nguyễn Cao Trường, Giám đốc HTX Thanh niên Trường Thịnh, muốn phát triển bền vững thì chất lượng sản phẩm, uy tín và liên kết với người dân phải được đặt lên hàng đầu. Nhờ sự hỗ trợ của chính quyền địa phương, HTX từng bước ổn định sản xuất, mở rộng thị trường và tạo thêm việc làm cho lao động địa phương.
Điểm đáng ghi nhận là nhiều HTX tại Lai Châu không còn chỉ hướng tới doanh thu trước mắt mà bắt đầu chú trọng xây dựng thương hiệu, chuẩn hóa quy trình sản xuất và nâng cao giá trị sản phẩm. Đây chính là bước chuyển rất quan trọng để kinh tế tập thể phát triển theo chiều sâu.
Trong nền kinh tế hiện đại, giá trị của sản phẩm không chỉ nằm ở chất lượng mà còn ở thương hiệu, uy tín và quyền sở hữu trí tuệ. Đối với các HTX, đặc biệt là HTX sản xuất nông nghiệp và sản phẩm OCOP, tài sản trí tuệ chính là "lá chắn" bảo vệ thành quả lao động và là công cụ cạnh tranh hiệu quả trên thị trường.
Khuôn khổ pháp lý về Sở hữu trí tuệ
Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi cùng các văn bản hướng dẫn đã tạo khuôn khổ pháp lý đầy đủ hơn cho việc bảo hộ và khai thác tài sản trí tuệ. Các quy định về quyền tác giả, quyền liên quan, nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp, sáng chế, chỉ dẫn địa lý, bảo hộ giống cây trồng... đều có ý nghĩa thiết thực đối với khu vực kinh tế tập thể.
Đối với HTX, việc đăng ký nhãn hiệu giúp bảo vệ tên gọi, logo và uy tín sản phẩm trước nguy cơ bị sao chép hoặc sử dụng trái phép. Khi thương hiệu được bảo hộ, HTX sẽ thuận lợi hơn trong xúc tiến thương mại, ký kết hợp đồng với doanh nghiệp và mở rộng thị trường.
Với các sản phẩm đặc trưng của địa phương, chỉ dẫn địa lý và nhãn hiệu tập thể còn góp phần khẳng định nguồn gốc xuất xứ, nâng cao giá trị hàng hóa và tạo lợi thế cạnh tranh.
Các HTX cũng cần quan tâm tới việc bảo hộ giống cây trồng khi nghiên cứu, chọn tạo hoặc khai thác những giống có giá trị; đồng thời chú trọng quyền đối với sáng chế, giải pháp hữu ích, kiểu dáng công nghiệp nếu có các sáng kiến cải tiến kỹ thuật trong sản xuất.
Không chỉ dừng ở việc đăng ký bảo hộ, việc quản trị và khai thác tài sản trí tuệ hiệu quả còn giúp HTX gia tăng giá trị thương mại của sản phẩm, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.
Chính sách khuyến khích từ Nhà nước
Nhận thức rõ vai trò của tài sản trí tuệ đối với phát triển kinh tế tập thể, Nhà nước đã ban hành nhiều chính sách hỗ trợ các HTX. Các HTX có thể được hỗ trợ trong quá trình đăng ký xác lập quyền sở hữu công nghiệp, xây dựng và phát triển nhãn hiệu, nhãn hiệu tập thể, chỉ dẫn địa lý; hỗ trợ phát triển sản phẩm OCOP; xúc tiến thương mại; truy xuất nguồn gốc; ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số.
Tài sản trí tuệ giúp HTX tăng sức cạnh tranh ra sao?
LOGO & Nhãn hiệu
Nhận diện thương hiệu đặc sắc, độc bản
Uy tín & Chất lượng
Khẳng định chất lượng sản xuất an toàn, OCOP
Thị trường tin dùng
Tiếp cận siêu thị lớn, xuất khẩu
Giá trị gia tăng cao
Nâng tầm giá trị nông sản đặc sản
Thu nhập bền vững
Đảm bảo đời sống ổn định cho thành viên HTX
Các chính sách hỗ trợ phát triển tài sản trí tuệ
Muốn phát triển bền vững thì chất lượng sản phẩm, uy tín và liên kết với người dân phải được đặt lên hàng đầu.
Chính sách hỗ trợ đang mở ra cơ hội lớn
Bên cạnh phát triển trên đồng ruộng, các HTX ở Lai Châu còn ghi dấu ấn tại các vùng lòng hồ thủy điện. Lợi thế hàng nghìn ha mặt nước tại các hồ thủy điện Bản Chát, Huội Quảng, Sơn La, Lai Châu đang được khai thác ngày càng hiệu quả thông qua các HTX và tổ hợp tác nuôi thủy sản.
Nhiều địa phương như Than Uyên, Tân Uyên, Mường Tè, Nậm Nhùn đã hình thành vùng nuôi tập trung với các giống cá có giá trị kinh tế cao như cá lăng, cá chiên, cá nheo, cá trắm và rô phi đơn tính.
6 tháng đầu năm 2026, sản lượng nuôi và khai thác thủy sản toàn tỉnh đạt khoảng 1.361 tấn, tăng 7,59% so với cùng kỳ năm trước. Đặc biệt, tại lòng hồ Thủy điện Bản Chát, số lượng lồng nuôi tăng từ 280 lồng năm 2024 lên trên 500 lồng năm 2026, sản lượng đạt hơn 700 tấn mỗi năm.
Theo ông Lê Tuấn Anh, Giám đốc HTX Nông nghiệp, Công nghiệp, Thương mại và Du lịch Than Uyên, muốn nghề nuôi cá phát triển bền vững thì chất lượng sản phẩm và môi trường phải được đặt lên hàng đầu.
HTX hướng dẫn các thành viên tuân thủ quy trình kỹ thuật, kiểm soát môi trường nước định kỳ, sử dụng thức ăn đạt chuẩn, đồng thời tập trung chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ.
Đây chính là mô hình phát triển mà nhiều HTX nông nghiệp cần hướng tới, không chỉ bán nguyên liệu mà phải gia tăng giá trị thông qua chế biến, thương hiệu và tài sản trí tuệ.
Nuôi thủy sản lòng hồ đang trở thành động lực mới
Sản lượng thủy sản
Số lượng lồng nuôi
Mở rộng nhanh chóng quy mô liên kết sản xuất
Sản lượng hồ Bản Chát
Đáp ứng các đơn hàng chế biến sâu quy mô lớn
Địa phương phát triển
- Than Uyên
- Tân Uyên
- Mường Tè
- Nậm Nhùn
Mô hình liên kết và chuỗi giá trị thủy sản sạch
Dù đạt nhiều kết quả tích cực, khu vực kinh tế tập thể của Lai Châu vẫn còn không ít khó khăn. Nhiều HTX có quy mô nhỏ, vốn điều lệ thấp, năng lực quản trị còn hạn chế; việc tiếp cận vốn tín dụng và chính sách hỗ trợ còn gặp vướng mắc. Công tác liên kết tiêu thụ chưa thật sự bền vững.
Ông Vàng Văn Phiêng, Giám đốc HTX Nậm Manh cho biết, khó khăn lớn nhất hiện nay là thiếu vốn để mở rộng sản xuất và chưa có các hợp đồng tiêu thụ dài hạn với doanh nghiệp. HTX mong muốn được hỗ trợ nhiều hơn về đào tạo quản trị, tiếp cận tín dụng và kết nối thị trường.
Đây cũng là những vấn đề cần tiếp tục được tháo gỡ thông qua việc hoàn thiện chính sách, tăng cường đào tạo nguồn nhân lực, đẩy mạnh chuyển đổi số, hỗ trợ đăng ký và khai thác tài sản trí tuệ, đồng thời phát triển mạnh các chuỗi liên kết giữa nông dân - HTX - doanh nghiệp.
Đáng chú ý, trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng, tài sản trí tuệ sẽ không còn là khái niệm xa lạ mà trở thành một phần không thể thiếu trong chiến lược phát triển của mỗi HTX.
Khi được hỗ trợ đúng chính sách, được trang bị kiến thức pháp luật về sở hữu trí tuệ và chủ động khai thác các giá trị vô hình của sản phẩm, các HTX ở Lai Châu sẽ có thêm động lực để bứt phá, góp phần xây dựng nền nông nghiệp xanh, hiện đại, nâng cao thu nhập cho người dân và khẳng định vị thế của nông sản địa phương.