Khi nông sản có 'tên tuổi' HTX bước vào sân chơi giá trị cao

Tư duy mới, hiệu quả cao

Điểm đáng chú ý là quá trình phát triển của HTX hiện nay không còn dừng lại ở việc liên kết sản xuất đơn thuần, mà đã chuyển sang giai đoạn phát triển theo chiều sâu, gắn với xây dựng thương hiệu, tiêu chuẩn hóa sản phẩm và bảo hộ tài sản trí tuệ.

Những chuyển biến trên chính là nền tảng để hình thành “văn hóa sở hữu trí tuệ” trong khu vực kinh tế hợp tác, HTX, yếu tố được xem là chìa khóa để nâng cao năng lực cạnh tranh trong dài hạn.

Sản phẩm xoài của Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Bến Bà Chi.

Một minh chứng rõ nét cho xu hướng này là HTX Dịch vụ nông nghiệp Bến Bà Chi (xã Ba Chúc, tỉnh An Giang), mô hình tiêu biểu cho quá trình chuyển đổi từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa có tổ chức.

Từ tổ hợp tác làm vườn ban đầu, năm 2017, dưới sự vận động của chính quyền địa phương, HTX được thành lập với mục tiêu liên kết nông dân, nâng cao giá trị cây xoài, loại nông sản chủ lực của vùng.

Theo ông Bùi Văn Quý, Giám đốc HTX Dịch vụ nông nghiệp Bến Bà Chi, HTX hiện tập trung phát triển các giống xoài chủ lực như xoài Hồng Vân, xoài cát, phục vụ cả thị trường trong nước và xuất khẩu sang Trung Quốc, Hàn Quốc, Thái Lan.

Sau gần một thập kỷ "lên đời", điều làm nên sự khác biệt của HTX không chỉ là sản lượng, mà chính là cách thức tổ chức sản xuất. HTX phối hợp chặt chẽ với ngành chức năng để chuyển giao khoa học kỹ thuật, cung ứng vật tư, hỗ trợ vốn và kết nối thị trường, tạo nên một hệ sinh thái sản xuất khép kín.

Thành viên HTX Dịch vụ nông nghiệp Bến Bà Chi chăm sóc xoài.

Đặc biệt, các thành viên HTX Bến Bà Chi tuân thủ nghiêm ngặt quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, đảm bảo sản phẩm không chỉ đẹp về mẫu mã mà còn an toàn sinh học, không tồn dư hóa chất. Đây chính là nền tảng để xây dựng thương hiệu “Bến Bà Chi”, một tài sản trí tuệ có giá trị ngày càng gia tăng trên thị trường.

Ông Bùi Minh Quốc, thành viên HTX, chia sẻ việc tham gia HTX đã giúp nông dân thay đổi tư duy sản xuất. Không còn làm theo kinh nghiệm truyền thống, các thành viên được tiếp cận thông tin thị trường, được tập huấn kỹ thuật và quan trọng nhất là có đầu ra ổn định thông qua các hợp đồng liên kết với doanh nghiệp.

“Liên kết với doanh nghiệp xuất khẩu đòi hỏi tiêu chuẩn rất cao, buộc chúng tôi phải liên tục học hỏi và cập nhật kỹ thuật mới”, ông Quốc cho hay.

Những tháng đầu năm 2026, dù thời tiết không thuận lợi khiến năng suất giảm, nhưng thành viên HTX Bến Bà Chi và nông dân liên kết vẫn phấn khởi bởi giá xoài tăng cao và thị trường tiêu thụ ổn định.

Xoài Hồng Vân xuất khẩu đạt giá trên dưới 60.000 đồng/kg, xoài cát khoảng 50.000 đồng/kg, mức giá đủ để các hộ sản xuất đảm bảo chi phí và phát triển sản xuất. Điều này cho thấy, khi sản phẩm có thương hiệu và đạt tiêu chuẩn, rủi ro thị trường được giảm thiểu đáng kể.

Nghĩ lớn với điểm tựa HTX

Không chỉ trong lĩnh vực trồng trọt, mô hình HTX trong nuôi trồng thủy sản cũng ghi nhận những bước tiến tích cực ở An Giang. HTX tôm – lúa Vĩnh Bình (xã Vĩnh Tuy), do anh Trần Văn Trường làm Giám đốc, là một ví dụ điển hình về sự phát triển dựa trên tinh thần đoàn kết và cơ chế tài chính linh hoạt.

Khởi đầu chỉ với 5 thành viên, đến nay HTX đã mở rộng lên 38 thành viên, với diện tích sản xuất gần 140ha, sản lượng hơn 100 tấn mỗi năm và doanh thu hàng tỷ đồng.

Điều đáng chú ý là HTX đã xây dựng được cơ chế góp vốn xoay vòng – mỗi thành viên đóng góp 200.000 đồng/tháng, tạo nên quỹ vốn hơn 600 triệu đồng. Từ nguồn quỹ này, các thành viên khó khăn được vay vốn với lãi suất thấp, tối đa 20 triệu đồng/người, qua đó có điều kiện đầu tư sản xuất.

Anh Cao Vũ Linh, thành viên HTX, cho biết khoản vay này đã giúp anh đầu tư máy móc, nâng cao năng suất và nhanh chóng hoàn vốn chỉ sau một vụ sản xuất.

“Với điểm tựa từ HTX, chúng tôi yên tâm sản xuất, từ đó kinh tế gia đình dần ổn định, có điều kiện mở rộng quy mô, thực hiện những ước mơ lớn hơn, nghĩ lớn hơn”, anh Linh chia sẻ.

Song song với hỗ trợ tài chính, HTX còn chú trọng đào tạo kỹ thuật, giúp thành viên giảm rủi ro trong sản xuất. Ông Sử Hữu Bình, nông dân liên kết của HTX, cho biết trước đây việc canh tác tôm – lúa còn nhiều hạn chế, nhưng từ khi tham gia HTX, được hướng dẫn kỹ thuật bài bản, năng suất tăng rõ rệt, lợi nhuận đạt hơn 200 triệu đồng mỗi năm trên diện tích 2ha.

Nếu HTX Bến Bà Chi và Vĩnh Bình thể hiện rõ vai trò trong sản xuất, thì HTX Thương mại – Dịch vụ nông nghiệp Tân Hội lại nổi bật ở khâu tổ chức thị trường và xây dựng chuỗi giá trị.

Với cửa hàng OCOP đặt ngay trung tâm chợ Cây Dương, HTX đang từng bước nâng tầm thương hiệu, đưa nông sản đến gần hơn với người tiêu dùng, với sức cạnh tranh ngày càng mạnh hơn.

HTX đang từng bước nâng tầm thương hiệu, đưa nông sản đến gần hơn với người tiêu dùng.

Anh Nguyễn Văn Thanh Bằng, Giám đốc HTX Tân Hội, cho biết cửa hàng hiện có hơn 50 mặt hàng OCOP và dù mới hoạt động hơn một tháng, đã đạt doanh thu khoảng 18 triệu đồng. Đây là bước đi nhỏ nhưng có ý nghĩa lớn, giúp HTX làm quen với hoạt động thương mại và nâng cao năng lực phân phối.

Ở khâu sản xuất, HTX triển khai mô hình cánh đồng lớn với 27 hộ tham gia trên diện tích 100ha, áp dụng vật tư sinh học nhằm giảm chi phí và nâng cao chất lượng.

Ông Trương Văn Thủy, Phó Giám đốc HTX, cho biết việc chuyển sang sản xuất an toàn không chỉ giúp cây lúa khỏe hơn mà còn tạo nền tảng để sản phẩm được bao tiêu với giá cao hơn thị trường.

Hướng đến phát triển bền vững

Những thay đổi này đang từng bước hình thành tư duy sản xuất mới trong nông dân. Ông Lê Văn Út Hiền, người tiên phong trong mô hình canh tác an toàn tại HTX Tân Hội, cho biết dù chi phí không thấp, nhưng hiệu quả kinh tế vẫn đảm bảo, đặc biệt là chất lượng sản phẩm được nâng lên.

Đáng chú ý, sự đồng thuận trong HTX ngày càng cao, với 100% thành viên cam kết tham gia sản xuất theo hướng liên kết trong vụ tới.

Không chỉ dừng lại ở đó, các thành viên HTX còn chủ động đầu tư công nghệ, như ông Đỗ Hữu Vững dự định đầu tư drone để phục vụ sản xuất, giảm chi phí và nâng cao hiệu quả.

Anh Nguyễn Văn Thanh Bằng - Giám đốc HTX Tân Hội giới thiệu sản phẩm ở cửa hàng OCOP.

Với những thành công từ thực tế của HTX, lãnh đạo UBND xã Tân Hội đánh giá sự tham gia của nhiều thành phần, từ nông dân đến cán bộ, công chức, đã tạo nên sức mạnh tổng hợp, giúp HTX hoạt động hiệu quả hơn. HTX đang góp phần thay đổi căn bản tư duy sản xuất, từ nhỏ lẻ sang liên kết và hướng tới thị trường.

Từ những mô hình cụ thể này có thể thấy, HTX đang bước vào giai đoạn phát triển mới, nơi mà đổi mới sáng tạo và sở hữu trí tuệ trở thành yếu tố cốt lõi.

Tuy nhiên, để xu hướng này lan tỏa mạnh mẽ hơn, công tác tuyên truyền, phổ biến Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi năm 2025 cần được đẩy mạnh, giúp HTX hiểu rõ quyền lợi và nghĩa vụ, từ đó chủ động bảo vệ và khai thác tài sản trí tuệ.

Cùng với đó, các chính sách hỗ trợ tín dụng xanh, ưu đãi cho kinh tế tập thể cần được triển khai hiệu quả, tạo điều kiện để HTX đầu tư công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm và đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường.

Khi nhận thức được nâng lên, nguồn lực được đảm bảo và chính sách được thực thi đồng bộ, khu vực HTX sẽ không chỉ là “bệ đỡ” của nền kinh tế nông thôn, mà còn trở thành một động lực tăng trưởng quan trọng, góp phần đưa nông nghiệp Việt Nam phát triển theo hướng hiện đại, bền vững và giàu giá trị gia tăng.