Bốn người xin quay lại
và gần nửa thế kỷ của
HTX Rạch Gầm

HTX Rạch Gầm thành lập ngày 21/4/1979, đến nay đã hơn 47 năm, và là một trong những hợp tác xã tham gia sáng lập Liên minh Hợp tác xã Việt Nam. Từ đó tới nay, đơn vị luôn là thành viên tích cực của hệ thống.

Bảng thành tích của Rạch Gầm khá dày, đơn vị Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới, Huân chương Độc lập, các Huân chương Lao động, hai lần đạt danh hiệu Doanh nhân Việt Nam tiêu biểu với Cúp Thánh Gióng, Giải Bạc Chất lượng Quốc gia các năm 2013, 2015, 2021 và Ngôi sao Hợp tác xã Việt Nam 2024.

Quy mô hiện tại của Rạch Gầm khiến nhiều doanh nghiệp cùng ngành phải nhìn lại. Hợp tác xã có 62 tàu sông, tổng tải trọng gần 75.000 tấn, tổng công suất trên 34.000 CV; một nhà máy đóng mới, sửa chữa tàu vỏ sắt tới 2.800 tấn; 5 trạm xăng dầu cùng kho chứa 500.000 lít; hai bến bãi bốc xếp cát đá; và trên 450 lao động.

Riêng năm 2025, HTX đóng mới 3 tàu trọng tải 2.000 tấn, sửa chữa 50 tàu sà lan, vận chuyển 3 triệu tấn hàng hóa với sản lượng 450 triệu tấn-ki lô mét, cung cấp ra thị trường gần 1 triệu mét khối cát đá và hơn 2,5 triệu lít xăng dầu. Tổng doanh thu đạt gần 170 tỷ đồng, nộp thuế hơn 4,5 tỷ đồng, chiếm khoảng 24% tổng số thuế của các hợp tác xã trong Liên minh HTX cấp tỉnh.

Nhưng điều đáng kể không nằm ở quy mô hôm nay, mà ở quãng đường đã đi, từ những chiếc ghe vỏ gỗ trên kinh rạch tới đội tàu sà lan vỏ sắt trọng tải lớn, từ vận tải đơn ngành thành đơn vị làm gần đủ chuỗi logistics đường thủy. Hạt giống của tư duy chuỗi ấy được gieo từ rất sớm. Ngay thời bao cấp, khi vận chuyển đá xây dựng từ Đồng Nai về, HTX nhận ra tổ chức theo chuỗi sẽ cho hiệu quả cao hơn hẳn. Đơn vị chủ động đề nghị hình thức bao trọn gói, mua hộ đá, trung chuyển từ mỏ ra bến sông, bốc xếp xuống ghe, vận chuyển về và bốc lên bờ giao khách. Sau đó HTX mua thêm xe ben để đảm nhận nốt khâu chở từ bến sông tới công trường.

Kết quả là chủ hàng chỉ phải ký một hợp đồng duy nhất rồi nhận hàng ngay tại công trường. Cách tổ chức này cắt bớt 5 khâu dịch vụ và 4 loại chứng từ, giúp giá thành vật liệu giảm hơn 10%, năng suất phương tiện tăng 20%, và khi đó được công nhận là sáng kiến cải tiến kỹ thuật cấp tỉnh. Nhìn lại, đó chính là logistics tích hợp theo đúng nghĩa hiện đại, được một hợp tác xã miền Tây làm từ thập niên 1980.

Đến nay, Rạch Gầm đã tổ chức hoàn chỉnh chuỗi vận tải đường thủy nội địa khu vực Nam Bộ, kết nối tới các cảng biển Phú Mỹ, Cát Lái, Cái Mép. Chuỗi ấy gồm bến thủy nội địa; đóng mới, sửa chữa tàu sà lan; gia công cơ khí cung cấp chân vịt, bộ gối trục, máy lái tự động, bơm chống chìm, máy phát điện; cung cấp dầu, xăng, nhớt; và làm chứng thư hàng hóa, giấy tờ cho tàu quá cảnh sang Campuchia.

HTX cũng ký hợp đồng liên doanh cung cấp nhiên liệu dài hạn với công ty xăng dầu của tỉnh, có ưu đãi về giá và thời gian thanh toán phù hợp thực tế thị trường; đồng thời đang thương lượng với một số cảng bến thủy nội địa trung tâm để liên kết bốc xếp, trung chuyển hàng hóa.

Nền tảng của tất cả là cách quản trị. HTX theo đuổi mục tiêu “Thành viên giàu có - Hợp tác xã lớn mạnh”, áp dụng ISO 9001 qua nhiều phiên bản và vận hành theo nguyên tắc dân chủ, công khai, minh bạch. Đáng chú ý, vốn vay ngân hàng và Quỹ hỗ trợ phát triển HTX chỉ chiếm khoảng 9-10% nguồn vốn hoạt động, các tổ chức tín dụng đánh giá Rạch Gầm là khách hàng uy tín, và chính điều đó tạo cho đơn vị mức tự chủ rất cao. Khối văn phòng cũng đang được bổ sung cán bộ, thiết bị công nghệ với mục tiêu trở thành hợp tác xã quản lý số hoàn chỉnh trong năm 2027.