TÀI SẢN TRÍ TUỆ
"CHÌA KHÓA" NÂNG TẦM
GIÁ TRỊ HỢP TÁC XÃ
Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và sở hữu trí tuệ đang trở thành nguồn lực mới giúp các HTX nâng cao giá trị nông sản, xây dựng thương hiệu và tạo lợi thế cạnh tranh bền vững trong kỷ nguyên số.
Thực tế cho thấy, tài sản lớn nhất của một HTX hiện đại không chỉ là diện tích đất hay sản lượng nông sản mà còn là những giá trị vô hình được tạo dựng từ tri thức, công nghệ, thương hiệu và uy tín.
Khi một giống cây được canh tác theo quy trình chuẩn, được chứng nhận chất lượng, được truy xuất nguồn gốc, mang thương hiệu được bảo hộ và có hệ thống tiêu thụ ổn định thì giá trị của sản phẩm không còn chỉ nằm ở cân nặng hay sản lượng, mà nằm ở niềm tin của người tiêu dùng. Đó chính là tài sản trí tuệ mà mỗi HTX cần hướng tới xây dựng và bảo vệ.
Khoa học công nghệ mở đường tạo tài sản trí tuệ
Một trong những mô hình tiêu biểu cho tư duy đổi mới này là HTX sản xuất, kinh doanh nhãn đặc sản Hiệp Cường (xã Hiệp Cường, tỉnh Hưng Yên), có tiền thân là HTX sản xuất và dịch vụ thương mại nhãn thương hiệu, hoa công nghệ cao Trịnh Tiệp.
Từ những kinh nghiệm tích lũy trong quá trình thu mua và tiêu thụ nông sản, ông Trịnh Ngọc Tiệp nhận thấy muốn nâng cao thu nhập cho nông dân thì không thể chỉ dựa vào sản xuất theo tập quán mà phải thay đổi toàn diện từ tư duy đến phương thức tổ chức sản xuất.
Chính vì vậy, khi thành lập HTX vào năm 2021, Ban Giám đốc HTX đã xác định lấy khoa học công nghệ và liên kết thị trường làm nền tảng phát triển lâu dài.
Trong điều kiện thị trường ngày càng cạnh tranh, HTX không lựa chọn con đường mở rộng diện tích bằng mọi giá mà tập trung nâng cao chất lượng sản phẩm. Toàn bộ vùng trồng gần 15 ha được tổ chức sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP.
Hướng đi của HTX không đơn thuần là việc đáp ứng một bộ tiêu chí kỹ thuật mà còn là quá trình thay đổi tư duy của từng thành viên, từ khâu cải tạo đất, lựa chọn giống, chăm sóc, sử dụng phân bón hữu cơ đến thu hoạch và bảo quản sau thu hoạch.
Để đạt được mục tiêu này, HTX thường xuyên phối hợp tổ chức tập huấn, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, hướng dẫn thành viên áp dụng quy trình sản xuất đồng bộ, giúp từng hộ dân từng bước tiếp cận phương thức canh tác hiện đại.
Hành trình tạo giá trị của HTX Hiệp Cường
Đặc biệt, HTX là một trong số ít đơn vị trong tỉnh áp dụng thành công kỹ thuật xử lý nhãn trà sớm. Đây là giải pháp khoa học có ý nghĩa quan trọng khi giúp điều chỉnh thời điểm thu hoạch, tránh tình trạng thu hoạch đồng loạt dẫn đến cung vượt cầu.
Nhờ làm chủ quy trình kỹ thuật, năng suất nhãn của HTX tăng gấp 2 lần so với phương thức sản xuất truyền thống, đồng thời chất lượng quả đồng đều hơn, đáp ứng yêu cầu của các hệ thống phân phối hiện đại. Việc chủ động được thời vụ cũng giúp HTX nâng cao khả năng cạnh tranh, tăng giá bán và giảm đáng kể rủi ro do biến động của thị trường.
Không dừng lại ở khâu sản xuất, HTX còn đầu tư hai kho lạnh phục vụ bảo quản nông sản sau thu hoạch. Đây là bước đi thể hiện rõ tư duy ứng dụng công nghệ vào toàn bộ chuỗi giá trị. Thay vì phải bán ngay sau khi thu hoạch với mức giá phụ thuộc hoàn toàn vào thương lái, sản phẩm được bảo quản trong điều kiện phù hợp để duy trì chất lượng trước khi đưa ra thị trường. Công nghệ bảo quản đã góp phần giảm tổn thất sau thu hoạch, kéo dài thời gian tiêu thụ và nâng cao giá trị thương phẩm của sản phẩm.
Công nghệ tạo nên sự khác biệt cho HTX
Từ sản phẩm OCOP đến thương hiệu có giá trị
Nhờ đồng bộ các giải pháp khoa học công nghệ, mỗi năm HTX Hiệp Cường xuất bán từ 40 đến 50 tấn nhãn quả, trong đó khoảng 30 tấn được tiêu thụ thông qua các cửa hàng hoa quả sạch và hệ thống khách hàng đặt mua trực tiếp.
Đặc biệt, sản phẩm nhãn tươi của HTX đã được công nhận OCOP 4 sao. Danh hiệu này không chỉ là sự ghi nhận về chất lượng mà còn là nền tảng quan trọng để xây dựng thương hiệu, từng bước hình thành tài sản trí tuệ có giá trị lâu dài.
Khi một sản phẩm có thương hiệu, được người tiêu dùng nhận diện và tin tưởng, giá trị gia tăng sẽ cao hơn nhiều so với việc chỉ bán nông sản thô.
Câu chuyện của gia đình ông Nguyễn Văn Thành, thành viên HTX, là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của việc ứng dụng khoa học công nghệ. Trước đây, sản xuất chủ yếu dựa trên kinh nghiệm nên năng suất thiếu ổn định, đầu ra phụ thuộc vào chợ truyền thống, giá bán bấp bênh.
Sau khi tham gia HTX, được hướng dẫn áp dụng quy trình VietGAP, sản phẩm đạt chất lượng cao hơn, năng suất ổn định hơn và đặc biệt là không còn nỗi lo tìm kiếm đầu ra. Điều đó cho thấy, đổi mới sáng tạo không phải là những công nghệ quá xa vời mà bắt đầu từ việc thay đổi cách nghĩ, cách làm của từng người nông dân.
Chuỗi giá trị toàn diện của HTX
Quy trình canh tác chuẩn
Minh bạch nguồn gốc
Khẳng định chất lượng
Duy trì độ tươi ngon
HIỆP CƯỜNG
Trung tâm Chuỗi giá trị
5 ha cúc & huệ
Hợp đồng tiêu thụ
Phân phối cao cấp
Tài sản trí tuệ lâu dài
Một điểm đáng chú ý khác trong mô hình của HTX Hiệp Cường là tư duy sử dụng hiệu quả tài nguyên đất đai thông qua đa dạng hóa sản xuất. Ngoài 10 ha nhãn đặc sản, HTX còn quy hoạch 5 ha trồng hoa cúc, hoa huệ và đầu tư nhà lưới cùng hệ thống tưới tự động.
Công nghệ tưới tiết kiệm nước không chỉ giảm chi phí lao động mà còn bảo đảm cây sinh trưởng đồng đều, nâng cao năng suất và chất lượng hoa. Mỗi năm, HTX cung ứng khoảng 200 vạn bông hoa các loại cho thị trường, được thương lái đến tận vườn thu mua. Đây là minh chứng cho thấy ứng dụng công nghệ không chỉ giới hạn ở cây ăn quả mà còn mở rộng sang nhiều lĩnh vực sản xuất khác.
Đổi mới sáng tạo - nền tảng phát triển HTX hiện đại
Nhìn từ thành công của HTX Hiệp Cường có thể thấy, đổi mới sáng tạo không chỉ dừng ở việc đưa công nghệ vào sản xuất mà còn bao gồm đổi mới trong quản trị, liên kết chuỗi giá trị và xây dựng thương hiệu. Đây cũng là những yếu tố quan trọng để hình thành các tài sản trí tuệ mới.
Một quy trình sản xuất được chuẩn hóa, một thương hiệu được người tiêu dùng tin tưởng, một sản phẩm OCOP được thị trường ghi nhận hay một vùng nguyên liệu đạt tiêu chuẩn đều là những giá trị vô hình cần được bảo hộ và phát triển lâu dài.
Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, các HTX cũng cần chủ động ứng dụng công nghệ số vào quản lý sản xuất, truy xuất nguồn gốc, quản trị thành viên, thương mại điện tử và quảng bá sản phẩm.
Dữ liệu số không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản trị mà còn tạo nền tảng để xây dựng thương hiệu số, mở rộng thị trường trong và ngoài nước. Khi kết hợp giữa sản xuất hiện đại với công nghệ số và bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, HTX sẽ tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững trước yêu cầu ngày càng cao của thị trường.
Ba trụ cột phát triển HTX
Số hóa quản trị, dữ liệu sản xuất & TMĐT
Quy trình chuẩn VietGAP, kho lạnh & xử lý trà sớm
Bảo hộ nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý & OCOP
Bên cạnh việc đầu tư công nghệ, xây dựng văn hóa đổi mới sáng tạo trong khu vực kinh tế tập thể cũng là yêu cầu cấp thiết. Mỗi thành viên HTX cần nhận thức rõ rằng sáng kiến cải tiến kỹ thuật, giải pháp quản lý, mẫu mã bao bì, nhãn hiệu hay quy trình sản xuất đều có thể trở thành tài sản trí tuệ nếu được đầu tư, hoàn thiện và bảo hộ đúng quy định.
Tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ không chỉ là tuân thủ pháp luật mà còn là động lực thúc đẩy sáng tạo, khuyến khích các HTX mạnh dạn nghiên cứu, ứng dụng công nghệ và phát triển sản phẩm mới.
Thực tiễn từ HTX sản xuất, kinh doanh nhãn đặc sản Hiệp Cường cho thấy khi khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và liên kết thị trường được đặt ở vị trí trung tâm thì hiệu quả kinh tế được nâng lên rõ rệt.
Từ một HTX có quy mô còn khiêm tốn, đơn vị hiện duy trì lợi nhuận bình quân 500-700 triệu đồng mỗi năm, tạo việc làm thường xuyên cho 12 lao động địa phương với thu nhập ổn định. Quan trọng hơn, HTX đã tạo dựng được thương hiệu, nâng cao giá trị sản phẩm và góp phần thay đổi tư duy sản xuất của người dân.
12 tài sản trí tuệ HTX có thể hướng tới
Trong giai đoạn phát triển mới, chuyển đổi số, khoa học công nghệ và sở hữu trí tuệ sẽ tiếp tục là ba trụ cột quan trọng thúc đẩy kinh tế tập thể phát triển bền vững. Mỗi HTX cần coi đổi mới sáng tạo là động lực, coi tài sản trí tuệ là nguồn lực và coi công nghệ là công cụ để nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh.
Khi văn hóa đổi mới sáng tạo được hình thành, quyền sở hữu trí tuệ được tôn trọng và bảo vệ, các HTX sẽ không chỉ tạo ra những sản phẩm có giá trị kinh tế cao mà còn góp phần xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, xanh, bền vững và hội nhập sâu rộng với thị trường trong nước cũng như quốc tế.
Khi khoa học công nghệ trở thành động lực, đổi mới sáng tạo trở thành văn hóa và sở hữu trí tuệ trở thành nguồn lực, HTX sẽ không chỉ bán nông sản mà còn tạo ra những tài sản vô hình có giá trị bền vững.