CHÌA KHÓA
KHAI MỞ NGUỒN LỰC ĐẤT ĐAI
TẠI HÀ NỘI

Luật Đất đai 2024 quy định bảng giá đất được xây dựng theo khu vực, vị trí; tại những nơi có bản đồ địa chính số và cơ sở dữ liệu giá đất, bảng giá có thể được xây dựng đến từng thửa đất trên cơ sở vùng giá trị và thửa đất chuẩn.

Chính sách mới hướng tới việc đưa hoạt động định giá đất gần hơn với các tín hiệu của thị trường, qua đó tăng tính công bằng trong phân bổ nghĩa vụ và quyền lợi giữa Nhà nước, người sử dụng đất và doanh nghiệp.

Chính phủ cũng xác định việc chuyển tiếp sang bảng giá mới phải bảo đảm phù hợp nguyên tắc thị trường, tránh thất thu ngân sách và bảo đảm công bằng trong thực hiện quyền, nghĩa vụ của người sử dụng đất.

Tuy nhiên, cần nhấn mạnh, giá đất sát thị trường không đồng nghĩa với việc chỉ đơn giản là nâng giá đất. Cốt lõi của cải cách nằm ở chất lượng dữ liệu, phương pháp định giá và khả năng phản ánh đúng giá trị kinh tế của từng khu vực, từng vị trí.

Với Hà Nội, việc xây dựng bảng giá đất càng có ý nghĩa bởi quá trình đô thị hóa đang làm thay đổi rất nhanh giá trị đất đai. Một khu vực có thể thay đổi hoàn toàn giá trị sau khi một tuyến đường vành đai được đầu tư, một nhà ga đường sắt đô thị hình thành, một cây cầu mới kết nối hai bờ sông hay một khu vực được quy hoạch chỉnh trang, tái thiết.

Vì vậy, bên cạnh việc quản lý quỹ đất đang có, Hà Nội tiếp tục chủ động dự báo và tạo lập quỹ đất theo quy hoạch, từ đó giúp phần giá trị gia tăng từ đầu tư hạ tầng được chuyển hóa đầy đủ thành nguồn lực công.

Đây cũng chính là điểm đáng chú ý trong cách tiếp cận mới của Hà Nội, từ quản lý quỹ đất hiện có sang chủ động tạo lập, phát triển và khai thác quỹ đất để tạo nguồn lực cho phát triển.

Tại hội nghị ngày 15/9, Phó Chủ tịch UBND thành phố Bùi Duy Cường trình bày Chương trình hành động của Ban Thường vụ Thành ủy triển khai Nghị quyết 21-NQ/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật liên quan, trong đó thành phố đặt mục tiêu gắn hoàn thiện chính sách đất đai với yêu cầu xây dựng Thủ đô nhanh, bền vững, văn minh và hiện đại.

Điểm quan trọng trong chương trình này là Hà Nội không nhìn đất đai như một nguồn thu đơn lẻ. Thành phố hướng tới gắn việc tạo lập quỹ đất với các tuyến đường sắt đô thị, đường vành đai, các trục giao thông chiến lược và những khu vực chỉnh trang, tái thiết đô thị.

Cách tiếp cận này nếu được thực hiện đồng bộ sẽ tạo ra một vòng tròn phát triển, trong đó hạ tầng làm tăng khả năng tiếp cận và giá trị sử dụng đất; Nhà nước chủ động tạo lập quỹ đất và tổ chức khai thác giá trị gia tăng; nguồn thu từ đất quay trở lại phục vụ đầu tư hạ tầng, dịch vụ công và chất lượng đô thị.

Cùng với đó, cải cách thủ tục hành chính cần đi song hành. Giá đất minh bạch nhưng thủ tục giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích, đấu giá, bồi thường và cấp giấy chứng nhận vẫn kéo dài thì nguồn lực đất đai chưa thể được giải phóng.

Vì vậy, Hà Nội đặt yêu cầu cắt giảm khâu trung gian, giảm thời gian và chi phí tuân thủ, tăng cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình, đồng thời kiện toàn bộ máy quản lý đất đai theo hướng rõ chức năng, rõ thẩm quyền và tăng cường kiểm tra, giám sát.

Về dài hạn, mục tiêu lớn hơn của Hà Nội không nằm ở việc thu được bao nhiêu tiền từ đất trong một năm ngân sách, mà là làm thế nào để mỗi mét vuông đất được sử dụng hiệu quả hơn và phần giá trị gia tăng từ phát triển đô thị được phân bổ hợp lý trở lại cho xã hội.

Cùng với sự phát triển thần tốc của hạ tầng, nếu cơ quan quản lý chủ động quy hoạch, tạo lập quỹ đất và có cơ chế khai thác phù hợp, giá trị gia tăng đó có thể trở thành nguồn vốn cho những công trình tiếp theo, thay vì chủ yếu chuyển hóa thành lợi ích tư nhân.

Nghị quyết 21-NQ/TW đặt yêu cầu khơi thông, huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực đất đai, đồng thời khắc phục tình trạng đất sử dụng lãng phí, bỏ hoang và các dự án tồn đọng kéo dài.

Nếu thực hiện đồng bộ, Hà Nội có cơ hội chuyển đất đai từ một nguồn lực thường xuyên phát sinh điểm nghẽn thành một động lực cho đầu tư phát triển.

Khi đó, bảng giá đất mới không chỉ là một công cụ xác định nghĩa vụ tài chính, mà có thể trở thành một cấu phần của hệ thống quản trị đô thị hiện đại, định giá minh bạch để quản lý tốt hơn, quản lý tốt để khai thác hiệu quả hơn, và khai thác hiệu quả để tái đầu tư cho một Hà Nội văn minh, hiện đại và phát triển bền vững.