Nữ thuyền trưởng HTX
và triết lý "thành công không
đo bằng tiền"

Với khát vọng lập nghiệp tại quê nhà, năm 2023, chị Nguyễn Thị Hồng Lê đứng ra thành lập HTX Dâu tằm Hạnh Lê và đảm nhận vai trò Giám đốc. Mục tiêu là tập hợp hộ dân, tổ chức lại sản xuất và nâng giá trị chuỗi dâu tằm.

Đến nay, HTX có 116 thành viên, cùng nhiều hộ liên kết. Nhờ hoạt động hiệu quả, mô hình giúp người nông dân giảm sự đơn độc trước bài toán giống, kỹ thuật, vật tư và đầu ra.

Muốn chuỗi sản xuất ổn định, trước hết phải chủ động nguồn giống, vì vậy HTX đã đầu tư cơ sở nuôi tằm con rộng 150m² cùng 2,5ha dâu kinh doanh. Mỗi năm, cơ sở sản xuất khoảng 200 tờ trứng giống, tương đương hơn 2.000 vòng tằm, cung ứng cho thành viên và các hộ nuôi lớn trong vùng. Chủ động giống giúp kiểm soát chất lượng đầu vào, tạo nền tảng ổn định cho chuỗi liên kết.

Tư duy sản xuất hàng hóa thể hiện rõ khi HTX chủ động tham gia chuỗi liên kết phát triển sản xuất trồng dâu nuôi tằm giai đoạn 2024 - 2025 theo chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất nông, lâm nghiệp và thủy sản của tỉnh.

Cùng các hộ dân, HTX đưa giống dâu, giống tằm tiến bộ vào sản xuất, hình thành vùng hàng hóa tập trung, chất lượng cao; đầu tư nhà tằm con, nhà tằm lớn, mua mới né gỗ ô vuông, thâm canh diện tích dâu và áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật. Qua đó, sản xuất được chuẩn hóa từ giống, chăm sóc đến điều kiện nuôi.

Nếu kỹ thuật là điều kiện cần, thị trường là điểm tựa để người dân yên tâm đầu tư. HTX đứng ra làm đầu mối kết nối các tổ nhóm nông dân với Công ty Cổ phần Dâu tằm tơ Yên Bái, góp phần giải quyết đầu ra.

Cùng với kết nối bao tiêu sản phẩm, HTX Hạnh Lê cung ứng tằm giống chất lượng cao, vật tư chuyên dụng, thuốc phòng trừ sâu bệnh trên dâu tằm và hướng dẫn bà con đầu tư né gỗ ô vuông, cải tạo nhà tằm con, nhà tằm lớn theo quy chuẩn hiện đại. HTX cũng trở thành đầu mối dịch vụ, kỹ thuật và thị trường, thu hẹp khoảng cách giữa nông hộ với doanh nghiệp.

Hiệu quả kinh tế là thước đo rõ nhất sức sống của mô hình. Nhờ áp dụng khoa học kỹ thuật và công nghệ mới, doanh thu trên mỗi hécta đất của HTX đạt trên 300 triệu đồng/năm; thu nhập của các hộ nông dân cao gấp 3,5 - 4 lần so với canh tác lúa truyền thống.

Kết quả của HTX Hạnh Lê cho thấy lựa chọn cây trồng phù hợp, tổ chức lại sản xuất và gắn với thị trường có thể nâng rõ giá trị đất đai, tạo động lực chuyển sang sản xuất hàng hóa.

Giám đốc HTX Nguyễn Thị Hồng Lê cũng định hướng HTX phát triển theo hướng gắn hiệu quả kinh tế với bảo vệ môi trường. Cụ thể, HTX chuyển phương thức sản xuất theo hướng kinh tế hữu cơ, kinh tế tuần hoàn, tận dụng những nguồn phụ phẩm trước đây thường bị xem là chất thải.

Hệ thống bể ủ men vi sinh được HTX xây dựng để xử lý chất thải của tằm cùng cành, thân cây dâu sau mỗi chu kỳ đốn tỉa. Nguyên liệu được băm nhỏ, ủ thành phân hữu cơ bón lại cho đồng dâu, hạn chế phân bón hóa học. Cách làm này biến chất thải thành đầu vào, giảm chi phí và hướng tới sản xuất xanh.

Lợi nhuận tiếp tục được HTX tái đầu tư và mở rộng sản xuất, qua đó, tạo việc làm, thu nhập ổn định cho 6 lao động chính và 5 lao động thời vụ, với mức từ 10 - 15 triệu đồng/tháng.

Có thể thấy, HTX Hạnh Lê đang phát huy vai trò kết nối nguồn lực, chia sẻ tri thức và cùng thành viên giải quyết các vấn đề sản xuất. HTX hướng dẫn, chuyển giao kỹ thuật trồng dâu nuôi tằm, tuyên truyền biện pháp bảo vệ môi trường và bảo đảm an toàn sinh học trong sản xuất nông nghiệp cho nhiều hộ dân.

Đáng chú ý, phía sau vai trò quản trị, vị nữ thuyền trưởng HTX trực tiếp lao động và đầu tư. Gia đình chị Nguyễn Thị Hồng Lê canh tác 2ha dâu nuôi tằm, đồng thời có 1ha rừng với 8.000 cây quế đang chuẩn bị khai thác.

Từ nguồn vốn tích lũy qua các chu kỳ sản xuất, chị Lê mạnh dạn đầu tư máy làm cỏ, máy băm cây dâu và xe chuyên chở tằm giống, vừa phục vụ gia đình vừa đáp ứng nhu cầu của người dân trong vùng. Cách đầu tư ấy cho thấy tư duy tích lũy từ sản xuất để tái đầu tư, từng bước cơ giới hóa và nâng hiệu quả vốn.

Từ một người con của gia đình thuần nông, chị Nguyễn Thị Hồng Lê đã lựa chọn lấy liên kết làm nền tảng, kỹ thuật làm động lực, thị trường làm điểm tựa và lợi ích cộng đồng làm một phần mục tiêu phát triển.

Thành công của HTX Dâu tằm Hạnh Lê vì thế không chỉ được đo bằng doanh thu tiền tỷ, hay giá trị trên 300 triệu đồng mỗi ha/năm. Giá trị lớn hơn nằm ở việc HXT đã và đang tập hợp các hộ nhỏ lẻ thành cộng đồng có tổ chức, tạo việc làm, nâng thu nhập và hình thành thói quen sản xuất theo tiêu chuẩn.

Trong tái cơ cấu nông nghiệp, HTX Hạnh Lê cho thấy vai trò của kinh tế hợp tác trong việc đưa kỹ thuật, nguồn lực và thị trường đến gần nông dân. Một HTX không nhất thiết bắt đầu bằng quy mô lớn, quan trọng là người dẫn dắt nhìn ra lợi thế, biết tổ chức và kiên trì xây dựng niềm tin.

Với chị Lê, hành trình của HTX hiện tại được tiếp nối từ đồng dâu, nhà tằm, cơ sở giống đến các mối liên kết thị trường. Tinh thần dám nghĩ, dám làm và đồng hành cùng cộng đồng tạo nên hình ảnh một nữ thuyền trưởng HTX năng động, đổi mới.

Việc chị Hồng Lê được vinh danh “Nông dân Việt Nam xuất sắc 40 năm Đổi mới” năm 2026 là sự ghi nhận cho hành trình mà thành quả cá nhân đang được chuyển hóa thành giá trị chung, mở thêm niềm tin vào khả năng làm giàu bền vững từ nông nghiệp quê hương.